https://wiki.beeldengeluid.nl/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Tony 2026-04-26T12:32:50Z Gebruikersbijdragen MediaWiki 1.43.8 https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=John_Fernhout&diff=166278 2016-06-09T08:43:34Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>{{ Infobox Persoon<br /> | illustratie = FTA001130660_001_con.png <br /> | naam = Johannes Hendrik Fernhout<br /> | geboorte_datum = 9 augustus 1913<br /> | geboorte_plaats = Bergen<br /> | overlijden_datum = 1 maart 1987<br /> | overlijden_plaats = Jeruzalem, Israël<br /> | functies = [[:Category:Regisseur | regisseur]], [[:Category:Cameraman | cameraman]], [[:Category:Fotograaf | fotograaf]]<br /> | bekend_van = ''[[Sky over Holland]]''<br /> | periode_actief = 1928-1987<br /> | werkt_samen_met = [[Joris Ivens]], [[Mannus Ranken]], [[Henri Storck]], [[Douwes Fernhout]]<br /> | trivia = [[Trivia: John Fernhout|Trivia]]<br /> | externe_info = [http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn4/fernhjh Biografisch woordenboek]<br /> | media = &lt;imagemap&gt;<br /> Image:Audio.png|<br /> rect 0 4 26 25 [http://www.beeldengeluidwiki.nl/index.php/Audio:_John_Fernhout Audio fragmenten]<br /> desc none<br /> &lt;/imagemap&gt;<br /> | onderschrift = John Fernhout (1981)<br /> | programmaoverzicht = [[Oeuvre John Fernhout]]<br /> | catalogus = [[John Fernhout in de media]]<br /> }}<br /> <br /> '''Het levenswerk van John (Ferno) Fernhout beslaat vijftig jaar wereldgeschiedenis. Hij is in 1937 in Spanje tijdens de Spaanse burgeroorlog, in 1938 in China tijdens de Japans-Chinese oorlog, in Nederland tijdens de bevrijding door de geallieerden en in 1973 in Israël tijdens de Yom Kipoeroorlog. Fernhout voelt zich een internationaal mens en filmer zegt hij in een interview met de NCRV gids in 1981.'''''' <br /> <br /> == Jeugd ==<br /> <br /> Fernhout groeit op in het artistieke milieu van de schildersfamilie Toorop, die nauwe contacten onderhoudt met vrijwel alle belangwekkende kunstenaars van die tijd. Zijn vroege jeugd is onrustig vanwege geldzorgen in het gezin, die ertoe leiden dat de Fernhouts een tijdlang geen vaste woonplaats hebben. Bovendien strandt in 1917 het ongelukkige huwelijk van zijn ouders, de filosoof [[Hendrik Fernhout]] en de schilderes Annie Caroline Pontifex Toorop (beter bekend als [[Charley Toorop]]). Fernhouts zusje groeit hierna bij haar grootvader, de schilder [[Jan Toorop]], op. Deze laat in Bergen voor zijn dochter Charley en haar zoons Edgar en John vervolgens de atelierwoning ‘De Vlerken’ bouwen, waar ze in 1922 komen te wonen. Enkele later jaren later verhuizen ze naar Amsterdam, omdat Charley Toorop deze stad vanwege haar contacten met de avant-garde boven het Noord-Hollandse plaatsje verkiest. In 1930 verhuist Charley met zoon Edgar, met wie ze vanwege zijn interesse om de schilderstraditie voort te zetten verreweg het beste overweg kan, naar Parijs. John gaat niet mee. <br /> <br /> == Eerste aanraking met film ==<br /> <br /> In 1928 heeft zijn moeder de filmer Joris Ivens, die ze heeft leren kennen in de Nederlandsche Film Liga en het Genootschap Nederland-Nieuw Rusland, al benaderd om haar zoon John onder zijn hoede te nemen. De dan vijftienjarige John Fernhout heeft weinig op met school en studie, is meer een doener, en wordt om de haverklap van school verwijderd. Bij Ivens leert de puber via hand en spandiensten voor Ivens’ films de eerste beginselen van het filmvak. Vervolgens sturen Ivens en zijn moeder hem naar Parijs om er cinematografie te studeren. Hij kan er niet aarden en verhuist naar Berlijn, waar hij zich aanmeldt bij de Agfa-Schule. <br /> <br /> == Zelf aan de slag ==<br /> <br /> Al tijdens het begin van zijn leven als filmer en fotograaf geeft de jonge Fernhout blijk van een bijzondere combinatie van talenten die hem tot een opmerkelijke documentarist zullen maken. Hij bezit het technische talent de camera inventief en doelbewust in te zetten voor het verhaal dat hij wil vertellen. Hij ontdekt nieuwe technische oplossingen om voorheen nog als onmogelijk beschouwde opnames te kunnen maken. Hij is een globetrotter die de uitdaging en het avontuur niet schuwt. <br /> <br /> Hij koppelt zijn artistieke oog, beïnvloedt door de opvoeding in een schildersfamilie, aan een sociaal en politiek engagement, hoewel zowel [[Joris Ivens]] als zijn ex-vrouw [[Eva Besnyö]] vaststellen dat zijn politieke overtuigingen niet overduidelijk en uitgesproken zijn. Zijn politieke sympathieën veranderen door de jaren heen van een door zijn moeder en mentor Joris Ivens beïnvloedde marxistische oriëntatie naar sterk pro-Israëlische films in de periode 1980-1985. Fernhout is een van de grondleggers van de filmische oorlogsverslaglegging en maakt internationaal naam als opdrachtfilmer in de na-oorlogse jaren. Zijn artistieke bevlogenheid laat hem daarbij nooit los. Politiek en sociaal bewustzijn sluiten in zijn films schoonheid en de verbeelding niet uit. Er wordt dan ook wel gezegd dat hij een schilderende documentarist was. <br /> <br /> == Verdere leven ==<br /> <br /> Tot 1938 levert hij als cameraman belangrijke bijdragen aan het omvangrijke werk van Ivens. In Berlijn ontmoet Fernhout via de fotograaf [[György Kepes]] de fotograaf [[Robert Capa]] en de Hongaarse fotografe [[Eva Besnyö]]. Fernhout keert eind 1930 naar Nederland terug. Besnyö volgt hem in 1932 en ze trouwen een jaar later. Fernhouts langdurige afwezigheid maakt dat het huwelijk niet lang standhoudt. Ze scheiden echter pas in 1945 om de joodse Eva tijdens de nationaal-socialistische dreiging en de Duitse bezetting niet nog meer in gevaar te brengen. In 1945 woont Fernhout inmiddels al 6 jaar in de Verenigde Staten van waaruit hij afwisselend in Canada en New York werkt. Hij heeft er een relatie met de Amerikaanse danseres [[Blanche Korchien|Blanche “Polly” Korchien]]. Ze krijgen in 1942 een zoon, Douwes, die later ook het filmvak zal kiezen, eerst als cameraman voor zijn vader en na Fernhouts dood als onafhankelijk filmer. Na zijn scheiding van Besnyö in 1945 huwt Fernhout nog in hetzelfde jaar de moeder van zijn zoon. Het gezin woont onder andere in Parijs en Rome. Fernhouts tweede echtgenote overlijdt in 1962. Tijdens werkzaamheden in Israël van 1969 tot 1980, waar hij met zijn zoon talrijke projecten maakt, ontmoet hij de uit de Sovjetunie afkomstige [[Julia Meirovna]] Wiener. In 1978 trouwt Fernhout voor de derde keer. Jeruzalem is dan zijn vaste woonplaats, maar zijn werk brengt hem regelmatig naar Nederland. Fernhout overlijdt in 1987 te Jeruzalem, vol plannen voor een film over Vincent van Gogh.<br /> <br /> == Overzicht carrière ==<br /> <br /> Zijn carrière als filmer begint zogezegd als Joris Ivens zich vanaf 1928 over de jonge John Fernhout ontfermt en zelfs bij hem laat wonen. Bij het maken van ''[[De Brug]]'' (1928) zet Ivens Fernhout nog als manusje van alles in. De nu leergierige Fernhout werkt als regie-assistent ook mee aan Ivens’ en [[Mannus Franken|Mannus Frankens]] ''[[Branding]]'', een speelfilm over een jonge visser in conflict met zichzelf en zijn omgeving, met als documentaire achtergrond de plaats Katwijk. In 1929 assisteert hij Ivens bij de productie van ''[[Regen]]'', waarin hij ook een kleine rol heeft. Johnny blijkt echter talent te hebben voor zowel de Leica, waarmee hij al snel zelfstandig foto’s maakt, als de filmcamera. Wanneer Fernhout in 1930 uit Berlijn terugkeert, waar hij zich aan de Agfa-Schule heeft bijgeschoold, raakt hij verbonden aan de Studio Ivens, dat als doel heeft films te produceren en jonge filmers op te leiden. Het blijft bij een kortdurend initiatief en de studio houdt vanwege Ivens langdurige afwezigheid in 1932 al spoedig op te bestaan. <br /> <br /> Fernhout werkt als cameraman aan ''[[Zuiderzee]]'' (1931-1933), ''[[Nieuwe Gronden]]'' (1933) en de opdrachtfilms ''[[Philips-Radio]]'' (1931) en ''[[Creosoot]]'' (1931) van Ivens. In 1934 geeft Fernhout tevens les aan de Filmtechnische Leergang in Amsterdam, die door [[Willem Bon]] na het ter ziele gaan van Studio Ivens is opgezet. De jonge Fernhout heeft onder invloed van zijn marxistische moeder linkse sympathieën, die door zijn nauwe band met de communistisch georiënteerde Ivens nog versterkt worden. Via zijn lidmaatschap van de Vereeniging van Arbeiders-Fotografen uit zijn politiek engagement zich in zijn fotografie. In 1932 reist hij met zijn eerste echtgenote Eva Besnyö naar Boedapest waar ze het leven in de sloppenwijken van Koserdö vastleggen. In 1934 fotografeert hij in Amsterdam de Jordaanoproer. Zijn werk wordt gepubliceerd en gewaardeerd. In 1934 vraagt de Belgische cineast [[Henri Storck]] Fernhout een Frans/Belgische expeditie van het zeilschip De Mercator te filmen en maakt de jonge cameraman zijn eerste zelfstandige filmwerk. Uit het materiaal komen op de montagetafel van Henri Storck drie films tevoorschijn: ''[[Paaseiland]]'', ''[[De sterren naar het Zuiden]]'' en ''[[Driemaster Mercator]]''. <br /> <br /> Fernhout wordt geroemd vanwege de combinatie van zijn ´schildersoog´. Hij wordt beïnvloed door de traditie van de Nederlandse 17e eeuwse schilderkunst waarmee zijn moeder hem heeft leren kennismaken enerzijds, en zijn felle realisme en politieke stellingname anderzijds. <br /> Met name in ''Paaseiland'' komen esthetiek en engagement samen. De beroemde beelden op Paaseiland, door de 21-jarige cineast vastgelegd in weergaloze luchten en imponerend landschap, worden afgewisseld met schokkende beelden van de leprakolonie die op het eiland gevestigd is. De film heeft een imponerende triestheid door de schrijnende contrasten. In 1937 bedrijft Fernhout nog duidelijker politiek als hij onder het pseudoniem Pieter Bruggens de film ''[[Land in zicht]]'' regisseert in het kader van de verkiezingscampagne van de Communistische Partij Holland. <br /> <br /> In 1937 verzoekt Ivens Fernhout hem te vergezellen naar Spanje waar hij in opdracht van de Contemporary Historians Incorporated, een Amerikaans communistisch gezind gezelschap van prominente schrijvers en kunstenaars, een film over de Spaanse burgeroorlog wil maken, waarvoor [[Ernest Hemingway]] later het commentaar zal schrijven. Fernhout, vanaf deze film John Ferno geheten omdat Hemingway hem zo noemt, krijgt een grote creatieve inbreng als cameraman als hij het Spaanse landschap vastlegt en ondergaat onder moeilijke en soms levensgevaarlijke omstandigheden tevens zijn vuurdoop als oorlogsverslaggever, een belangrijke ervaring voor zijn latere werk. ''[[Spaanse Aarde]]'' is een succesvolle antifascistische film. Hoewel Ivens door critici wel verweten wordt van kunstenaar tot communistische propagandist te zijn verworden, wordt de film al snel als klassieker beschouwd. <br /> <br /> Een jaar later reizen Ivens en Fernhout al af naar China waar Fernhout en Robert Capa de beelden draaien voor Ivens´ ''[[The 400 Million]]'', een filmkroniek over het verzet en de strijd van de Chinezen tegen de Japanse inval. De schilderachtige beelden uit ''Spaanse Aarde'' ontbreken. De stijl is zakelijker. ''The 400 Million'' vormde het einde van de samenwerking van Ivens en zijn vroegere discipel en inmiddels volwaardige collega Fernhout. Als in 1939 de Tweede Wereldoorlog uitbreekt is Ferno in Amerika. <br /> <br /> Hij verblijft in New York waar hij voor het Educational Film Institute van New York University werkt. In 1940 komt ''[[And So They Live]]'' uit, een documentaire over bergbewoners in Kentucky, die hij samen met [[Julian Roffman]] in opdracht van de Sloan Foundation en het Educational Film Institute maakt. Hij maakt vervolgens samen met [[Joe Losey]] en [[Hanns Eisler]] ''[[A Child Went Forth]]''. Ook is Ferno in deze tijd geassocieerd aan de kersverse National Film Board of Canada, waar [[John Grierson]] onder andere hem en Joris Ivens verzoekt onervaren Canadese filmmakers op weg te helpen. Hij maakt in dit kader de documentaire ''[[High Over The Borders]]''. Vervolgens ontstaat in samenwerking met Losey, Ralph Steiner en Willard Van Dyke ook nog ''[[Youth Gets A Break]]''. Ferno wordt tijdens zijn verblijf in de Verenigde Staten bovendien benoemd tot filmofficier van de Nederlandse regering in het westelijk gebied. Hij filmt in deze hoedanigheid voor het Nederlands Informatie Bureau in New York de bezoeken van prinses Juliana aan de Antillen en Suriname. Ook gebruikt hij de opnames voor deze films, in combinatie met archiefmateriaal, voor enkele essayistische documentaires: ''[[Dutch Tradition]]'' (1944) en ''[[Buiten de Grenzen]]'' (1944). Deze aanvankelijk voor een Amerikaans publiek bedoelde films lichten toe hoe de Nederlandse tradities zich verhouden tot de geallieerde doeleinden en welke bijdrage Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog in dit kader levert. In 1944 keert hij als Amerikaanse oorlogscorrespondent op verzoek van het geallieerde opperbevel naar Nederland terug om de bevrijding van Nederland vast te leggen. <br /> <br /> De ervaren Ferno heeft dan zijn sporen al verdiend en weet zich in eerste instantie door de nogal onvoorbereide RVD geen artistieke belemmeringen opgelegd. De samenwerking wil uiteindelijk door een gebrek aan faciliteiten en een teveel aan bureaucratie niet echt vlotten. Hij filmt onder andere de terugkeer van Koningin Wilhelmina naar Nederland. In 1945 regisseert Ferno, die zich niet voor één gat gevangen toont, echter zonder directe steun van de RVD maar met volledige medewerking van het Britse Ministry of Information (MOI) op eigen intiatief ''[[Broken Dykes]]'', over het door geallieerde bombardementen ondergelopen Walcheren en de evacuatie van de bewoners. In hetzelfde jaar maakt hij ook ''[[The last shot]]'' over het einde van de Tweede Wereldoorlog in Nederland waarin onder andere de juichende menigte, het uitdelen van voedsel aan Nederlandse kinderen en de thuiskomst van een Nederlandse militair te zien zijn. De films krijgen in Londen onder het toeziend oog van de MOI hun afwerking. Als Ferno in 1945 naar de Verenigde Staten terugkeert beleven ''Broken Dykes'' en ''The Last Shot'' uitgebreide bioscoopvertoningen in Engeland. <br /> <br /> Zijn sterke band met Joris Ivens heeft dan inmiddels een deuk opgelopen en als Ivens naar Australië vertrekt om [[Indonesia Calling]] te maken is er een duidelijke politieke en persoonlijke verwijdering tussen beide vrienden bespeurbaar. In 1947 vestigt hij zich in Parijs en regisseert hij, met [[Richard Leacock]] als cameraman, ''[[People of the Earth]]''. Voor deze reeks van zeven geografische films doorkruist hij Europa en Marokko. Van 1948 tot 1954 blijft hij in Frankrijk om van daaruit opdrachtfilms te maken in het kader van het Marshall Plan. Hij filmt onder andere in Frankrijk, Nederland, Zwitserland, Griekenland. De onderwerpen variëren van films over het herstel van Europa tot een aflevering van een beoogd drieluik over de Deltawerken, waarvan ook [[Bert Haanstra]] een deel maakt. Ferno weet voor zijn opdrachtfilms met ingenieuze technische ingrepen bijzondere opnames te maken, onder andere vanuit vliegtuigen en onder water. Vervolgens neemt hij twee jaar vrij om deze onder andere in Rome door te brengen. <br /> <br /> In 1957 verhuist Ferno naar Londen om niet lang daarna weer tijdelijk in Nederland neer te strijken. Tevens maakt hij later ''[[Blue Peter]]'', een filmische impressie van Sint-Maarten, Sint-Eustatius en Saba. In 1958 krijgt [[ABC]], zijn kleurendocumentaire over de Nederlandse Antillen een nominatie voor de Gouden Palm in Cannes. Deze gaat echter (ex aequo) naar de Franse inzending: ''[[La Seine a rencontré Paris]]'' van Ivens. <br /> <br /> In 1960 werkt Fernhout in opdracht van het ministerie van Waterstaat aan de film ''[[Dam the Delta]]''. Het is een animatie film waarin de geschiedenis van het Nederlandse delta landschap wordt behandeld en het ontstaan van de deltawerken aan bod komt. <br /> <br /> In Parijs begint hij in 1962, samen met zijn zoon Douwes aan een zestigtal films over de Franse taal, die bedoeld is voor de Amerikaanse televisie. Hij komt er bovendien in contact met de Magnum fotografen. In 1965 krijgt hij bekendheid met zijn 70mm documentaire ''[[Fortress Of Peace]]'' over het Zwitserse leger in vredestijd, met voor die tijd spectaculaire beelden van legeroefeningen. ''Fortress Of Peace'' krijgt een Oscar-nominatie. <br /> <br /> In 1967 keert hij naar Nederland terug om er, bestemd voor de wereldtentoonstelling in Montreal, de documentaire te maken die het hoogtepunt van zijn loopbaan zal vormen: ''[[Sky over Holland]]''. Deze 70mm documentaire, uitgezonden door de TROS, gaat in op de relatie tussen de Nederlandse kunst en het Nederlandse landschap met zijn beroemde wolkenformaties. Hoewel de film in zijn vaderland niet meteen gewaardeerd wordt betekent het een internationale doorbraak. In het buitenland prijst men de beeldende relatie die Ferno onder andere tussen het werk van Mondriaan en het nauwgezet verkavelde Nederland trekt. Mondriaan was een goede bekende van zijn grootvader geweest en Ferno had hem meerdere malen zelf ontmoet. Er volgt een bekroning in Cannes, waar Ferno de Gouden Palm ontvangt. Vanaf 1969 tot 1980 werken vader en zoon Ferno gezamenlijk in Israël. In de films die hij hier draait zijn geen marxistische opvattingen meer te herkennen. Zijn films blijven echter veelal van politieke aard. Hij maakt onder andere ''[[The Tree Of Life]]'' (1971) over de joodse diaspora en het ontstaan van de staat Israël en ''[[They Want To Live]]'', over de problemen van Israël met vijandige buurlanden. Zijn Israëlische films kiezen onomwonden voor de Israëlische strijd tegen de Arabieren. In 1980 maakt hij een cultureel uitstapje met zijn documentaire over het Israël Museum in Jeruzalem in ''[[Museum On The Hill]]''. <br /> <br /> In zijn laatste films richt Ferno zijn vizier nogmaals op Nederland. In ''[[De Drie Generaties]]'' (1983) legt hij wederom de link tussen kunst en natuur, maar ditmaal verbindt hij het thema aan zijn eigen schildersfamilie: zijn grootvader Jan Toorop, zijn moeder Charley en zijn broer Edgar. Foto’s en schilderijen vormen samen met het huis ‘De Vlerken’ dat Jan Toorop voor zijn dochter en twee kleinzoons liet bouwen, de basis van dit familieportret. De reeds op leeftijd gekomen Ferno beschouwt ''De Drie Generaties'' als een afrekening met zijn verleden. De afrekening is vriendelijk, maar toont wel aan dat film geen ondergeschikte kunstvorm hoeft te zijn. Over zijn vriend en fotograaf [[Cas Oorthuys]] maakt hij in 1984 voor de NOS - aan de hand van diens foto’s - het portret ''[[Mijn generatie is zwart-wit]]''. Ferno’s laatste film is ''[[Het bewaarde landschap]]''. Een laatste maal brengt hij in de radiodocumentaire ''[[Oogluik]]'' het Nederlandse landschap en de invloed ervan op de schilderskunst samen in zijn documentaire over het nationale park De Hoge Veluwe en het museum Kröller-Müller. Terug in Israël maakt Ferno plannen voor een film over Vincent van Gogh. Voordat hij deze kan realiseren overlijdt hij op 1 maart 1987 in Jeruzalem op 73-jarige leeftijd aan de gevolgen van hartproblemen.<br /> <br /> Historisch film-, geluidsmateriaal en documentatie waaronder het privé archief van John Fernhout is eind november 2009 verloren gegaan bij een verwoestende brand bij CityBox Amsterdam.<br /> <br /> <br /> == Prijzen en onderscheidingen ==<br /> <br /> * Gouden Palm, Cannes (1967).<br /> <br /> * Edo Bergsma-prijs (1986).<br /> <br /> <br /> == Bronnen ==<br /> <br /> <br /> ''Biografie Fernhout, Johannes Hendrik'' (1913-1987), Biografisch Woordenboek van Nederland. <br /> <br /> Artikel ''Silhouetten tegen het strijdtoneel, John Fernhouts portret van Hemingway en Ivens'', knipselarchief van Nederlands Filmmuseum; <br /> <br /> ''John Ferno Fernhout 1913-1987'', NFA website.<br /> <br /> Radiointerviews met Eva Besnyö, ”Uit het Nieuws” (NPS), 30 okt. ’98. Audionr HAD11044; “Het Kunstbedrijf” (NCRV), 8 aug. ’88. Audionr. HAD10192. <br /> <br /> Televisie interviews met de fotografe Besnyö: “Markant” (NOS), 25 febr. 86” 52’. Dragernr. TD41129; “Eva Besnyö, de keurcollectie” (NPS), 15 jan. ‘03, 52’. Dragernr:TD67178.<br /> <br /> ''Documentary, a history of the non/fiction film'', Erik Barnouw, Oxford University Press, revised edition 1983.<br /> <br /> ''Non-fiction Film, a critical history'', p. 323, Richard M. Barsam, Indiana University Press, Revised and expanded edition, 1992.<br /> <br /> ''Fernhout schilderend filmer van Landschap'', Nico Brederoo, Volkskrant, 3 maart ’87; <br /> <br /> De Nederlandse documentaire film 1920/1940”, p.63, Bert Hogenkamp, Van Gennep Amsterdam, 1988.<br /> <br /> ''Een artiest tussen de ambtenaren, John Fernhout filmt de bevrijding van Nederland in dienst van de RVD 1944-45'', Bert <br /> Hogenkamp, GBG-Nieuws, voorjaar 1994.<br /> <br /> ''De Documentaire Film 1945-1960, De bloei van een filmgenre in Nederland'', Bert Hogenkamp, Uitgeverij 010, 2003<br /> <br /> ''John Fernhout, filmer'', Coby Oosterbeek”, NCRV-gids, 10 juni 1981<br /> <br /> ''Gevaarlijk Leven, een biografie van Joris Ivens'', Hans Schoots, Uitgeverij Jan Mets, 1995.<br /> <br /> <br /> [[Category:personen|Fernhout, John]] [[Category:Regisseur |Fernhout, John]] [[Category:Cameraman |Fernhout, John]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=John_Fernhout&diff=166273 2016-06-08T13:49:43Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>{{ Infobox Persoon<br /> | illustratie = FTA001130660_001_con.png <br /> | naam = Johannes Hendrik Fernhout<br /> | geboorte_datum = 9 augustus 1913<br /> | geboorte_plaats = Bergen<br /> | overlijden_datum = 1 maart 1987<br /> | overlijden_plaats = Jeruzalem, Israël<br /> | functies = [[:Category:Regisseur | regisseur]], [[:Category:Cameraman | cameraman]]<br /> | bekend_van = ''[[Sky over Holland]]''<br /> | periode_actief = 1928-1987<br /> | werkt_samen_met = [[Joris Ivens]], [[Mannus Ranken]], [[Henri Storck]], [[Douwes Fernhout]]<br /> | trivia = [[Trivia: John Fernhout|Trivia]]<br /> | externe_info = [http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn4/fernhjh Biografisch woordenboek]<br /> | media = &lt;imagemap&gt;<br /> Image:Audio.png|<br /> rect 0 4 26 25 [http://www.beeldengeluidwiki.nl/index.php/Audio:_John_Fernhout Audio fragmenten]<br /> desc none<br /> &lt;/imagemap&gt;<br /> | onderschrift = John Fernhout (1981)<br /> | programmaoverzicht = [[Oeuvre John Fernhout]]<br /> | catalogus = [[John Fernhout in de media]]<br /> }}<br /> <br /> '''Het levenswerk van John (Ferno) Fernhout beslaat vijftig jaar wereldgeschiedenis. Hij is in 1937 in Spanje tijdens de Spaanse burgeroorlog, in 1938 in China tijdens de Japans-Chinese oorlog, in Nederland tijdens de bevrijding door de geallieerden en in 1973 in Israël tijdens de Yom Kipoeroorlog. Fernhout voelt zich een internationaal mens en filmer zegt hij in een interview met de NCRV gids in 1981.'''''' <br /> <br /> <br /> == Beginjaren ==<br /> <br /> <br /> Al tijdens het begin van zijn leven als filmer en fotograaf geeft de jonge Fernhout blijk van een bijzondere combinatie van talenten die hem tot een opmerkelijke documentarist zullen maken. Hij bezit het technische talent de camera inventief en doelbewust in te zetten voor het verhaal dat hij wil vertellen. Hij ontdekt nieuwe technische oplossingen om voorheen nog als onmogelijk beschouwde opnames te kunnen maken. Hij is een globetrotter die de uitdaging en het avontuur niet schuwt. <br /> <br /> Hij koppelt zijn artistieke oog, beïnvloedt door de opvoeding in een schildersfamilie, aan een sociaal en politiek engagement, hoewel zowel [[Joris Ivens]] als zijn ex-vrouw [[Eva Besnyö]] vaststellen dat zijn politieke overtuigingen niet overduidelijk en uitgesproken zijn. Zijn politieke sympathieën veranderen door de jaren heen van een door zijn moeder en mentor Joris Ivens beïnvloedde marxistische oriëntatie naar sterk pro-Israëlische films in de periode 1980-1985. Fernhout is een van de grondleggers van de filmische oorlogsverslaglegging en maakt internationaal naam als opdrachtfilmer in de na-oorlogse jaren. Zijn artistieke bevlogenheid laat hem daarbij nooit los. Politiek en sociaal bewustzijn sluiten in zijn films schoonheid en de verbeelding niet uit. Er wordt dan ook wel gezegd dat hij een schilderende documentarist was. <br /> <br /> Fernhout groeit op in het artistieke milieu van de schildersfamilie Toorop, die nauwe contacten onderhoudt met vrijwel alle belangwekkende kunstenaars van die tijd. Zijn vroege jeugd is onrustig vanwege geldzorgen in het gezin, die ertoe leiden dat de Fernhouts een tijdlang geen vaste woonplaats hebben. Bovendien strandt in 1917 het ongelukkige huwelijk van zijn ouders, de filosoof [[Hendrik Fernhout]] en de schilderes Annie Caroline Pontifex Toorop (beter bekend als [[Charley Toorop]]). Fernhouts zusje groeit hierna bij haar grootvader, de schilder [[Jan Toorop]], op. Deze laat in Bergen voor zijn dochter Charley en haar zoons Edgar en John vervolgens de atelierwoning ‘De Vlerken’ bouwen, waar ze in 1922 komen te wonen. Enkele later jaren later verhuizen ze naar Amsterdam, omdat Charley Toorop deze stad vanwege haar contacten met de avant-garde boven het Noord-Hollandse plaatsje verkiest. In 1930 verhuist Charley met zoon Edgar, met wie ze vanwege zijn interesse om de schilderstraditie voort te zetten verreweg het beste overweg kan, naar Parijs. John gaat niet mee. <br /> <br /> In 1928 heeft zijn moeder de filmer Joris Ivens, die ze heeft leren kennen in de Nederlandsche Film Liga en het Genootschap Nederland-Nieuw Rusland, al benaderd om haar zoon John onder zijn hoede te nemen. De dan vijftienjarige John Fernhout heeft weinig op met school en studie, is meer een doener, en wordt om de haverklap van school verwijderd. Bij Ivens leert de puber via hand en spandiensten voor Ivens’ films de eerste beginselen van het filmvak. Vervolgens sturen Ivens en zijn moeder hem naar Parijs om er cinematografie te studeren. Hij kan er niet aarden en verhuist naar Berlijn, waar hij zich aanmeldt bij de Agfa-Schule. <br /> <br /> Zijn ontmoeting met Ivens vormt het begin van een bewogen carrière als cameraman, filmregisseur en fotograaf, waarin de marxistische invloeden van zijn moeder en Ivens een rol zullen spelen totdat Charley Toorop in 1955 sterft en tevens de vriendschap met Ivens is bekoeld. Tot 1938 levert hij als cameraman belangrijke bijdragen aan het omvangrijke werk van Ivens. In Berlijn ontmoet Fernhout via de fotograaf [[György Kepes]] de fotograaf [[Robert Capa]] en de Hongaarse fotografe [[Eva Besnyö]]. Fernhout keert eind 1930 naar Nederland terug. Besnyö volgt hem in 1932 en ze trouwen een jaar later. Fernhouts langdurige afwezigheid maakt dat het huwelijk niet lang standhoudt. Ze scheiden echter pas in 1945 om de joodse Eva tijdens de nationaal-socialistische dreiging en de Duitse bezetting niet nog meer in gevaar te brengen. In 1945 woont Fernhout inmiddels al 6 jaar in de Verenigde Staten van waaruit hij afwisselend in Canada en New York werkt. Hij heeft er een relatie met de Amerikaanse danseres [[Blanche Korchien|Blanche “Polly” Korchien]]. Ze krijgen in 1942 een zoon, Douwes, die later ook het filmvak zal kiezen, eerst als cameraman voor zijn vader en na Fernhouts dood als onafhankelijk filmer. Na zijn scheiding van Besnyö in 1945 huwt Fernhout nog in hetzelfde jaar de moeder van zijn zoon. Het gezin woont onder andere in Parijs en Rome. Fernhouts tweede echtgenote overlijdt in 1962. Tijdens werkzaamheden in Israël van 1969 tot 1980, waar hij met zijn zoon talrijke projecten maakt, ontmoet hij de uit de Sovjetunie afkomstige [[Julia Meirovna]] Wiener. In 1978 trouwt Fernhout voor de derde keer. Jeruzalem is dan zijn vaste woonplaats, maar zijn werk brengt hem regelmatig naar Nederland. Fernhout overlijdt in 1987 te Jeruzalem, vol plannen voor een film over Vincent van Gogh.<br /> <br /> <br /> == Carrière ==<br /> <br /> <br /> Zijn carrière als filmer begint zogezegd als Joris Ivens zich vanaf 1928 over de jonge John Fernhout ontfermt en zelfs bij hem laat wonen. Bij het maken van ''[[De Brug]]'' (1928) zet Ivens Fernhout nog als manusje van alles in. De nu leergierige Fernhout werkt als regie-assistent ook mee aan Ivens’ en [[Mannus Franken|Mannus Frankens]] ''[[Branding]]'', een speelfilm over een jonge visser in conflict met zichzelf en zijn omgeving, met als documentaire achtergrond de plaats Katwijk. In 1929 assisteert hij Ivens bij de productie van ''[[Regen]]'', waarin hij ook een kleine rol heeft. Johnny blijkt echter talent te hebben voor zowel de Leica, waarmee hij al snel zelfstandig foto’s maakt, als de filmcamera. Wanneer Fernhout in 1930 uit Berlijn terugkeert, waar hij zich aan de Agfa-Schule heeft bijgeschoold, raakt hij verbonden aan de Studio Ivens, dat als doel heeft films te produceren en jonge filmers op te leiden. Het blijft bij een kortdurend initiatief en de studio houdt vanwege Ivens langdurige afwezigheid in 1932 al spoedig op te bestaan. <br /> <br /> Fernhout werkt als cameraman aan ''[[Zuiderzee]]'' (1931-1933), ''[[Nieuwe Gronden]]'' (1933) en de opdrachtfilms ''[[Philips-Radio]]'' (1931) en ''[[Creosoot]]'' (1931) van Ivens. In 1934 geeft Fernhout tevens les aan de Filmtechnische Leergang in Amsterdam, die door [[Willem Bon]] na het ter ziele gaan van Studio Ivens is opgezet. De jonge Fernhout heeft onder invloed van zijn marxistische moeder linkse sympathieën, die door zijn nauwe band met de communistisch georiënteerde Ivens nog versterkt worden. Via zijn lidmaatschap van de Vereeniging van Arbeiders-Fotografen uit zijn politiek engagement zich in zijn fotografie. In 1932 reist hij met zijn eerste echtgenote Eva Besnyö naar Boedapest waar ze het leven in de sloppenwijken van Koserdö vastleggen. In 1934 fotografeert hij in Amsterdam de Jordaanoproer. Zijn werk wordt gepubliceerd en gewaardeerd. In 1934 vraagt de Belgische cineast [[Henri Storck]] Fernhout een Frans/Belgische expeditie van het zeilschip De Mercator te filmen en maakt de jonge cameraman zijn eerste zelfstandige filmwerk. Uit het materiaal komen op de montagetafel van Henri Storck drie films tevoorschijn: ''[[Paaseiland]]'', ''[[De sterren naar het Zuiden]]'' en ''[[Driemaster Mercator]]''. <br /> <br /> Fernhout wordt geroemd vanwege de combinatie van zijn ´schildersoog´. Hij wordt beïnvloed door de traditie van de Nederlandse 17e eeuwse schilderkunst waarmee zijn moeder hem heeft leren kennismaken enerzijds, en zijn felle realisme en politieke stellingname anderzijds. <br /> Met name in ''Paaseiland'' komen esthetiek en engagement samen. De beroemde beelden op Paaseiland, door de 21-jarige cineast vastgelegd in weergaloze luchten en imponerend landschap, worden afgewisseld met schokkende beelden van de leprakolonie die op het eiland gevestigd is. De film heeft een imponerende triestheid door de schrijnende contrasten. In 1937 bedrijft Fernhout nog duidelijker politiek als hij onder het pseudoniem Pieter Bruggens de film ''[[Land in zicht]]'' regisseert in het kader van de verkiezingscampagne van de Communistische Partij Holland. <br /> <br /> In 1937 verzoekt Ivens Fernhout hem te vergezellen naar Spanje waar hij in opdracht van de Contemporary Historians Incorporated, een Amerikaans communistisch gezind gezelschap van prominente schrijvers en kunstenaars, een film over de Spaanse burgeroorlog wil maken, waarvoor [[Ernest Hemingway]] later het commentaar zal schrijven. Fernhout, vanaf deze film John Ferno geheten omdat Hemingway hem zo noemt, krijgt een grote creatieve inbreng als cameraman als hij het Spaanse landschap vastlegt en ondergaat onder moeilijke en soms levensgevaarlijke omstandigheden tevens zijn vuurdoop als oorlogsverslaggever, een belangrijke ervaring voor zijn latere werk. ''[[Spaanse Aarde]]'' is een succesvolle antifascistische film. Hoewel Ivens door critici wel verweten wordt van kunstenaar tot communistische propagandist te zijn verworden, wordt de film al snel als klassieker beschouwd. <br /> <br /> Een jaar later reizen Ivens en Fernhout al af naar China waar Fernhout en Robert Capa de beelden draaien voor Ivens´ ''[[The 400 Million]]'', een filmkroniek over het verzet en de strijd van de Chinezen tegen de Japanse inval. De schilderachtige beelden uit ''Spaanse Aarde'' ontbreken. De stijl is zakelijker. ''The 400 Million'' vormde het einde van de samenwerking van Ivens en zijn vroegere discipel en inmiddels volwaardige collega Fernhout. Als in 1939 de Tweede Wereldoorlog uitbreekt is Ferno in Amerika. <br /> <br /> Hij verblijft in New York waar hij voor het Educational Film Institute van New York University werkt. In 1940 komt ''[[And So They Live]]'' uit, een documentaire over bergbewoners in Kentucky, die hij samen met [[Julian Roffman]] in opdracht van de Sloan Foundation en het Educational Film Institute maakt. Hij maakt vervolgens samen met [[Joe Losey]] en [[Hanns Eisler]] ''[[A Child Went Forth]]''. Ook is Ferno in deze tijd geassocieerd aan de kersverse National Film Board of Canada, waar [[John Grierson]] onder andere hem en Joris Ivens verzoekt onervaren Canadese filmmakers op weg te helpen. Hij maakt in dit kader de documentaire ''[[High Over The Borders]]''. Vervolgens ontstaat in samenwerking met Losey, Ralph Steiner en Willard Van Dyke ook nog ''[[Youth Gets A Break]]''. Ferno wordt tijdens zijn verblijf in de Verenigde Staten bovendien benoemd tot filmofficier van de Nederlandse regering in het westelijk gebied. Hij filmt in deze hoedanigheid voor het Nederlands Informatie Bureau in New York de bezoeken van prinses Juliana aan de Antillen en Suriname. Ook gebruikt hij de opnames voor deze films, in combinatie met archiefmateriaal, voor enkele essayistische documentaires: ''[[Dutch Tradition]]'' (1944) en ''[[Buiten de Grenzen]]'' (1944). Deze aanvankelijk voor een Amerikaans publiek bedoelde films lichten toe hoe de Nederlandse tradities zich verhouden tot de geallieerde doeleinden en welke bijdrage Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog in dit kader levert. In 1944 keert hij als Amerikaanse oorlogscorrespondent op verzoek van het geallieerde opperbevel naar Nederland terug om de bevrijding van Nederland vast te leggen. <br /> <br /> De ervaren Ferno heeft dan zijn sporen al verdiend en weet zich in eerste instantie door de nogal onvoorbereide RVD geen artistieke belemmeringen opgelegd. De samenwerking wil uiteindelijk door een gebrek aan faciliteiten en een teveel aan bureaucratie niet echt vlotten. Hij filmt onder andere de terugkeer van Koningin Wilhelmina naar Nederland. In 1945 regisseert Ferno, die zich niet voor één gat gevangen toont, echter zonder directe steun van de RVD maar met volledige medewerking van het Britse Ministry of Information (MOI) op eigen intiatief ''[[Broken Dykes]]'', over het door geallieerde bombardementen ondergelopen Walcheren en de evacuatie van de bewoners. In hetzelfde jaar maakt hij ook ''[[The last shot]]'' over het einde van de Tweede Wereldoorlog in Nederland waarin onder andere de juichende menigte, het uitdelen van voedsel aan Nederlandse kinderen en de thuiskomst van een Nederlandse militair te zien zijn. De films krijgen in Londen onder het toeziend oog van de MOI hun afwerking. Als Ferno in 1945 naar de Verenigde Staten terugkeert beleven ''Broken Dykes'' en ''The Last Shot'' uitgebreide bioscoopvertoningen in Engeland. <br /> <br /> Zijn sterke band met Joris Ivens heeft dan inmiddels een deuk opgelopen en als Ivens naar Australië vertrekt om [[Indonesia Calling]] te maken is er een duidelijke politieke en persoonlijke verwijdering tussen beide vrienden bespeurbaar. In 1947 vestigt hij zich in Parijs en regisseert hij, met [[Richard Leacock]] als cameraman, ''[[People of the Earth]]''. Voor deze reeks van zeven geografische films doorkruist hij Europa en Marokko. Van 1948 tot 1954 blijft hij in Frankrijk om van daaruit opdrachtfilms te maken in het kader van het Marshall Plan. Hij filmt onder andere in Frankrijk, Nederland, Zwitserland, Griekenland. De onderwerpen variëren van films over het herstel van Europa tot een aflevering van een beoogd drieluik over de Deltawerken, waarvan ook [[Bert Haanstra]] een deel maakt. Ferno weet voor zijn opdrachtfilms met ingenieuze technische ingrepen bijzondere opnames te maken, onder andere vanuit vliegtuigen en onder water. Vervolgens neemt hij twee jaar vrij om deze onder andere in Rome door te brengen. <br /> <br /> In 1957 verhuist Ferno naar Londen om niet lang daarna weer tijdelijk in Nederland neer te strijken. Tevens maakt hij later ''[[Blue Peter]]'', een filmische impressie van Sint-Maarten, Sint-Eustatius en Saba. In 1958 krijgt [[ABC]], zijn kleurendocumentaire over de Nederlandse Antillen een nominatie voor de Gouden Palm in Cannes. Deze gaat echter (ex aequo) naar de Franse inzending: ''[[La Seine a rencontré Paris]]'' van Ivens. In Parijs begint hij in 1962, samen met zijn zoon Douwes aan een zestigtal films over de Franse taal, die bedoeld is voor de Amerikaanse televisie. Hij komt er bovendien in contact met de Magnum fotografen. In 1965 krijgt hij bekendheid met zijn 70mm documentaire ''[[Fortress Of Peace]]'' over het Zwitserse leger in vredestijd, met voor die tijd spectaculaire beelden van legeroefeningen. ''Fortress Of Peace'' krijgt een Oscar-nominatie. <br /> <br /> In 1967 keert hij naar Nederland terug om er, bestemd voor de wereldtentoonstelling in Montreal, de documentaire te maken die het hoogtepunt van zijn loopbaan zal vormen: ''[[Sky over Holland]]''. Deze 70mm documentaire, uitgezonden door de TROS, gaat in op de relatie tussen de Nederlandse kunst en het Nederlandse landschap met zijn beroemde wolkenformaties. Hoewel de film in zijn vaderland niet meteen gewaardeerd wordt betekent het een internationale doorbraak. In het buitenland prijst men de beeldende relatie die Ferno onder andere tussen het werk van Mondriaan en het nauwgezet verkavelde Nederland trekt. Mondriaan was een goede bekende van zijn grootvader geweest en Ferno had hem meerdere malen zelf ontmoet. Er volgt een bekroning in Cannes, waar Ferno de Gouden Palm ontvangt. Vanaf 1969 tot 1980 werken vader en zoon Ferno gezamenlijk in Israël. In de films die hij hier draait zijn geen marxistische opvattingen meer te herkennen. Zijn films blijven echter veelal van politieke aard. Hij maakt onder andere ''[[The Tree Of Life]]'' (1971) over de joodse diaspora en het ontstaan van de staat Israël en ''[[They Want To Live]]'', over de problemen van Israël met vijandige buurlanden. Zijn Israëlische films kiezen onomwonden voor de Israëlische strijd tegen de Arabieren. In 1980 maakt hij een cultureel uitstapje met zijn documentaire over het Israël Museum in Jeruzalem in ''[[Museum On The Hill]]''. <br /> <br /> In zijn laatste films richt Ferno zijn vizier nogmaals op Nederland. In ''[[De Drie Generaties]]'' (1983) legt hij wederom de link tussen kunst en natuur, maar ditmaal verbindt hij het thema aan zijn eigen schildersfamilie: zijn grootvader Jan Toorop, zijn moeder Charley en zijn broer Edgar. Foto’s en schilderijen vormen samen met het huis ‘De Vlerken’ dat Jan Toorop voor zijn dochter en twee kleinzoons liet bouwen, de basis van dit familieportret. De reeds op leeftijd gekomen Ferno beschouwt ''De Drie Generaties'' als een afrekening met zijn verleden. De afrekening is vriendelijk, maar toont wel aan dat film geen ondergeschikte kunstvorm hoeft te zijn. Over zijn vriend en fotograaf [[Cas Oorthuys]] maakt hij in 1984 voor de NOS - aan de hand van diens foto’s - het portret ''[[Mijn generatie is zwart-wit]]''. Ferno’s laatste film is ''[[Het bewaarde landschap]]''. Een laatste maal brengt hij in de radiodocumentaire ''[[Oogluik]]'' het Nederlandse landschap en de invloed ervan op de schilderskunst samen in zijn documentaire over het nationale park De Hoge Veluwe en het museum Kröller-Müller. Terug in Israël maakt Ferno plannen voor een film over Vincent van Gogh. Voordat hij deze kan realiseren overlijdt hij op 1 maart 1987 in Jeruzalem op 73-jarige leeftijd aan de gevolgen van hartproblemen.<br /> <br /> Historisch film-, geluidsmateriaal en documentatie waaronder het privé archief van John Fernhout is eind november 2009 verloren gegaan bij een verwoestende brand bij CityBox Amsterdam.<br /> <br /> <br /> == Prijzen en onderscheidingen ==<br /> <br /> * Gouden Palm, Cannes (1967).<br /> <br /> * Edo Bergsma-prijs (1986).<br /> <br /> <br /> == Bronnen ==<br /> <br /> <br /> ''Biografie Fernhout, Johannes Hendrik'' (1913-1987), Biografisch Woordenboek van Nederland. <br /> <br /> Artikel ''Silhouetten tegen het strijdtoneel, John Fernhouts portret van Hemingway en Ivens'', knipselarchief van Nederlands Filmmuseum; <br /> <br /> ''John Ferno Fernhout 1913-1987'', NFA website.<br /> <br /> Radiointerviews met Eva Besnyö, ”Uit het Nieuws” (NPS), 30 okt. ’98. Audionr HAD11044; “Het Kunstbedrijf” (NCRV), 8 aug. ’88. Audionr. HAD10192. <br /> <br /> Televisie interviews met de fotografe Besnyö: “Markant” (NOS), 25 febr. 86” 52’. Dragernr. TD41129; “Eva Besnyö, de keurcollectie” (NPS), 15 jan. ‘03, 52’. Dragernr:TD67178.<br /> <br /> ''Documentary, a history of the non/fiction film'', Erik Barnouw, Oxford University Press, revised edition 1983.<br /> <br /> ''Non-fiction Film, a critical history'', p. 323, Richard M. Barsam, Indiana University Press, Revised and expanded edition, 1992.<br /> <br /> ''Fernhout schilderend filmer van Landschap'', Nico Brederoo, Volkskrant, 3 maart ’87; <br /> <br /> De Nederlandse documentaire film 1920/1940”, p.63, Bert Hogenkamp, Van Gennep Amsterdam, 1988.<br /> <br /> ''Een artiest tussen de ambtenaren, John Fernhout filmt de bevrijding van Nederland in dienst van de RVD 1944-45'', Bert <br /> Hogenkamp, GBG-Nieuws, voorjaar 1994.<br /> <br /> ''De Documentaire Film 1945-1960, De bloei van een filmgenre in Nederland'', Bert Hogenkamp, Uitgeverij 010, 2003<br /> <br /> ''John Fernhout, filmer'', Coby Oosterbeek”, NCRV-gids, 10 juni 1981<br /> <br /> ''Gevaarlijk Leven, een biografie van Joris Ivens'', Hans Schoots, Uitgeverij Jan Mets, 1995.<br /> <br /> <br /> [[Category:personen|Fernhout, John]] [[Category:Regisseur |Fernhout, John]] [[Category:Cameraman |Fernhout, John]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=John_Fernhout&diff=166209 2016-06-01T11:12:39Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>{{ Infobox Persoon<br /> | illustratie = FTA001130660_001_con.png <br /> | naam = Johannes Hendrik Fernhout<br /> | geboorte_datum = 9 augustus 1913<br /> | geboorte_plaats = Bergen<br /> | overlijden_datum = 1 maart 1987<br /> | overlijden_plaats = Jeruzalem, Israël<br /> | functies = [[:Category:Regisseur | regisseur]], [[:Category:Cameraman | cameraman]]<br /> | bekend_van = ''[[Sky over Holland]]''<br /> | periode_actief = 1928-1987<br /> | werkt_samen_met = [[Joris Ivens]], [[Mannus Ranken]], [[Henri Storck]], [[Douwes Fernhout]]<br /> | trivia = [[Trivia: John Fernhout|Trivia]]<br /> | externe_info = [http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn4/fernhjh Biografisch woordenboek]<br /> | media = &lt;imagemap&gt;<br /> Image:Audio.png|<br /> rect 0 4 26 25 [http://www.beeldengeluidwiki.nl/index.php/Audio:_John_Fernhout Audio fragmenten]<br /> desc none<br /> &lt;/imagemap&gt;<br /> | onderschrift = John Fernhout (1981)<br /> | programmaoverzicht = [[Oeuvre John Fernhout]]<br /> | catalogus = [[John Fernhout in de media]]<br /> }}<br /> <br /> '''Het levenswerk van John (Ferno) Fernhout beslaat vijftig jaar wereldgeschiedenis. Hij is in 1937 in Spanje tijdens de Spaanse burgeroorlog, in 1938 in China tijdens de Japans-Chinese oorlog, in Nederland tijdens de bevrijding door de geallieerden en in 1973 in Israël tijdens de Yom Kipoeroorlog. Fernhout voelt zich een internationaal mens en filmer zegt hij in een interview met de NCRV gids in 1981.'''''' <br /> <br /> <br /> == Beginjaren ==<br /> <br /> <br /> Al tijdens het begin van zijn leven als filmer en fotograaf geeft de jonge Fernhout blijk van een bijzondere combinatie van talenten die hem tot een opmerkelijke documentarist zullen maken. Hij bezit het technische talent de camera inventief en doelbewust in te zetten voor het verhaal dat hij wil vertellen. Hij ontdekt nieuwe technische oplossingen om voorheen nog als onmogelijk beschouwde opnames te kunnen maken. Hij is een globetrotter die de uitdaging en het avontuur niet schuwt. <br /> <br /> Hij koppelt zijn artistieke oog, beïnvloedt door de opvoeding in een schildersfamilie, aan een sociaal en politiek engagement, hoewel zowel [[Joris Ivens]] als zijn ex-vrouw [[Eva Besnyö]] vaststellen dat zijn politieke overtuigingen niet overduidelijk en uitgesproken zijn. Zijn politieke sympathieën veranderen door de jaren heen van een door zijn moeder en mentor Joris Ivens beïnvloedde marxistische oriëntatie naar sterk pro-Israëlische films in de periode 1980-1985. Fernhout is een van de grondleggers van de filmische oorlogsverslaglegging en maakt internationaal naam als opdrachtfilmer in de na-oorlogse jaren. Zijn artistieke bevlogenheid laat hem daarbij nooit los. Politiek en sociaal bewustzijn sluiten in zijn films schoonheid en de verbeelding niet uit. Er wordt dan ook wel gezegd dat hij een schilderende documentarist was. <br /> <br /> Fernhout groeit op in het artistieke milieu van de schildersfamilie Toorop, die nauwe contacten onderhoudt met vrijwel alle belangwekkende kunstenaars van die tijd. Zijn vroege jeugd is onrustig vanwege geldzorgen in het gezin, die ertoe leiden dat de Fernhouts een tijdlang geen vaste woonplaats hebben. Bovendien strandt in 1917 het ongelukkige huwelijk van zijn ouders, de filosoof [[Hendrik Fernhout]] en de schilderes Annie Caroline Pontifex Toorop (beter bekend als [[Charley Toorop]]). Fernhouts zusje groeit hierna bij haar grootvader, de schilder [[Jan Toorop]], op. Deze laat in Bergen voor zijn dochter Charley en haar zoons Edgar en John vervolgens de atelierwoning ‘De Vlerken’ bouwen, waar ze in 1922 komen te wonen. Enkele later jaren later verhuizen ze naar Amsterdam, omdat Charley Toorop deze stad vanwege haar contacten met de avant-garde boven het Noord-Hollandse plaatsje verkiest. In 1930 verhuist Charley met zoon Edgar, met wie ze vanwege zijn interesse om de schilderstraditie voort te zetten verreweg het beste overweg kan, naar Parijs. John gaat niet mee. <br /> <br /> In 1928 heeft zijn moeder de filmer Joris Ivens, die ze heeft leren kennen in de Nederlandsche Film Liga en het Genootschap Nederland-Nieuw Rusland, al benaderd om haar zoon John onder zijn hoede te nemen. De dan vijftienjarige John Fernhout heeft weinig op met school en studie, is meer een doener, en wordt om de haverklap van school verwijderd. Bij Ivens leert de puber via hand en spandiensten voor Ivens’ films de eerste beginselen van het filmvak. Vervolgens sturen Ivens en zijn moeder hem naar Parijs om er cinematografie te studeren. Hij kan er niet aarden en verhuist naar Berlijn, waar hij zich aanmeldt bij de Agfa-Schule. <br /> <br /> Zijn ontmoeting met Ivens vormt het begin van een bewogen carrière als cameraman, filmregisseur en fotograaf, waarin de marxistische invloeden van zijn moeder en Ivens een rol zullen spelen totdat Charley Toorop in 1955 sterft en tevens de vriendschap met Ivens is bekoeld. Tot 1938 levert hij als cameraman belangrijke bijdragen aan het omvangrijke werk van Ivens. In Berlijn ontmoet Fernhout via de fotograaf [[György Kepes]] de fotograaf [[Robert Capa]] en de Hongaarse fotografe [[Eva Besnyö]]. Fernhout keert eind 1930 naar Nederland terug. Besnyö volgt hem in 1932 en ze trouwen een jaar later. Fernhouts langdurige afwezigheid maakt dat het huwelijk niet lang standhoudt. Ze scheiden echter pas in 1945 om de joodse Eva tijdens de nationaal-socialistische dreiging en de Duitse bezetting niet nog meer in gevaar te brengen. In 1945 woont Fernhout inmiddels al 6 jaar in de Verenigde Staten van waaruit hij afwisselend in Canada en New York werkt. Hij heeft er een relatie met de Amerikaanse danseres [[Blanche Korchien|Blanche “Polly” Korchien]]. Ze krijgen in 1942 een zoon, Douwes, die later ook het filmvak zal kiezen, eerst als cameraman voor zijn vader en na Fernhouts dood als onafhankelijk filmer. Na zijn scheiding van Besnyö in 1945 huwt Fernhout nog in hetzelfde jaar de moeder van zijn zoon. Het gezin woont onder andere in Parijs en Rome. Fernhouts tweede echtgenote overlijdt in 1962. Tijdens werkzaamheden in Israël van 1969 tot 1980, waar hij met zijn zoon talrijke projecten maakt, ontmoet hij de uit de Sovjetunie afkomstige [[Julia Meirovna]] Wiener. In 1978 trouwt Fernhout voor de derde keer. Jeruzalem is dan zijn vaste woonplaats, maar zijn werk brengt hem regelmatig naar Nederland. Fernhout overlijdt in 1987 te Jeruzalem, vol plannen voor een film over Vincent van Gogh.<br /> <br /> Zijn carrière als filmer begint zogezegd als Joris Ivens zich vanaf 1928 over de jonge John Fernhout ontfermt en zelfs bij hem laat wonen. Bij het maken van ''[[De Brug]]'' (1928) zet Ivens Fernhout nog als manusje van alles in. De nu leergierige Fernhout werkt als regie-assistent ook mee aan Ivens’ en [[Mannus Franken|Mannus Frankens]] ''[[Branding]]'', een speelfilm over een jonge visser in conflict met zichzelf en zijn omgeving, met als documentaire achtergrond de plaats Katwijk. In 1929 assisteert hij Ivens bij de productie van ''[[Regen]]'', waarin hij ook een kleine rol heeft. Johnny blijkt echter talent te hebben voor zowel de Leica, waarmee hij al snel zelfstandig foto’s maakt, als de filmcamera. Wanneer Fernhout in 1930 uit Berlijn terugkeert, waar hij zich aan de Agfa-Schule heeft bijgeschoold, raakt hij verbonden aan de Studio Ivens, dat als doel heeft films te produceren en jonge filmers op te leiden. Het blijft bij een kortdurend initiatief en de studio houdt vanwege Ivens langdurige afwezigheid in 1932 al spoedig op te bestaan. <br /> <br /> Fernhout werkt als cameraman aan ''[[Zuiderzee]]'' (1931-1933), ''[[Nieuwe Gronden]]'' (1933) en de opdrachtfilms ''[[Philips-Radio]]'' (1931) en ''[[Creosoot]]'' (1931) van Ivens. In 1934 geeft Fernhout tevens les aan de Filmtechnische Leergang in Amsterdam, die door [[Willem Bon]] na het ter ziele gaan van Studio Ivens is opgezet. De jonge Fernhout heeft onder invloed van zijn marxistische moeder linkse sympathieën, die door zijn nauwe band met de communistisch georiënteerde Ivens nog versterkt worden. Via zijn lidmaatschap van de Vereeniging van Arbeiders-Fotografen uit zijn politiek engagement zich in zijn fotografie. In 1932 reist hij met zijn eerste echtgenote Eva Besnyö naar Boedapest waar ze het leven in de sloppenwijken van Koserdö vastleggen. In 1934 fotografeert hij in Amsterdam de Jordaanoproer. Zijn werk wordt gepubliceerd en gewaardeerd. In 1934 vraagt de Belgische cineast [[Henri Storck]] Fernhout een Frans/Belgische expeditie van het zeilschip De Mercator te filmen en maakt de jonge cameraman zijn eerste zelfstandige filmwerk. Uit het materiaal komen op de montagetafel van Henri Storck drie films tevoorschijn: ''[[Paaseiland]]'', ''[[De sterren naar het Zuiden]]'' en ''[[Driemaster Mercator]]''. <br /> <br /> Fernhout wordt geroemd vanwege de combinatie van zijn ´schildersoog´. Hij wordt beïnvloed door de traditie van de Nederlandse 17e eeuwse schilderkunst waarmee zijn moeder hem heeft leren kennismaken enerzijds, en zijn felle realisme en politieke stellingname anderzijds. <br /> Met name in ''Paaseiland'' komen esthetiek en engagement samen. De beroemde beelden op Paaseiland, door de 21-jarige cineast vastgelegd in weergaloze luchten en imponerend landschap, worden afgewisseld met schokkende beelden van de leprakolonie die op het eiland gevestigd is. De film heeft een imponerende triestheid door de schrijnende contrasten. In 1937 bedrijft Fernhout nog duidelijker politiek als hij onder het pseudoniem Pieter Bruggens de film ''[[Land in zicht]]'' regisseert in het kader van de verkiezingscampagne van de Communistische Partij Holland. <br /> <br /> In 1937 verzoekt Ivens Fernhout hem te vergezellen naar Spanje waar hij in opdracht van de Contemporary Historians Incorporated, een Amerikaans communistisch gezind gezelschap van prominente schrijvers en kunstenaars, een film over de Spaanse burgeroorlog wil maken, waarvoor [[Ernest Hemingway]] later het commentaar zal schrijven. Fernhout, vanaf deze film John Ferno geheten omdat Hemingway hem zo noemt, krijgt een grote creatieve inbreng als cameraman als hij het Spaanse landschap vastlegt en ondergaat onder moeilijke en soms levensgevaarlijke omstandigheden tevens zijn vuurdoop als oorlogsverslaggever, een belangrijke ervaring voor zijn latere werk. ''[[Spaanse Aarde]]'' is een succesvolle antifascistische film. Hoewel Ivens door critici wel verweten wordt van kunstenaar tot communistische propagandist te zijn verworden, wordt de film al snel als klassieker beschouwd. <br /> <br /> Een jaar later reizen Ivens en Fernhout al af naar China waar Fernhout en Robert Capa de beelden draaien voor Ivens´ ''[[The 400 Million]]'', een filmkroniek over het verzet en de strijd van de Chinezen tegen de Japanse inval. De schilderachtige beelden uit ''Spaanse Aarde'' ontbreken. De stijl is zakelijker. ''The 400 Million'' vormde het einde van de samenwerking van Ivens en zijn vroegere discipel en inmiddels volwaardige collega Fernhout. Als in 1939 de Tweede Wereldoorlog uitbreekt is Ferno in Amerika. <br /> <br /> Hij verblijft in New York waar hij voor het Educational Film Institute van New York University werkt. In 1940 komt ''[[And So They Live]]'' uit, een documentaire over bergbewoners in Kentucky, die hij samen met [[Julian Roffman]] in opdracht van de Sloan Foundation en het Educational Film Institute maakt. Hij maakt vervolgens samen met [[Joe Losey]] en [[Hanns Eisler]] ''[[A Child Went Forth]]''. Ook is Ferno in deze tijd geassocieerd aan de kersverse National Film Board of Canada, waar [[John Grierson]] onder andere hem en Joris Ivens verzoekt onervaren Canadese filmmakers op weg te helpen. Hij maakt in dit kader de documentaire ''[[High Over The Borders]]''. Vervolgens ontstaat in samenwerking met Losey, Ralph Steiner en Willard Van Dyke ook nog ''[[Youth Gets A Break]]''. Ferno wordt tijdens zijn verblijf in de Verenigde Staten bovendien benoemd tot filmofficier van de Nederlandse regering in het westelijk gebied. Hij filmt in deze hoedanigheid voor het Nederlands Informatie Bureau in New York de bezoeken van prinses Juliana aan de Antillen en Suriname. Ook gebruikt hij de opnames voor deze films, in combinatie met archiefmateriaal, voor enkele essayistische documentaires: ''[[Dutch Tradition]]'' (1944) en ''[[Buiten de Grenzen]]'' (1944). Deze aanvankelijk voor een Amerikaans publiek bedoelde films lichten toe hoe de Nederlandse tradities zich verhouden tot de geallieerde doeleinden en welke bijdrage Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog in dit kader levert. In 1944 keert hij als Amerikaanse oorlogscorrespondent op verzoek van het geallieerde opperbevel naar Nederland terug om de bevrijding van Nederland vast te leggen. <br /> <br /> De ervaren Ferno heeft dan zijn sporen al verdiend en weet zich in eerste instantie door de nogal onvoorbereide RVD geen artistieke belemmeringen opgelegd. De samenwerking wil uiteindelijk door een gebrek aan faciliteiten en een teveel aan bureaucratie niet echt vlotten. Hij filmt onder andere de terugkeer van Koningin Wilhelmina naar Nederland. In 1945 regisseert Ferno, die zich niet voor één gat gevangen toont, echter zonder directe steun van de RVD maar met volledige medewerking van het Britse Ministry of Information (MOI) op eigen intiatief ''[[Broken Dykes]]'', over het door geallieerde bombardementen ondergelopen Walcheren en de evacuatie van de bewoners. In hetzelfde jaar maakt hij ook ''[[The last shot]]'' over het einde van de Tweede Wereldoorlog in Nederland waarin onder andere de juichende menigte, het uitdelen van voedsel aan Nederlandse kinderen en de thuiskomst van een Nederlandse militair te zien zijn. De films krijgen in Londen onder het toeziend oog van de MOI hun afwerking. Als Ferno in 1945 naar de Verenigde Staten terugkeert beleven ''Broken Dykes'' en ''The Last Shot'' uitgebreide bioscoopvertoningen in Engeland. <br /> <br /> Zijn sterke band met Joris Ivens heeft dan inmiddels een deuk opgelopen en als Ivens naar Australië vertrekt om [[Indonesia Calling]] te maken is er een duidelijke politieke en persoonlijke verwijdering tussen beide vrienden bespeurbaar. In 1947 vestigt hij zich in Parijs en regisseert hij, met [[Richard Leacock]] als cameraman, ''[[People of the Earth]]''. Voor deze reeks van zeven geografische films doorkruist hij Europa en Marokko. Van 1948 tot 1954 blijft hij in Frankrijk om van daaruit opdrachtfilms te maken in het kader van het Marshall Plan. Hij filmt onder andere in Frankrijk, Nederland, Zwitserland, Griekenland. De onderwerpen variëren van films over het herstel van Europa tot een aflevering van een beoogd drieluik over de Deltawerken, waarvan ook [[Bert Haanstra]] een deel maakt. Ferno weet voor zijn opdrachtfilms met ingenieuze technische ingrepen bijzondere opnames te maken, onder andere vanuit vliegtuigen en onder water. Vervolgens neemt hij twee jaar vrij om deze onder andere in Rome door te brengen. <br /> <br /> In 1957 verhuist Ferno naar Londen om niet lang daarna weer tijdelijk in Nederland neer te strijken. Tevens maakt hij later ''[[Blue Peter]]'', een filmische impressie van Sint-Maarten, Sint-Eustatius en Saba. In 1958 krijgt [[ABC]], zijn kleurendocumentaire over de Nederlandse Antillen een nominatie voor de Gouden Palm in Cannes. Deze gaat echter (ex aequo) naar de Franse inzending: ''[[La Seine a rencontré Paris]]'' van Ivens. In Parijs begint hij in 1962, samen met zijn zoon Douwes aan een zestigtal films over de Franse taal, die bedoeld is voor de Amerikaanse televisie. Hij komt er bovendien in contact met de Magnum fotografen. In 1965 krijgt hij bekendheid met zijn 70mm documentaire ''[[Fortress Of Peace]]'' over het Zwitserse leger in vredestijd, met voor die tijd spectaculaire beelden van legeroefeningen. ''Fortress Of Peace'' krijgt een Oscar-nominatie. <br /> <br /> In 1967 keert hij naar Nederland terug om er, bestemd voor de wereldtentoonstelling in Montreal, de documentaire te maken die het hoogtepunt van zijn loopbaan zal vormen: ''[[Sky over Holland]]''. Deze 70mm documentaire, uitgezonden door de TROS, gaat in op de relatie tussen de Nederlandse kunst en het Nederlandse landschap met zijn beroemde wolkenformaties. Hoewel de film in zijn vaderland niet meteen gewaardeerd wordt betekent het een internationale doorbraak. In het buitenland prijst men de beeldende relatie die Ferno onder andere tussen het werk van Mondriaan en het nauwgezet verkavelde Nederland trekt. Mondriaan was een goede bekende van zijn grootvader geweest en Ferno had hem meerdere malen zelf ontmoet. Er volgt een bekroning in Cannes, waar Ferno de Gouden Palm ontvangt. Vanaf 1969 tot 1980 werken vader en zoon Ferno gezamenlijk in Israël. In de films die hij hier draait zijn geen marxistische opvattingen meer te herkennen. Zijn films blijven echter veelal van politieke aard. Hij maakt onder andere ''[[The Tree Of Life]]'' (1971) over de joodse diaspora en het ontstaan van de staat Israël en ''[[They Want To Live]]'', over de problemen van Israël met vijandige buurlanden. Zijn Israëlische films kiezen onomwonden voor de Israëlische strijd tegen de Arabieren. In 1980 maakt hij een cultureel uitstapje met zijn documentaire over het Israël Museum in Jeruzalem in ''[[Museum On The Hill]]''. <br /> <br /> In zijn laatste films richt Ferno zijn vizier nogmaals op Nederland. In ''[[De Drie Generaties]]'' (1983) legt hij wederom de link tussen kunst en natuur, maar ditmaal verbindt hij het thema aan zijn eigen schildersfamilie: zijn grootvader Jan Toorop, zijn moeder Charley en zijn broer Edgar. Foto’s en schilderijen vormen samen met het huis ‘De Vlerken’ dat Jan Toorop voor zijn dochter en twee kleinzoons liet bouwen, de basis van dit familieportret. De reeds op leeftijd gekomen Ferno beschouwt ''De Drie Generaties'' als een afrekening met zijn verleden. De afrekening is vriendelijk, maar toont wel aan dat film geen ondergeschikte kunstvorm hoeft te zijn. Over zijn vriend en fotograaf [[Cas Oorthuys]] maakt hij in 1984 voor de NOS - aan de hand van diens foto’s - het portret ''[[Mijn generatie is zwart-wit]]''. Ferno’s laatste film is ''[[Het bewaarde landschap]]''. Een laatste maal brengt hij in de radiodocumentaire ''[[Oogluik]]'' het Nederlandse landschap en de invloed ervan op de schilderskunst samen in zijn documentaire over het nationale park De Hoge Veluwe en het museum Kröller-Müller. Terug in Israël maakt Ferno plannen voor een film over Vincent van Gogh. Voordat hij deze kan realiseren overlijdt hij op 1 maart 1987 in Jeruzalem op 73-jarige leeftijd aan de gevolgen van hartproblemen.<br /> <br /> Historisch film-, geluidsmateriaal en documentatie waaronder het privé archief van John Fernhout is eind november 2009 verloren gegaan bij een verwoestende brand bij CityBox Amsterdam.<br /> <br /> <br /> == Prijzen en onderscheidingen ==<br /> <br /> * Gouden Palm, Cannes (1967).<br /> <br /> * Edo Bergsma-prijs (1986).<br /> <br /> <br /> == Bronnen ==<br /> <br /> <br /> ''Biografie Fernhout, Johannes Hendrik'' (1913-1987), Biografisch Woordenboek van Nederland. <br /> <br /> Artikel ''Silhouetten tegen het strijdtoneel, John Fernhouts portret van Hemingway en Ivens'', knipselarchief van Nederlands Filmmuseum; <br /> <br /> ''John Ferno Fernhout 1913-1987'', NFA website.<br /> <br /> Radiointerviews met Eva Besnyö, ”Uit het Nieuws” (NPS), 30 okt. ’98. Audionr HAD11044; “Het Kunstbedrijf” (NCRV), 8 aug. ’88. Audionr. HAD10192. <br /> <br /> Televisie interviews met de fotografe Besnyö: “Markant” (NOS), 25 febr. 86” 52’. Dragernr. TD41129; “Eva Besnyö, de keurcollectie” (NPS), 15 jan. ‘03, 52’. Dragernr:TD67178.<br /> <br /> ''Documentary, a history of the non/fiction film'', Erik Barnouw, Oxford University Press, revised edition 1983.<br /> <br /> ''Non-fiction Film, a critical history'', p. 323, Richard M. Barsam, Indiana University Press, Revised and expanded edition, 1992.<br /> <br /> ''Fernhout schilderend filmer van Landschap'', Nico Brederoo, Volkskrant, 3 maart ’87; <br /> <br /> De Nederlandse documentaire film 1920/1940”, p.63, Bert Hogenkamp, Van Gennep Amsterdam, 1988.<br /> <br /> ''Een artiest tussen de ambtenaren, John Fernhout filmt de bevrijding van Nederland in dienst van de RVD 1944-45'', Bert <br /> Hogenkamp, GBG-Nieuws, voorjaar 1994.<br /> <br /> ''De Documentaire Film 1945-1960, De bloei van een filmgenre in Nederland'', Bert Hogenkamp, Uitgeverij 010, 2003<br /> <br /> ''John Fernhout, filmer'', Coby Oosterbeek”, NCRV-gids, 10 juni 1981<br /> <br /> ''Gevaarlijk Leven, een biografie van Joris Ivens'', Hans Schoots, Uitgeverij Jan Mets, 1995.<br /> <br /> <br /> [[Category:personen|Fernhout, John]] [[Category:Regisseur |Fernhout, John]] [[Category:Cameraman |Fernhout, John]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=John_Fernhout&diff=166205 2016-06-01T10:41:56Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>{{ Infobox Persoon<br /> | illustratie = FTA001130660_001_con.png <br /> | naam = Johannes Hendrik Fernhout<br /> | geboorte_datum = 9 augustus 1913<br /> | geboorte_plaats = Bergen<br /> | overlijden_datum = 1 maart 1987<br /> | overlijden_plaats = Jeruzalem, Israël<br /> | functies = [[:Category:Regisseur | regisseur]], [[:Category:Cameraman | cameraman]]<br /> | bekend_van = ''[[Sky over Holland]]''<br /> | periode_actief = 1928-1987<br /> | werkt_samen_met = [[Joris Ivens]], [[Mannus Ranken]], [[Henri Storck]], [[Douwes Fernhout]]<br /> | trivia = [[Trivia: John Fernhout|Trivia]]<br /> | externe_info = [http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn4/fernhjh Biografisch woordenboek]<br /> | media = &lt;imagemap&gt;<br /> Image:Audio.png|<br /> rect 0 4 26 25 [http://www.beeldengeluidwiki.nl/index.php/Audio:_John_Fernhout Audio fragmenten]<br /> desc none<br /> &lt;/imagemap&gt;<br /> | onderschrift = John Fernhout (1981)<br /> | programmaoverzicht = [[Oeuvre John Fernhout]]<br /> | catalogus = [[John Fernhout in de media]]<br /> }}<br /> <br /> Het levenswerk van John (Ferno) Fernhout beslaat vijftig jaar wereldgeschiedenis. Hij is in 1937 in Spanje tijdens de Spaanse burgeroorlog, in 1938 in China tijdens de Japans-Chinese oorlog, in Nederland tijdens de bevrijding door de geallieerden en in 1973 in Israël tijdens de Yom Kipoeroorlog. Fernhout voelt zich een internationaal mens en filmer zegt hij in een interview met de NCRV gids in 1981. <br /> <br /> Al tijdens het begin van zijn leven als filmer en fotograaf geeft de jonge Fernhout blijk van een bijzondere combinatie van talenten die hem tot een opmerkelijke documentarist zullen maken. Hij bezit het technische talent de camera inventief en doelbewust in te zetten voor het verhaal dat hij wil vertellen. Hij ontdekt nieuwe technische oplossingen om voorheen nog als onmogelijk beschouwde opnames te kunnen maken. Hij is een globetrotter die de uitdaging en het avontuur niet schuwt. <br /> <br /> Hij koppelt zijn artistieke oog, beïnvloedt door de opvoeding in een schildersfamilie, aan een sociaal en politiek engagement, hoewel zowel [[Joris Ivens]] als zijn ex-vrouw [[Eva Besnyö]] vaststellen dat zijn politieke overtuigingen niet overduidelijk en uitgesproken zijn. Zijn politieke sympathieën veranderen door de jaren heen van een door zijn moeder en mentor Joris Ivens beïnvloedde marxistische oriëntatie naar sterk pro-Israëlische films in de periode 1980-1985. Fernhout is een van de grondleggers van de filmische oorlogsverslaglegging en maakt internationaal naam als opdrachtfilmer in de na-oorlogse jaren. Zijn artistieke bevlogenheid laat hem daarbij nooit los. Politiek en sociaal bewustzijn sluiten in zijn films schoonheid en de verbeelding niet uit. Er wordt dan ook wel gezegd dat hij een schilderende documentarist was. <br /> <br /> Fernhout groeit op in het artistieke milieu van de schildersfamilie Toorop, die nauwe contacten onderhoudt met vrijwel alle belangwekkende kunstenaars van die tijd. Zijn vroege jeugd is onrustig vanwege geldzorgen in het gezin, die ertoe leiden dat de Fernhouts een tijdlang geen vaste woonplaats hebben. Bovendien strandt in 1917 het ongelukkige huwelijk van zijn ouders, de filosoof [[Hendrik Fernhout]] en de schilderes Annie Caroline Pontifex Toorop (beter bekend als [[Charley Toorop]]). Fernhouts zusje groeit hierna bij haar grootvader, de schilder [[Jan Toorop]], op. Deze laat in Bergen voor zijn dochter Charley en haar zoons Edgar en John vervolgens de atelierwoning ‘De Vlerken’ bouwen, waar ze in 1922 komen te wonen. Enkele later jaren later verhuizen ze naar Amsterdam, omdat Charley Toorop deze stad vanwege haar contacten met de avant-garde boven het Noord-Hollandse plaatsje verkiest. In 1930 verhuist Charley met zoon Edgar, met wie ze vanwege zijn interesse om de schilderstraditie voort te zetten verreweg het beste overweg kan, naar Parijs. John gaat niet mee. <br /> <br /> In 1928 heeft zijn moeder de filmer Joris Ivens, die ze heeft leren kennen in de Nederlandsche Film Liga en het Genootschap Nederland-Nieuw Rusland, al benaderd om haar zoon John onder zijn hoede te nemen. De dan vijftienjarige John Fernhout heeft weinig op met school en studie, is meer een doener, en wordt om de haverklap van school verwijderd. Bij Ivens leert de puber via hand en spandiensten voor Ivens’ films de eerste beginselen van het filmvak. Vervolgens sturen Ivens en zijn moeder hem naar Parijs om er cinematografie te studeren. Hij kan er niet aarden en verhuist naar Berlijn, waar hij zich aanmeldt bij de Agfa-Schule. <br /> <br /> Zijn ontmoeting met Ivens vormt het begin van een bewogen carrière als cameraman, filmregisseur en fotograaf, waarin de marxistische invloeden van zijn moeder en Ivens een rol zullen spelen totdat Charley Toorop in 1955 sterft en tevens de vriendschap met Ivens is bekoeld. Tot 1938 levert hij als cameraman belangrijke bijdragen aan het omvangrijke werk van Ivens. In Berlijn ontmoet Fernhout via de fotograaf [[György Kepes]] de fotograaf [[Robert Capa]] en de Hongaarse fotografe [[Eva Besnyö]]. Fernhout keert eind 1930 naar Nederland terug. Besnyö volgt hem in 1932 en ze trouwen een jaar later. Fernhouts langdurige afwezigheid maakt dat het huwelijk niet lang standhoudt. Ze scheiden echter pas in 1945 om de joodse Eva tijdens de nationaal-socialistische dreiging en de Duitse bezetting niet nog meer in gevaar te brengen. In 1945 woont Fernhout inmiddels al 6 jaar in de Verenigde Staten van waaruit hij afwisselend in Canada en New York werkt. Hij heeft er een relatie met de Amerikaanse danseres [[Blanche Korchien|Blanche “Polly” Korchien]]. Ze krijgen in 1942 een zoon, Douwes, die later ook het filmvak zal kiezen, eerst als cameraman voor zijn vader en na Fernhouts dood als onafhankelijk filmer. Na zijn scheiding van Besnyö in 1945 huwt Fernhout nog in hetzelfde jaar de moeder van zijn zoon. Het gezin woont onder andere in Parijs en Rome. Fernhouts tweede echtgenote overlijdt in 1962. Tijdens werkzaamheden in Israël van 1969 tot 1980, waar hij met zijn zoon talrijke projecten maakt, ontmoet hij de uit de Sovjetunie afkomstige [[Julia Meirovna]] Wiener. In 1978 trouwt Fernhout voor de derde keer. Jeruzalem is dan zijn vaste woonplaats, maar zijn werk brengt hem regelmatig naar Nederland. Fernhout overlijdt in 1987 te Jeruzalem, vol plannen voor een film over Vincent van Gogh.<br /> <br /> Zijn carrière als filmer begint zogezegd als Joris Ivens zich vanaf 1928 over de jonge John Fernhout ontfermt en zelfs bij hem laat wonen. Bij het maken van ''[[De Brug]]'' (1928) zet Ivens Fernhout nog als manusje van alles in. De nu leergierige Fernhout werkt als regie-assistent ook mee aan Ivens’ en [[Mannus Franken|Mannus Frankens]] ''[[Branding]]'', een speelfilm over een jonge visser in conflict met zichzelf en zijn omgeving, met als documentaire achtergrond de plaats Katwijk. In 1929 assisteert hij Ivens bij de productie van ''[[Regen]]'', waarin hij ook een kleine rol heeft. Johnny blijkt echter talent te hebben voor zowel de Leica, waarmee hij al snel zelfstandig foto’s maakt, als de filmcamera. Wanneer Fernhout in 1930 uit Berlijn terugkeert, waar hij zich aan de Agfa-Schule heeft bijgeschoold, raakt hij verbonden aan de Studio Ivens, dat als doel heeft films te produceren en jonge filmers op te leiden. Het blijft bij een kortdurend initiatief en de studio houdt vanwege Ivens langdurige afwezigheid in 1932 al spoedig op te bestaan. <br /> <br /> Fernhout werkt als cameraman aan ''[[Zuiderzee]]'' (1931-1933), ''[[Nieuwe Gronden]]'' (1933) en de opdrachtfilms ''[[Philips-Radio]]'' (1931) en ''[[Creosoot]]'' (1931) van Ivens. In 1934 geeft Fernhout tevens les aan de Filmtechnische Leergang in Amsterdam, die door [[Willem Bon]] na het ter ziele gaan van Studio Ivens is opgezet. De jonge Fernhout heeft onder invloed van zijn marxistische moeder linkse sympathieën, die door zijn nauwe band met de communistisch georiënteerde Ivens nog versterkt worden. Via zijn lidmaatschap van de Vereeniging van Arbeiders-Fotografen uit zijn politiek engagement zich in zijn fotografie. In 1932 reist hij met zijn eerste echtgenote Eva Besnyö naar Boedapest waar ze het leven in de sloppenwijken van Koserdö vastleggen. In 1934 fotografeert hij in Amsterdam de Jordaanoproer. Zijn werk wordt gepubliceerd en gewaardeerd. In 1934 vraagt de Belgische cineast [[Henri Storck]] Fernhout een Frans/Belgische expeditie van het zeilschip De Mercator te filmen en maakt de jonge cameraman zijn eerste zelfstandige filmwerk. Uit het materiaal komen op de montagetafel van Henri Storck drie films tevoorschijn: ''[[Paaseiland]]'', ''[[De sterren naar het Zuiden]]'' en ''[[Driemaster Mercator]]''. <br /> <br /> Fernhout wordt geroemd vanwege de combinatie van zijn ´schildersoog´. Hij wordt beïnvloed door de traditie van de Nederlandse 17e eeuwse schilderkunst waarmee zijn moeder hem heeft leren kennismaken enerzijds, en zijn felle realisme en politieke stellingname anderzijds. <br /> Met name in ''Paaseiland'' komen esthetiek en engagement samen. De beroemde beelden op Paaseiland, door de 21-jarige cineast vastgelegd in weergaloze luchten en imponerend landschap, worden afgewisseld met schokkende beelden van de leprakolonie die op het eiland gevestigd is. De film heeft een imponerende triestheid door de schrijnende contrasten. In 1937 bedrijft Fernhout nog duidelijker politiek als hij onder het pseudoniem Pieter Bruggens de film ''[[Land in zicht]]'' regisseert in het kader van de verkiezingscampagne van de Communistische Partij Holland. <br /> <br /> In 1937 verzoekt Ivens Fernhout hem te vergezellen naar Spanje waar hij in opdracht van de Contemporary Historians Incorporated, een Amerikaans communistisch gezind gezelschap van prominente schrijvers en kunstenaars, een film over de Spaanse burgeroorlog wil maken, waarvoor [[Ernest Hemingway]] later het commentaar zal schrijven. Fernhout, vanaf deze film John Ferno geheten omdat Hemingway hem zo noemt, krijgt een grote creatieve inbreng als cameraman als hij het Spaanse landschap vastlegt en ondergaat onder moeilijke en soms levensgevaarlijke omstandigheden tevens zijn vuurdoop als oorlogsverslaggever, een belangrijke ervaring voor zijn latere werk. ''[[Spaanse Aarde]]'' is een succesvolle antifascistische film. Hoewel Ivens door critici wel verweten wordt van kunstenaar tot communistische propagandist te zijn verworden, wordt de film al snel als klassieker beschouwd. <br /> <br /> Een jaar later reizen Ivens en Fernhout al af naar China waar Fernhout en Robert Capa de beelden draaien voor Ivens´ ''[[The 400 Million]]'', een filmkroniek over het verzet en de strijd van de Chinezen tegen de Japanse inval. De schilderachtige beelden uit ''Spaanse Aarde'' ontbreken. De stijl is zakelijker. ''The 400 Million'' vormde het einde van de samenwerking van Ivens en zijn vroegere discipel en inmiddels volwaardige collega Fernhout. Als in 1939 de Tweede Wereldoorlog uitbreekt is Ferno in Amerika. <br /> <br /> Hij verblijft in New York waar hij voor het Educational Film Institute van New York University werkt. In 1940 komt ''[[And So They Live]]'' uit, een documentaire over bergbewoners in Kentucky, die hij samen met [[Julian Roffman]] in opdracht van de Sloan Foundation en het Educational Film Institute maakt. Hij maakt vervolgens samen met [[Joe Losey]] en [[Hanns Eisler]] ''[[A Child Went Forth]]''. Ook is Ferno in deze tijd geassocieerd aan de kersverse National Film Board of Canada, waar [[John Grierson]] onder andere hem en Joris Ivens verzoekt onervaren Canadese filmmakers op weg te helpen. Hij maakt in dit kader de documentaire ''[[High Over The Borders]]''. Vervolgens ontstaat in samenwerking met Losey, Ralph Steiner en Willard Van Dyke ook nog ''[[Youth Gets A Break]]''. Ferno wordt tijdens zijn verblijf in de Verenigde Staten bovendien benoemd tot filmofficier van de Nederlandse regering in het westelijk gebied. Hij filmt in deze hoedanigheid voor het Nederlands Informatie Bureau in New York de bezoeken van prinses Juliana aan de Antillen en Suriname. Ook gebruikt hij de opnames voor deze films, in combinatie met archiefmateriaal, voor enkele essayistische documentaires: ''[[Dutch Tradition]]'' (1944) en ''[[Buiten de Grenzen]]'' (1944). Deze aanvankelijk voor een Amerikaans publiek bedoelde films lichten toe hoe de Nederlandse tradities zich verhouden tot de geallieerde doeleinden en welke bijdrage Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog in dit kader levert. In 1944 keert hij als Amerikaanse oorlogscorrespondent op verzoek van het geallieerde opperbevel naar Nederland terug om de bevrijding van Nederland vast te leggen. <br /> <br /> De ervaren Ferno heeft dan zijn sporen al verdiend en weet zich in eerste instantie door de nogal onvoorbereide RVD geen artistieke belemmeringen opgelegd. De samenwerking wil uiteindelijk door een gebrek aan faciliteiten en een teveel aan bureaucratie niet echt vlotten. Hij filmt onder andere de terugkeer van Koningin Wilhelmina naar Nederland. In 1945 regisseert Ferno, die zich niet voor één gat gevangen toont, echter zonder directe steun van de RVD maar met volledige medewerking van het Britse Ministry of Information (MOI) op eigen intiatief ''[[Broken Dykes]]'', over het door geallieerde bombardementen ondergelopen Walcheren en de evacuatie van de bewoners. In hetzelfde jaar maakt hij ook ''[[The last shot]]'' over het einde van de Tweede Wereldoorlog in Nederland waarin onder andere de juichende menigte, het uitdelen van voedsel aan Nederlandse kinderen en de thuiskomst van een Nederlandse militair te zien zijn. De films krijgen in Londen onder het toeziend oog van de MOI hun afwerking. Als Ferno in 1945 naar de Verenigde Staten terugkeert beleven ''Broken Dykes'' en ''The Last Shot'' uitgebreide bioscoopvertoningen in Engeland. <br /> <br /> Zijn sterke band met Joris Ivens heeft dan inmiddels een deuk opgelopen en als Ivens naar Australië vertrekt om [[Indonesia Calling]] te maken is er een duidelijke politieke en persoonlijke verwijdering tussen beide vrienden bespeurbaar. In 1947 vestigt hij zich in Parijs en regisseert hij, met [[Richard Leacock]] als cameraman, ''[[People of the Earth]]''. Voor deze reeks van zeven geografische films doorkruist hij Europa en Marokko. Van 1948 tot 1954 blijft hij in Frankrijk om van daaruit opdrachtfilms te maken in het kader van het Marshall Plan. Hij filmt onder andere in Frankrijk, Nederland, Zwitserland, Griekenland. De onderwerpen variëren van films over het herstel van Europa tot een aflevering van een beoogd drieluik over de Deltawerken, waarvan ook [[Bert Haanstra]] een deel maakt. Ferno weet voor zijn opdrachtfilms met ingenieuze technische ingrepen bijzondere opnames te maken, onder andere vanuit vliegtuigen en onder water. Vervolgens neemt hij twee jaar vrij om deze onder andere in Rome door te brengen. <br /> <br /> In 1957 verhuist Ferno naar Londen om niet lang daarna weer tijdelijk in Nederland neer te strijken. Tevens maakt hij later ''[[Blue Peter]]'', een filmische impressie van Sint-Maarten, Sint-Eustatius en Saba. In 1958 krijgt [[ABC]], zijn kleurendocumentaire over de Nederlandse Antillen een nominatie voor de Gouden Palm in Cannes. Deze gaat echter (ex aequo) naar de Franse inzending: ''[[La Seine a rencontré Paris]]'' van Ivens. In Parijs begint hij in 1962, samen met zijn zoon Douwes aan een zestigtal films over de Franse taal, die bedoeld is voor de Amerikaanse televisie. Hij komt er bovendien in contact met de Magnum fotografen. In 1965 krijgt hij bekendheid met zijn 70mm documentaire ''[[Fortress Of Peace]]'' over het Zwitserse leger in vredestijd, met voor die tijd spectaculaire beelden van legeroefeningen. ''Fortress Of Peace'' krijgt een Oscar-nominatie. <br /> <br /> In 1967 keert hij naar Nederland terug om er, bestemd voor de wereldtentoonstelling in Montreal, de documentaire te maken die het hoogtepunt van zijn loopbaan zal vormen: ''[[Sky over Holland]]''. Deze 70mm documentaire, uitgezonden door de TROS, gaat in op de relatie tussen de Nederlandse kunst en het Nederlandse landschap met zijn beroemde wolkenformaties. Hoewel de film in zijn vaderland niet meteen gewaardeerd wordt betekent het een internationale doorbraak. In het buitenland prijst men de beeldende relatie die Ferno onder andere tussen het werk van Mondriaan en het nauwgezet verkavelde Nederland trekt. Mondriaan was een goede bekende van zijn grootvader geweest en Ferno had hem meerdere malen zelf ontmoet. Er volgt een bekroning in Cannes, waar Ferno de Gouden Palm ontvangt. Vanaf 1969 tot 1980 werken vader en zoon Ferno gezamenlijk in Israël. In de films die hij hier draait zijn geen marxistische opvattingen meer te herkennen. Zijn films blijven echter veelal van politieke aard. Hij maakt onder andere ''[[The Tree Of Life]]'' (1971) over de joodse diaspora en het ontstaan van de staat Israël en ''[[They Want To Live]]'', over de problemen van Israël met vijandige buurlanden. Zijn Israëlische films kiezen onomwonden voor de Israëlische strijd tegen de Arabieren. In 1980 maakt hij een cultureel uitstapje met zijn documentaire over het Israël Museum in Jeruzalem in ''[[Museum On The Hill]]''. <br /> <br /> In zijn laatste films richt Ferno zijn vizier nogmaals op Nederland. In ''[[De Drie Generaties]]'' (1983) legt hij wederom de link tussen kunst en natuur, maar ditmaal verbindt hij het thema aan zijn eigen schildersfamilie: zijn grootvader Jan Toorop, zijn moeder Charley en zijn broer Edgar. Foto’s en schilderijen vormen samen met het huis ‘De Vlerken’ dat Jan Toorop voor zijn dochter en twee kleinzoons liet bouwen, de basis van dit familieportret. De reeds op leeftijd gekomen Ferno beschouwt ''De Drie Generaties'' als een afrekening met zijn verleden. De afrekening is vriendelijk, maar toont wel aan dat film geen ondergeschikte kunstvorm hoeft te zijn. Over zijn vriend en fotograaf [[Cas Oorthuys]] maakt hij in 1984 voor de NOS - aan de hand van diens foto’s - het portret ''[[Mijn generatie is zwart-wit]]''. Ferno’s laatste film is ''[[Het bewaarde landschap]]''. Een laatste maal brengt hij in de radiodocumentaire ''[[Oogluik]]'' het Nederlandse landschap en de invloed ervan op de schilderskunst samen in zijn documentaire over het nationale park De Hoge Veluwe en het museum Kröller-Müller. Terug in Israël maakt Ferno plannen voor een film over Vincent van Gogh. Voordat hij deze kan realiseren overlijdt hij op 1 maart 1987 in Jeruzalem op 73-jarige leeftijd aan de gevolgen van hartproblemen.<br /> <br /> Historisch film-, geluidsmateriaal en documentatie waaronder het privé archief van John Fernhout is eind november 2009 verloren gegaan bij een verwoestende brand bij CityBox Amsterdam.<br /> <br /> <br /> == Prijzen en onderscheidingen ==<br /> <br /> * Gouden Palm, Cannes (1967).<br /> <br /> * Edo Bergsma-prijs (1986).<br /> <br /> <br /> == Bronnen ==<br /> <br /> <br /> ''Biografie Fernhout, Johannes Hendrik'' (1913-1987), Biografisch Woordenboek van Nederland. <br /> <br /> Artikel ''Silhouetten tegen het strijdtoneel, John Fernhouts portret van Hemingway en Ivens'', knipselarchief van Nederlands Filmmuseum; <br /> <br /> ''John Ferno Fernhout 1913-1987'', NFA website.<br /> <br /> Radiointerviews met Eva Besnyö, ”Uit het Nieuws” (NPS), 30 okt. ’98. Audionr HAD11044; “Het Kunstbedrijf” (NCRV), 8 aug. ’88. Audionr. HAD10192. <br /> <br /> Televisie interviews met de fotografe Besnyö: “Markant” (NOS), 25 febr. 86” 52’. Dragernr. TD41129; “Eva Besnyö, de keurcollectie” (NPS), 15 jan. ‘03, 52’. Dragernr:TD67178.<br /> <br /> ''Documentary, a history of the non/fiction film'', Erik Barnouw, Oxford University Press, revised edition 1983.<br /> <br /> ''Non-fiction Film, a critical history'', p. 323, Richard M. Barsam, Indiana University Press, Revised and expanded edition, 1992.<br /> <br /> ''Fernhout schilderend filmer van Landschap'', Nico Brederoo, Volkskrant, 3 maart ’87; <br /> <br /> De Nederlandse documentaire film 1920/1940”, p.63, Bert Hogenkamp, Van Gennep Amsterdam, 1988.<br /> <br /> ''Een artiest tussen de ambtenaren, John Fernhout filmt de bevrijding van Nederland in dienst van de RVD 1944-45'', Bert <br /> Hogenkamp, GBG-Nieuws, voorjaar 1994.<br /> <br /> ''De Documentaire Film 1945-1960, De bloei van een filmgenre in Nederland'', Bert Hogenkamp, Uitgeverij 010, 2003<br /> <br /> ''John Fernhout, filmer'', Coby Oosterbeek”, NCRV-gids, 10 juni 1981<br /> <br /> ''Gevaarlijk Leven, een biografie van Joris Ivens'', Hans Schoots, Uitgeverij Jan Mets, 1995.<br /> <br /> <br /> [[Category:personen|Fernhout, John]] [[Category:Regisseur |Fernhout, John]] [[Category:Cameraman |Fernhout, John]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Nouchka_van_brakel&diff=166188 2016-05-25T10:31:02Z

<p>Tony: /* Laatste jaren */</p> <hr /> <div>{{ Infobox Persoon<br /> | illustratie = <br /> | naam = Nouchka van Brakel<br /> | geboorte_datum = 18 april 1940 <br /> | geboorte_plaats = Amsterdam<br /> | functies = [[:Category:regisseur|regisseur]]<br /> | bekend_van = ''[[Van de koele meren des doods]], [[Een vrouw als Eva]]''<br /> | periode_actief = 1966 tot heden<br /> | werkt_samen_met = ''[[Monique van de Ven]], [[Pleuni Touw]], [[Kitty Courbois]]''<br /> }}<br /> <br /> '''Nouchka van Brakel staat te boek als de eerste, echte, vrouwelijke filmregisseur van Nederland.'''<br /> <br /> <br /> <br /> == Beginjaren ==<br /> <br /> <br /> Nouchka van Brakel wordt geboren als Els de Vries op 18 april 1940. Ze komt uit een muzikaal gezin, haar moeder is een zangeres en haar vader was een Jazzmuzikant. Het gezin woont twee jaar in Turkije maar verhuist na een tijdje weer naar terug Nederland. Ze gaat naar school in Bilthoven, hier woont ze met haar moeder terwijl haar vader nog in het buitenland zit. Na een tijd drama te hebben gestudeerd in Utrecht, besluit ze in 1962 om naar de Filmacademie te gaan waar zij als eerste vrouw van afstudeert. Later zou ze ook nog jarenlang les geven op de Filmacademie.<br /> <br /> <br /> == Eerste films ==<br /> <br /> <br /> In 1966 brengt van Brakel haar eerste film uit, het is een korte film genaamd [[Sabotage]] en heeft als thema het altijd dreigende conflict tussen volwassenen en kinderen. De opvolger van Sabotage komt uit in 1969 en heet [[De baby in de boom]]. Het gaat over een drietal tieners die de stad willen gaan ontvluchten om te gaan zwemmen. Als de moeder van één van de jongens hem eraan herinnert dat hij die middag op zijn een jaar oude zusje zou passen besluiten zij de baby mee te nemen op avontuur.<br /> <br /> <br /> == Een vrouw als Eva en Van de koele meren des doods ==<br /> <br /> <br /> In de jaren zeventig en tachtig gaat het regisseren van films, zowel korte als speelfilms, gewoon door dit gebeurt met titels als [[Ouder worden]], [[Zwaarmoedige verhalen voor bij de centrale verwarming]], [[Het debuut]] en [[ Het verschil]] . Maar het succes komt vooral met titels als [[Een vrouw als Eva]] uit 1979 en [[Van de koele meren des doods]] uit 1982. Deze films worden gekenmerkt door een centraal rol voor de vrouw. Iets wat volgens van Brakel zelf voortgekomen uit haar tijd bij de feministische beweging Dolle Mina.<br /> <br /> <br /> == Iris ==<br /> <br /> <br /> <br /> In 1992 regisseert van Brakel de serie [[Iris]]. De serie gaat over een jonge alleenstaande veearts Iris de Weerd, zij heeft eindelijk haar draai gevonden in het plattelandsdorpje Rodenburg. Ze wordt gerespecteerd en vertrouwd om haar openhartigheid en om de vindingrijke en doortastende manier waarop ze haar beroep uitoefent. De hoofdrol wordt vertolkt door [[Monique van der Ven]], de twee werkte eerder samen in de films [[Een maand later]] en [[Een vrouw als Eva]]. <br /> <br /> <br /> <br /> == Laatste jaren ==<br /> <br /> [[Aletta Jacobs: Het hoogste streven]] komt uit in 1995, het is een docudrama over het leven van de Nederlandse feministe Aletta Henriëtte Jacobs (1854-1929). Zij was de eerste HBS-leerlinge, eerste studente, eerste vrouwelijke arts en voorvechtster van vrouwenrechten. In 2001 komt [[De vriendschap]] uit en gaat over twee oude vrienden die elkaar na veertig jaar weer ontmoeten. De hernieuwde kennismaking gaat niet zonder slag of stoot. Oude vetes moeten worden opgelost en nieuwe problemen kondigen zich aan, als ze, net als veertig jaar geleden, verliefd worden op dezelfde vrouw. De laatste film die uit is gekomen van van Brakel is [[Ave Maria - van dienstmaagd des heren tot koningin van de hemel]], een documentaire die vanuit meerdere perspectieven kijkt naar Maria van Nazareth en haar leven.</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Nouchka_van_brakel&diff=166187 2016-05-25T10:18:41Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>{{ Infobox Persoon<br /> | illustratie = <br /> | naam = Nouchka van Brakel<br /> | geboorte_datum = 18 april 1940 <br /> | geboorte_plaats = Amsterdam<br /> | functies = [[:Category:regisseur|regisseur]]<br /> | bekend_van = ''[[Van de koele meren des doods]], [[Een vrouw als Eva]]''<br /> | periode_actief = 1966 tot heden<br /> | werkt_samen_met = ''[[Monique van de Ven]], [[Pleuni Touw]], [[Kitty Courbois]]''<br /> }}<br /> <br /> '''Nouchka van Brakel staat te boek als de eerste, echte, vrouwelijke filmregisseur van Nederland.'''<br /> <br /> <br /> <br /> == Beginjaren ==<br /> <br /> <br /> Nouchka van Brakel wordt geboren als Els de Vries op 18 april 1940. Ze komt uit een muzikaal gezin, haar moeder is een zangeres en haar vader was een Jazzmuzikant. Het gezin woont twee jaar in Turkije maar verhuist na een tijdje weer naar terug Nederland. Ze gaat naar school in Bilthoven, hier woont ze met haar moeder terwijl haar vader nog in het buitenland zit. Na een tijd drama te hebben gestudeerd in Utrecht, besluit ze in 1962 om naar de Filmacademie te gaan waar zij als eerste vrouw van afstudeert. Later zou ze ook nog jarenlang les geven op de Filmacademie.<br /> <br /> <br /> == Eerste films ==<br /> <br /> <br /> In 1966 brengt van Brakel haar eerste film uit, het is een korte film genaamd [[Sabotage]] en heeft als thema het altijd dreigende conflict tussen volwassenen en kinderen. De opvolger van Sabotage komt uit in 1969 en heet [[De baby in de boom]]. Het gaat over een drietal tieners die de stad willen gaan ontvluchten om te gaan zwemmen. Als de moeder van één van de jongens hem eraan herinnert dat hij die middag op zijn een jaar oude zusje zou passen besluiten zij de baby mee te nemen op avontuur.<br /> <br /> <br /> == Een vrouw als Eva en Van de koele meren des doods ==<br /> <br /> <br /> In de jaren zeventig en tachtig gaat het regisseren van films, zowel korte als speelfilms, gewoon door dit gebeurt met titels als [[Ouder worden]], [[Zwaarmoedige verhalen voor bij de centrale verwarming]], [[Het debuut]] en [[ Het verschil]] . Maar het succes komt vooral met titels als [[Een vrouw als Eva]] uit 1979 en [[Van de koele meren des doods]] uit 1982. Deze films worden gekenmerkt door een centraal rol voor de vrouw. Iets wat volgens van Brakel zelf voortgekomen uit haar tijd bij de feministische beweging Dolle Mina.<br /> <br /> <br /> == Iris ==<br /> <br /> <br /> <br /> In 1992 regisseert van Brakel de serie [[Iris]]. De serie gaat over een jonge alleenstaande veearts Iris de Weerd, zij heeft eindelijk haar draai gevonden in het plattelandsdorpje Rodenburg. Ze wordt gerespecteerd en vertrouwd om haar openhartigheid en om de vindingrijke en doortastende manier waarop ze haar beroep uitoefent. De hoofdrol wordt vertolkt door [[Monique van der Ven]], de twee werkte eerder samen in de films [[Een maand later]] en [[Een vrouw als Eva]]. <br /> <br /> <br /> <br /> == Laatste jaren ==</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Nouchka_van_brakel&diff=166186 2016-05-25T09:26:32Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>{{ Infobox Persoon<br /> | illustratie = <br /> | naam = Nouchka van Brakel<br /> | geboorte_datum = 18 april 1940 <br /> | geboorte_plaats = Amsterdam<br /> | functies = [[:Category:regisseur|regisseur]]<br /> | bekend_van = ''[[Van de koele meren des doods]], [[Een vrouw als Eva]]''<br /> | periode_actief = 1966 tot heden<br /> | werkt_samen_met = ''[[Monique van de Ven]], [[Peter Faber]] , [[Renee Soutendijk]]''<br /> }}<br /> <br /> '''Nouchka van Brakel is een filmregisseur. Haar films staan bekend om de vrouwelijke hoofdrollen, hier wist zij als eerste een groot publiek mee te bereiken.''<br /> <br /> <br /> ==Beginjaren==<br /> <br /> Nouchka van Brakel wordt geboren als Els de Vries op 18 april 1940. Ze komt uit een muzikaal gezin, haar moeder is een zangeres en haar vader was een Jazzmuzikant. Het gezin woont twee jaar in Turkije maar verhuist na een tijdje weer naar terug Nederland. Ze gaat naar school in Bilthoven, hier woont ze met haar moeder terwijl haar vader nog in het buitenland zit. Na een tijd drama te hebben gestudeerd in Utrecht, besluit ze in 1962 om naar de Filmacademie te gaan waar zij als eerste vrouw van afstudeert. De filmacademie bevindt zich dan nog op de Oude Hoogstraat nummer 24, dit is om de hoek van het huis waar zij op dat moment woont in de Nieuwmarktbuurt te Amsterdam. <br /> <br /> ==Eerste films==<br /> <br /> In 1966 brengt van Brakel haar eerste film uit, het is een korte film genaamd [[Sabotage]] en heeft als thema het altijd dreigende conflict tussen volwassenen en kinderen. De opvolger van Sabotage komt uit in 1969 en heet [[De baby in de boom]]. Het gaat over een drietal tieners die de stad willen gaan ontvluchten om te gaan zwemmen. Als de moeder van één van de jongens hem eraan herinnert dat hij die middag op zijn een jaar oude zusje zou passen besluiten zij de baby mee te nemen op avontuur.<br /> <br /> ==Een vrouw als Eva en Van de koele meren des doods==<br /> <br /> In de jaren zeventig en tachtig gaat het regisseren van films, zowel korte als speelfilms, gewoon door dit gebeurt met titels als [[Ouder worden]], [[Zwaarmoedige verhalen voor bij de centrale verwarming]], [[Het debuut]] en [[ Het verschil]]. Maar het succes komt vooral met titels als [[Een vrouw als Eva]] uit 1979 en [[Van de koele meren des doods]] uit 1982. Deze films worden gekenmerkt door een centraal rol voor de vrouw. Iets wat volgens van Brakel zelf voortgekomen uit haar tijd bij de feministische beweging Dolle Mina.</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Nouchka_van_brakel&diff=166185 2016-05-25T09:16:58Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>{{ Infobox Persoon<br /> | illustratie = <br /> | naam = Nouchka van Brakel<br /> | geboorte_datum = 18 april 1940 <br /> | geboorte_plaats = Amsterdam<br /> | functies = [[:Category:regisseur|regisseur]]<br /> | bekend_van = ''[[Van de koele meren des doods]], [[Een vrouw als Eva]]''<br /> | periode_actief = 1966 tot heden<br /> | werkt_samen_met = ''[[Monique van de Ven]], [[Peter Faber]] , [[Renee Soutendijk]]''<br /> }}<br /> <br /> '''Nouchka van Brakel is een filmregisseur. Haar films staan bekend om de vrouwelijke hoofdrollen, hier wist zij als eerste een groot publiek mee te bereiken.''<br /> <br /> <br /> ==Beginjaren==<br /> <br /> Nouchka van Brakel wordt geboren als Els de Vries op 18 april 1940. Ze komt uit een muzikaal gezin, haar moeder is een zangeres en haar vader was een Jazzmuzikant. Het gezin woont twee jaar in Turkije maar verhuist na een tijdje weer naar terug Nederland. Ze gaat naar school in Bilthoven, hier woont ze met haar moeder terwijl haar vader nog in het buitenland zit. Na een tijd drama te hebben gestudeerd in Utrecht, besluit ze in 1962 om naar de Filmacademie te gaan waar zij als eerste vrouw van afstudeert. De filmacademie bevindt zich dan nog op de Oude Hoogstraat nummer 24, dit is om de hoek van het huis waar zij op dat moment woont in de Nieuwmarktbuurt te Amsterdam. <br /> <br /> ==Eerste films==<br /> <br /> In 1966 brengt van Brakel haar eerste film uit, het is een korte film genaamd [[Sabotage]] en heeft als thema het altijd dreigende conflict tussen volwassenen en kinderen. De opvolger van Sabotage komt uit in 1969 en heet [[De baby in de boom]]. Het gaat over een drietal tieners die de stad willen gaan ontvluchten om te gaan zwemmen. Als de moeder van één van de jongens, hem eraan herinnert dat hij die middag op zijn een jaar oude zusje zou passen besluiten zij de baby mee te nemen op avontuur.<br /> <br /> ==Een vrouw als Eva en Van de koele meren des doods==<br /> <br /> In de jaren zeventig en tachtig gaat het regisseren van films, zowel korte als speelfilms, gewoon door dit gebeurt met titels als [[Ouder worden]], [[Zwaarmoedige verhalen voor bij de centrale verwarming]], [[Het debuut]] en [[ Het verschil]]. Maar het succes komt vooral met titels als [[Een vrouw als Eva]] uit 1979 en [[Van de koele meren des doods]] uit 1982. Deze films worden gekenmerkt door een centraal rol voor de vrouw. Iets wat volgens van Brakel zelf voortgekomen uit haar tijd bij de feministische beweging Dolle Mina.</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Nouchka_van_brakel&diff=166184 2016-05-25T08:09:26Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>{{ Infobox Persoon<br /> | illustratie = <br /> | naam = Nouchka van Brakel<br /> | geboorte_datum = 18 april 1940 <br /> | geboorte_plaats = Amsterdam<br /> | functies = [[:Category:regisseur|regisseur]]<br /> | bekend_van = ''[[Van de koele meren des doods]], [[Een vrouw als Eva]]''<br /> | periode_actief = 1966 tot heden<br /> | werkt_samen_met = ''[[Monique van de Ven]], [[Peter Faber]] , [[Renee Soutendijk]]''<br /> }}<br /> <br /> '''Nouchka van Brakel is een filmregisseur. Haar films staan bekend om de vrouwelijke hoofdrollen, hier wist zij als eerste een groot publiek mee te bereiken.'''<br /> <br /> ==Beginjaren==<br /> Nouchka van Brakel wordt geboren als Els de Vries op 18 april 1940. Ze komt uit een muzikaal gezin, haar moeder is een zangeres en haar vader was een Jazzmuzikant. Het gezin woont twee jaar in Turkije maar verhuist na een tijdje weer naar terug Nederland. Ze gaat naar school in Bilthoven, hier woont ze met haar moeder terwijl haar vader nog in het buitenland zit. Na een tijd drama te hebben gestudeerd in Utrecht, besluit ze in 1962 om naar de Filmacademie te gaan waar zij als eerste vrouw van afstudeert. De filmacademie bevindt zich dan nog op de Oude Hoogstraat nummer 24, dit om de hoek van haar woning op dat moment in de Amsterdamse Nieuwmarktbuurt. <br /> <br /> ==Eerste films==<br /> In 1966 brengt van Brakel haar eerste film uit, het is een korte film genaamd [[Sabotage]] en heeft als thema het altijd dreigende conflict tussen volwassenen en kinderen. De opvolger van Sabotage komt uit in 1969 en heet [[De baby in de boom]]. Het gaat over een drietal tieners die de stad willen gaan ontvluchten om te gaan zwemmen. Als de moeder van één van de jongens, hem eraan herinnert dat hij die middag op zijn een jaar oude zusje zou passen besluiten zij de baby mee te nemen op avontuur.</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Nouchka_van_brakel&diff=166183 2016-05-25T07:50:03Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>{{ Infobox Persoon<br /> | illustratie = <br /> | naam = Nouchka van Brakel<br /> | geboorte_datum = 18 april 1940 <br /> | geboorte_plaats = Amsterdam<br /> | functies = [[:Category:regisseur|regisseur]]<br /> | bekend_van = ''[[Van de koele meren des doods]], [[Een vrouw als Eva]]''<br /> | periode_actief = 1966 tot heden<br /> | werkt_samen_met = ''[[Monique van de Ven]], [[Peter Faber]] , [[Renee Soutendijk]]''<br /> }}<br /> <br /> '''Nouchka van Brakel is een filmregisseur. Haar films staan bekend om de vrouwelijke hoofdrollen, hier wist zij als eerste een groot publiek mee te bereiken.'''<br /> <br /> ==Beginjaren==<br /> Nouchka van Brakel wordt geboren als Els de Vries op 18 april 1940. Ze komt uit een muzikaal gezin, haar moeder is een zangeres en haar vader was een Jazzmuzikant. Het gezin woont twee jaar in Turkije maar verhuist na een tijdje weer naar terug Nederland. Ze gaat naar school in Bilthoven, hier woont ze met haar moeder terwijl haar vader nog in het buitenland zit. Na een tijd drama te hebben gestudeerd in Utrecht, besluit ze in 1962 om naar de Filmacademie te gaan waar zij als eerste vrouw van afstudeert. De filmacademie bevindt zich dan nog op de Oude Hoogstraat nummer 24, dit om de hoek van haar woning op dat moment in de Amsterdamse Nieuwmarktbuurt. <br /> <br /> ==Eerste films==<br /> In 1966 brengt van Brakel haar eerste film uit, het is een korte film genaamd [[Sabotage]] en heeft als thema het altijd dreigende conflict tussen volwassenen en kinderen.</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Nouchka_van_brakel&diff=166177 2016-05-24T14:22:34Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>{{ Infobox Persoon<br /> | illustratie = <br /> | naam = Nouchka van Brakel<br /> | geboorte_datum = 18 april 1940 <br /> | geboorte_plaats = Amsterdam<br /> | functies = [[:Category:regisseur|regisseur]]<br /> | bekend_van = ''[[Van de koele meren des doods]], [[Een vrouw als Eva]]''<br /> | periode_actief = 1966 tot heden<br /> | werkt_samen_met = ''[[Monique van de Ven]], [[Peter Faber]] , [[Renee Soutendijk]]''<br /> }}<br /> <br /> '''Nouchka van Brakel is een filmregisseur. Haar films staan bekend om de vrouwelijke hoofdrollen, zij wist hier als eerste een groot publiek mee te bereiken.'''<br /> <br /> ==Beginjaren==<br /> Nouchka van Brakel wordt geboren als Els de Vries op 18 april 1940. Ze komt uit een muzikaal gezin, haar moeder is een zangeres en haar vader was een Jazzmuzikant. Het gezin woont twee jaar in Turkije maar verhuist na een tijdje weer naar terug Nederland. Ze gaat naar school in Bilthoven, hier woont ze met haar moeder terwijl haar vader nog in het buitenland zit. Na een tijd drama te hebben gestudeerd in Utrecht, besluit ze in 1962 om naar de Filmacademie te gaan waar zij als eerste vrouw van afstudeert. De filmacademie bevindt zich dan nog op de Oude Hoogstraat nummer 24, dit om de hoek van haar woning op dat moment in de Amsterdamse Nieuwmarktbuurt. <br /> <br /> ==Eerste films==<br /> In 1966 brengt van Brakel haar eerste film uit, het is een korte film genaamd [[Sabotage]] en heeft als thema het altijd dreigende conflict tussen volwassenen en kinderen.</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Nouchka_van_brakel&diff=166176 2016-05-24T14:18:09Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>{{ Infobox Persoon<br /> | illustratie = <br /> | naam = Nouchka van Brakel<br /> | geboorte_datum = 18 april 1940 <br /> | geboorte_plaats = Amsterdam<br /> | functies = [[:Category:regisseur|regisseur]]<br /> | bekend_van = ''[[Van de koele meren des doods]], [[Een vrouw als Eva]]''<br /> | periode_actief = 1966 tot heden<br /> | werkt_samen_met = ''[[Monique van de Ven]], [[Peter Faber]] , [[Renee Soutendijk]]''<br /> }}<br /> <br /> '''Nouchka van Brakel is een filmregisseur. Haar films staan bekend om de vrouwelijke hoofdrollen, zij wist hier als eerste een groot publiek mee te bereiken.'''<br /> <br /> ==Beginjaren==<br /> Nouchka van Brakel wordt geboren als Els de Vries op 18 april 1940. Ze komt uit een muzikaal gezin, haar moeder is een zangeres en haar vader was een Jazzmuzikant. Het gezin woont twee jaar in Turkije maar verhuist na een tijdje weer naar terug Nederland. Ze gaat naar school in Bilthoven, hier woont ze met haar moeder terwijl hij vader nog in het buitenland zit. Na een tijd drama te hebben gestudeerd in Utrecht, besluit ze in 1962 om naar de Filmacademie te gaan waar zij als eerste vrouw van afstudeert. De filmacademie bevindt zich dan nog op de Oude Hoogstraat nummer 24, dit om de hoek van haar woning op dat moment in de Amsterdamse Nieuwmarktbuurt. <br /> <br /> ==Eerste films==<br /> In 1966 brengt van Brakel haar eerste film uit, het is een korte film genaamd [[Sabotage]] en heeft als thema het altijd dreigende conflict tussen volwassenen en kinderen.</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Nouchka_van_brakel&diff=166175 2016-05-24T14:00:01Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>{{ Infobox Persoon<br /> | illustratie = <br /> | naam = Nouchka van Brakel<br /> | geboorte_datum = 18 april 1940 <br /> | geboorte_plaats = Amsterdam<br /> | functies = [[:Category:regisseur|regisseur]]<br /> | bekend_van = ''[[Van de koele meren des doods]], [[Een vrouw als Eva]]''<br /> | periode_actief = 1966 tot heden<br /> | werkt_samen_met = ''[[Monique van de Ven]], [[Peter Faber]] , [[Renee Soutendijk]]''<br /> }}<br /> <br /> '''Nouchka van Brakel is een filmregisseur die in 1966 haar debuut maakte met de korte film [[Sabotage]].'''<br /> <br /> ====Beginjaren====<br /> Nouchka van Brakel wordt geboren als Els de Vries op 18 april 1940. Ze komt uit een muzikaal gezin, haar moeder is een zangeres en haar vader was een Jazzmuzikant. Het gezin woont twee jaar in Turkije maar verhuist na een tijdje weer naar terug Nederland. Ze gaat naar school in Bilthoven, hier woont ze met haar moeder terwijl hij vader nog in het buitenland zit. Na een tijd drama te hebben gestudeerd in Utrecht, besluit ze in 1962 om naar de Filmacademie te gaan. De filmacademie bevindt zich dan nog op de Oude Hoogstraat nummer 24, dit om de hoek van haar woning op dat moment in de Amsterdamse Nieuwmarktbuurt. <br /> <br /> ====Eerste films====</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Nouchka_van_brakel&diff=166174 2016-05-24T13:48:54Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>{{ Infobox Persoon<br /> | illustratie = <br /> | naam = Nouchka van Brakel<br /> | geboorte_datum = 18 april 1940 <br /> | geboorte_plaats = Amsterdam<br /> | functies = [[:Category:regisseur|regisseur]]<br /> | bekend_van = ''[[Van de koele meren des doods]], [[Een vrouw als Eva]]''<br /> | periode_actief = 1966 tot heden<br /> | werkt_samen_met = ''[[Monique van de Ven]], [[Peter Faber]] , [[Renee Soutendijk]]''<br /> }}<br /> <br /> '''Nouchka van Brakel is een filmregisseur die in 1966 haar debuut maakte met de korte film [[Sabotage]].'''<br /> <br /> ====Beginjaren====<br /> Nouchka van Brakel wordt geboren als Els de Vries in 1940. Ze komt uit een muzikaal gezin, haar moeder is een zangeres en haar vader was een Jazzmuzikant.</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Nouchka_van_brakel&diff=166173 2016-05-24T13:48:36Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>{{ Infobox Persoon<br /> | illustratie = <br /> | naam = Nouchka van Brakel<br /> | geboorte_datum = 18 april 1940 <br /> | geboorte_plaats = Amsterdam<br /> | functies = [[:Category:regisseur|regisseur]]<br /> | bekend_van = ''[[Van de koele meren des doods]], [[Een vrouw als Eva]]''<br /> | periode_actief = 1966 tot heden<br /> | werkt_samen_met = ''[[Monique van de Ven]], [[Peter Faber]] , [[Renee Soutendijk]]''<br /> }}<br /> <br /> '''Nouchka van Brakel is een filmregisseur die in 1966 haar debuut maakte met de korte film [[Sabotage]].'''<br /> <br /> <br /> Nouchka van Brakel wordt geboren als Els de Vries in 1940. Ze komt uit een muzikaal gezin, haar moeder is een zangeres en haar vader was een Jazzmuzikant.</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Nouchka_van_brakel&diff=166172 2016-05-24T13:46:22Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>{{ Infobox Persoon<br /> | illustratie = <br /> | naam = Nouchka van Brakel<br /> | geboorte_datum = 18 april 1940 <br /> | geboorte_plaats = Amsterdam<br /> | functies = [[:Category:regisseur|regisseur]]<br /> | bekend_van = ''[[Van de koele meren des doods]], [[Een vrouw als Eva]]''<br /> | periode_actief = 1966 tot heden<br /> | werkt_samen_met = ''[[Monique van de Ven]], [[Peter Faber]] , [[Renee Soutendijk]]''<br /> }}<br /> <br /> '''Nouchka van Brakel is een filmregisseur die in 1966 haar debuut maakte met de korte film [[Sabotage]].'''<br /> <br /> ====Beginjaren====<br /> Nouchka van Brakel wordt geboren als Els de Vries in 1940. Ze komt uit een muzikaal gezin, haar moeder is een zangeres en haar vader was een Jazzmuzikant.</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Nouchka_van_brakel&diff=166171 2016-05-24T13:33:18Z

<p>Tony: Nieuwe pagina aangemaakt met &#039;{{ Infobox Persoon | illustratie = | naam = Nouchka van Brakel | geboorte_datum = 18 april 1940 | geboorte_plaats = Amsterdam | functies = :Category:regi...&#039;</p> <hr /> <div>{{ Infobox Persoon<br /> | illustratie = <br /> | naam = Nouchka van Brakel<br /> | geboorte_datum = 18 april 1940 <br /> | geboorte_plaats = Amsterdam<br /> | functies = [[:Category:regisseur|regisseur]]<br /> | bekend_van = ''[[Van de koele meren des doods]], [[Een vrouw als Eva]]''<br /> | periode_actief = 1966 tot heden<br /> | werkt_samen_met = ''[[Monique van de Ven]], [[Peter Faber]]''<br /> }}<br /> <br /> '''Nouchka van Brakel is een filmregisseur die in 1966 haar debuut maakte met de korte film [[Sabotage]].'''</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Nico_Crama&diff=166012 2016-04-19T14:23:43Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>{{ Infobox Persoon<br /> | illustratie = Portret Nico Crama (1991) - Maarten Hin 02.jpg<br /> | naam = Nico Crama<br /> | geboorte_datum = 20 augustus 1935<br /> | geboorte_plaats = Leiden<br /> | overlijden_datum = <br /> | overlijden_plaats = <br /> | functies = [[:category:filmmaker|filmmaker]], [[:category:producent|producent]], [[:category:regisseur|regisseur]]<br /> | bekend_van = ''[[Netsuke]]'', ''[[De mooiste tijd...]]'', ''[[De worstelaar]]'', ''[[Piet Mondriaan: een filmessay]]''<br /> | periode_actief = 1953-2009<br /> | werkt_samen_met = [[Gerrit van Dijk]], [[Paul Driessen]], [[Jan Oonk]], [[Børge Ring]], [[George Sluizer]], [[Paul Verhoeven]], [[Frans Zwartjes]]<br /> | trivia = <br /> | onderschrift = Nico Crama, Scheveningen, 17 mei 1991&lt;br&gt;Foto: Maarten Hin (1944-2002)<br /> | externe_info = [http://webshop.beeldengeluid.nl/dvd/piet-mondriaan-film-essay-dvd Webshop] <br /> | catalogus = [[Nico Crama in de media]]<br /> | programmaoverzicht = [[Oeuvre van Nico Crama ]]<br /> }}<br /> <br /> Nico Crama heeft als producent, regisseur en scenarioschrijver (mee)gewerkt aan meer dan tachtig, merendeels korte, films in Nederland, Canada en de Verenigde Staten. Vanaf 1958 werkt hij als filmmaker, onder andere voor de Nederlandse Onderwijs Film, en als onafhankelijk producent. Hij heeft vanaf het begin van de jaren zeventig een belangrijke rol gespeeld bij de professionalisering van de Nederlandse animatiefilm en deze internationaal op de kaart helpen zetten.<br /> <br /> <br /> ==Jeugd en eerste aanraking met film==<br /> <br /> De Crama’s stammen af van Hugenoten die in de zeventiende eeuw via België naar Leiden zijn gekomen. Nico Crama komt uit een middenstandsmilieu: zijn grootvader heeft een slagerij en zijn vader is rijwielhandelaar. Hij komt niet verder dan de derde klas op het gymnasium maar behaalt wel zijn MULO-diploma. Als scholier raakt hij besmet met het filmvirus. Met een 8mm-camera begint hij zelf films op te nemen. Bij de [[Leidse Smalfilm Liga]] maakt hij kennis met toonaangevende amateurfilmers als [[Emile Timan]], [[Joop Pieëte]] en [[Herman Kleibrink]], die hem met raad en daad terzijde staan. In hun films gaat het om beeldcompositie, montage, spel van licht en donker, ‘filmrijm’. Deze elementen zijn ook terug te vinden in ''[[Impressions de Paris]]'', de film die Crama met zijn Kodak 8mm-camera – ook bekend als het ‘roggebroodje’ – in 1953-54 in en over Parijs maakt.<br /> <br /> Crama wil van filmen zijn beroep maken. Omdat er nog geen filmopleiding in Nederland is, volgt hij met een Unesco-beurs als toehoorder lessen aan de filmschool IDHEC in Parijs. Via een Nederlandse vertegenwoordiger bij de Unesco komt hij bij de [[Stichting Nederlandse Onderwijs Film]] (NOF) terecht, die geleid wordt door de filmtheoreticus Dr. J.M.L. Peters. Wegens bezuinigingen kan Crama niet bij de NOF blijven werken en gaat hij in december 1955 als filmlaborant aan het werk bij [[Triofilm]] in Amsterdam. Dit productiebedrijf en laboratorium wordt geleid door de ervaren cameraman [[Jo de Haas]] en diens zwager Theo Cornelissen. Crama doet er de nodige kennis over laboratoriumtechnieken op. <br /> <br /> Na een jaar bij Triofilm keert Crama terug naar de NOF, als assistent-montage. Er ontstaat een nauwe band tussen hem en zijn NOF-collega’s [[Kees van Langeraad]] (scenario, regie), [[Rupert van der Linden]] (illustratie en trucage), [[Wim van Beelen]] (rostrum-camera) en [[Sipko Scholten]] (grafisch ontwerp). Een van de films die Crama voor het onderwijs ‘bewerkt’, is ''[[Mangrove]]'', een documentaire die de Nederlandse bioloog/cineast [[Peter Creutzberg]] in 1954 in Sierra Leone heeft opgenomen. Crama schrijft ook het bijbehorende instructieboekje voor de onderwijskrachten die deze film in de klas gebruiken. <br /> <br /> <br /> == Filmen en les geven ==<br /> <br /> <br /> In 1959 maakt hij ''[[Zwavelzuur]]'', een film over scheikunde, die deels in het Haags Montessori Lyceum wordt opgenomen. Hier wisselen Crama en Jan Koning, de rector van het lyceum, van gedachten over het belang van filmvorming. Koning nodigt hem uit les te komen geven op het Montessori Lyceum. Crama verzorgt niet alleen lessen over het wezen van de film en de geschiedenis ervan, maar stelt de leerlingen ook in de gelegenheid om ter afsluiting van de lessen gezamenlijk een film te maken. Deze nieuwe onderwijsvorm trekt al spoedig de aandacht van de media. Zo wijdt het [[AVRO]] televisie-jeugdprogramma ''[[Rooster]]'' in april 1963 een aflevering aan de filmactiviteiten op dit lyceum. Op meerdere manieren brengt Crama het filmwerk van de scholieren onder de aandacht. Als in oktober 1960 in de befaamde Amsterdamse studentenbioscoop Kriterion het eerste [[Cinestud filmfestival]] wordt gehouden, weet Crama het voor elkaar te krijgen dat naast studentenfilms ook aandacht wordt besteed aan films van middelbare scholieren.<br /> <br /> Vanaf 1961 werkt Crama als onafhankelijk regisseur en producent, maar het lesgeven aan het Haags Montessori Lyceum en later aan het Rijnlands Lyceum in Oegstgeest houdt hij tot begin jaren zeventig aan. Zijn eerste eigen productie ''[[Netsuke]]'' gaat over de Japanse gordelknopen in de collectie van het Rijksmuseum voor Volkenkunde in Leiden. Vervolgens maakt hij met subsidie van het Ministerie van OK&amp;W ''[[De mooiste tijd…]]'', een docudrama op bioscoopformaat over de leefwereld van middelbare scholieren. <br /> <br /> <br /> <br /> == Producent en filmmaker ==<br /> <br /> <br /> Na een aantal films te hebben gemaakt, waaronder de korte speelfilm ''[[Het oponthoud]]'' (1969) naar een scenario van Hubert Lampo, en de productie van enkele animatiefilms en TV-spots met voormalig NOF-collega [[Rupert van der Linden]], ontwikkelt Crama zich aan het einde van de jaren zestig tot een producent die andere filmmakers helpt bij het realiseren van korte, kunstzinnige films met gelden van het Ministerie van CRM. Regisseurs als [[Ruud van Hemert]] (''[[Flinkevleugel]]'', 1969), [[Jan Oonk]] (''[[De stuiter]]'', 1971) en [[Paul Verhoeven]] (''[[De worstelaar]]'', 1971) maken dankbaar gebruik van Crama’s diensten. <br /> <br /> Voor het Haags Gemeentemuseum maakt Crama een reeks van korte films. In ''[[Fotoportret]]'' (1970) wordt de geschiedenis van de portretfotografie behandeld. De volgende film, ''[[Daumier, verslaggever van zijn tijd]]'' (1971), over de negentiende-eeuwse Franse cartoonist, is zo’n succes dat er een Engelse en Franse taalversie van gemaakt worden. Voor ''[[Piet Mondriaan: een filmessay]]'' (1973) krijgt Crama na veel soebatten financiële steun van de ministeries van CRM en Buitenlandse Zaken. De film, die in achttien minuten de ontwikkeling van Mondriaan van naturalistisch tot abstract schilder laat zien, wordt internationaal met vele prijzen bekroond. <br /> <br /> In 1974 brengt Crama met zijn gezin een jaar in Montréal door dankzij een fellowship van de Canadese regering. Hij ervaart uit eerste hand hoe de National Film Board of Canada (NFB) werkt. Daarbij raakt hij met name onder de indruk van de productionele en creatieve mogelijkheden binnen dit staatsfilmbedrijf. Enkele jaren na zijn verblijf in Montréal initieert hij een drietal coproducties tussen de [[NOS|Nederlandse Omroep Stichting]] (NOS) en de NFB: ''[[Zijn we niet rijk geworden hier?]]'' (1978) over Nederlandse emigranten in Canada, ''[[De bevrijding van Nederland]]'' (1980) over de bevrijding van Nederland, en ''[[Co Hoedeman, animator]]'' (1980), over de persoon en het werk van deze animatiefilmer van Nederlandse komaf die in 1978 een Oscar had gewonnen met ''[[Het zandkasteel (animatie)|Sand castle]]''.<br /> <br /> Op 5 oktober 1975 vindt in het Haagse Congresgebouw de door Crama georganiseerde [[Dag van de Korte Film]] plaats. Met ruim tienduizend bezoekers is dit evenement een groot succes. <br /> <br /> Crama draagt de korte film weliswaar een uitgesproken warm hart toe, maar dat weerhoudt hem er niet van om ook lange(re) films te produceren. Zo treedt hij als producent op van de eerste lange film van [[Frans Zwartjes]], ''[[It’s me]]'' (1976), met [[Willeke van Ammelrooy]] in de hoofdrol. <br /> <br /> Via [[Peter Brouwer]], die hij in 1967 heeft geholpen met een remake op 16mm van zijn 8mm scholierenfilm over reclassering, ''[[Een feestdag]]'', leert Crama de Haarlemse schilder, graficus en filmer [[Gerrit van Dijk]] kennen. Gedrieën maken zij met eigen middelen ''[[Butterfly R.I.P. 1975]]'' (1972). Crama produceert nog twee andere films van Van Dijk, ''[[CubeMENcube]]'' (1975) en ''[[Sportflesh]]'' (1976), gevolgd door films van de animatiefilmers [[Ronald Raaijmakers]] en [[Niek Reus]]. Een bijzondere relatie bouwt hij op met [[Paul Driessen]], die hij tijdens zijn verblijf in Montréal heeft leren kennen. Beginnende met ''[[Ei om zeep]]'' (1977) produceert Crama ruim twintig jaar lang de films van Driessen. Vele daarvan worden internationaal bekroond. Zo wordt Crama al snel gezien als een voorvechter van de animatiefilm.<br /> <br /> Vanaf de oprichting in 1973 is Crama lid van de [[Vereniging Holland Animation]]. In november 1975 wordt hij tot voorzitter van deze vereniging gekozen, en dat blijft hij dat twee jaar lang. Op zijn programma staat een actieve aanpak van de behartiging van ‘de creatieve (en indirekt ook de materiële) belangen van de leden’, onder meer door erkend partner te worden in het overleg met de overheid en de andere beroepsorganisaties. Ook na zijn vertrek als voorzitter blijft Crama zich inzetten voor de vereniging. Zo is hij de initiatiefnemer van de manifestatie [[Tien Jaar Holland Animation]] in het kader van Filmweek Arnhem 1983 en de internationale overzichtstentoonstelling ''Beeld voor Beeld'' die gelijktijdig in het Gemeentemuseum Arnhem te zien is. In 1985 maakt hij onder [[Beeld voor beeld|dezelfde titel]] voor de Nederlandse Omroep Stichting (NOS) een documentaire over de geschiedenis van de animatiefilm in Nederland.<br /> <br /> Ook treedt Crama op als producent en distributeur van talloze animatiefilmers via de inmiddels door hem in het leven geroepen Stichting Holland Animation (1982-2002). Naast Paul Driessen zijn dat onder andere [[Børge Ring]], [[Ronald Bijlsma]], [[Evert de Beijer]], [[Petra Dolleman]], [[Mark Reijnders]], [[Raf Croonen]], [[Tali Farchi]], [[Ellen Meske]], [[Niek Reus]] en [[Hans Nassenstein]]. In 1995 stelt hij zijn ervaringen op schrift in het boekje ''Korte Animatiefilms: Adviezen voor produktie en distributie''.<br /> <br /> Naast zijn bemoeiingen met animatiefilms houdt Crama zich van tijd tot tijd bezig met de regie, maar voornamelijk productie van live action films, zoals de Nederlands/Amerikaanse coproductie ''[[De Amerikaanse droom|De Amerikaanse droom/The Dutch Connection]]'' (1982), geregisseerd door [[George Sluizer]]. Een ander voorbeeld van een internationale coproductie is ''[[The Boulevard of Broken Dreams]]'' (1987) van [[Derek May]] en [[Albert van der Wildt]], over de Canadese tournee van dit succesvolle reizend theaterfestival.<br /> <br /> <br /> <br /> == Nalatenschap ==<br /> <br /> <br /> In 1998 produceert Nico Crama zijn laatste films. Daarna houdt hij zich vooral bezig met het veiligstellen van zijn audiovisuele collectie bij het [http://www.beeldengeluid.nl Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid] en zijn papieren archief bij [http://www.eyefilm.nl EYE Film Instituut Nederland]. In 2004 wijdt het [[Nederlands Film Festival]] een retrospectief aan zijn oeuvre, waarbij ook een monografie, ''Nico Crama: filmmaker'' van de hand van mediahistoricus Bert Hogenkamp over hem en zijn werk verschijnt. De afgelopen jaren is Crama bezig geweest met de heruitgave van films op DVD, zoals ''[http://webshop.beeldengeluid.nl/dvd/piet-mondriaan-film-essay-dvd Piet Mondriaan: een filmessay]'', ''De Nederlandse films van Paul Driessen 1970-2004'' (2004) en ''De vroege films van Paul Verhoeven 1959-1979'' (2006; waaronder ''[[De worstelaar]]'', geproduceerd door Crama), alsmede ''Scholierenfilms Haags Montessori Lyceum 1959-1973'' (2009), met ''[[De mooiste tijd...]]'' als extra. <br /> <br /> <br /> == Prijzen en onderscheidingen==<br /> <br /> * Ridder in de Orde van Oranje-Nassau (1994).<br /> * Erelid Nederlandse Beroepsvereniging van Film- en Televisiemakers NBF uitgereikt ‘op grond van zijn bijzondere verdiensten voor de Nederlandse film’. (1996) <br /> * De Chapeau!, de speciale prijs van de Vereniging Holland Animation, overhandigd op het Holland Animation Film Festival 1996<br /> <br /> [[category:personen|Crama, Nico]]<br /> [[category:filmmaker|Crama, Nico]]<br /> [[category:producent|Crama, Nico]]<br /> [[category:regisseur|Crama, Nico]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Herman_van_der_Horst&diff=165757 2016-03-17T14:56:43Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>{{ Infobox Persoon<br /> | illustratie = hermanvanderhorst.jpg<br /> | naam = Herman Hendrikus van der Horst<br /> | geboorte_datum = 30 december 1910 <br /> | geboorte_plaats = Alblasserdam<br /> | overlijden_datum = 8 januari 1976<br /> | overlijden_plaats = Haarlem<br /> | functies = [[:category:cameraman|Cameraman]], [[:category:documentairemaker|Documentairemaker]]<br /> | bekend_van = ''[['t schot is te boord]], [[Houen zo!]], [[Prijs de zee]], [[Faja lobbi]]''<br /> | periode_actief = 1942 - 1976<br /> | werkt_samen_met = [[Greet van der Horst-Admiraal]], [[Nol Binsbergen]], [[Paul Schuitema]], [[Allan Penning]]<br /> | trivia = <br /> | onderschrift = Herman van der Horst<br /> | externe_info = <br /> | media = &lt;imagemap&gt;<br /> Image:Audio.png|<br /> rect 0 4 26 25 [http://www.beeldengeluidwiki.nl/index.php/Audio:_Herman_van_der_Horst Audio fragmenten]<br /> desc none<br /> &lt;/imagemap&gt;<br /> &lt;imagemap&gt;<br /> Image:Beeld.png|<br /> rect 0 4 26 25 [http://www.beeldengeluidwiki.nl/index.php/Video:_Herman_van_der_Horst Video fragmenten]<br /> desc none<br /> &lt;/imagemap&gt;<br /> | catalogus = [[Herman van der Horst in de media]]<br /> | programmaoverzicht = [[Oeuvre van Herman van der Horst]]<br /> }}<br /> <br /> '''Herman van der Horst is een perfectionist die het liefst in zijn eentje werkt, met alleen zijn vrouw Gré in de buurt. Net zo als hij dagen kan wachten totdat de wind met het juiste ritme een veld vol gerst in beweging brengt, zo kan hij ook nachtenlang sleutelen aan beeld- en geluidsmontage, voordat hij eindelijk tevreden is. Zijn filmstijl past prima bij de wederopbouwtijd maar wordt in de jaren zestig achterhaald door de maatschappelijke veranderingen.'''''' <br /> <br /> <br /> == Beginjaren ==<br /> <br /> Hermanus Hendrikus van der Horst wordt geboren op 30 december 1910 te Alblasserdam. Hij is de zoon van Cornelis van der Horst, scheepstimmerman, later werknemer in een staalfabriek, en Laurina Adriana Elenbaas. <br /> <br /> Bioscoopbezoek is taboe in het gereformeerde milieu waarin Herman van der Horst opgroeit. Naar eigen zeggen is hij dan ook al ruim de twintig gepasseerd voordat hij zijn eerste film ziet. De film heet ''[[Trader Horn]]'' (1931) en is een kruising tussen een natuurfilm en een avonturendrama, die op locatie in de binnenlanden van Afrika is opgenomen. Van jongs af aan heeft Van der Horst al grote interesse in de natuur en tekent hij graag vogels. <br /> <br /> In de tweede helft van de jaren twintig verhuist het gezin van Kinderdijk naar Beverwijk, waar zijn vader een baan bij de Hoogovens krijgt. Nadat hij de Handelsschool heeft afgerond, enige tijd op de loonadministratie van de Hoogovens heeft gewerkt en zijn dienstplicht heeft vervuld, gaat Van der Horst de kost verdienen als boekhouder. <br /> <br /> Hij verzorgt de administratie voor verschillende ondernemers. Eén daarvan is slagerij Admiraal, waar hij zijn toekomstige vrouw Gré leert kennen. Op 26 juli 1944 zouden zij in het huwelijk treden.<br /> <br /> <br /> == Vogels, Texel en Film ==<br /> <br /> Naast zijn werk als boekhouder start hij in Velsen een atelier voor het opzetten van vogels. In navolging van bekende ‘vogelaars’ als Ad. Burdet, Jan P. Strijbos en Nol Binsbergen ontdekt ook Van der Horst de voordelen van de fotocamera. Hij wordt een frequent bezoeker van Texel dat op dat moment ‘vogeleiland’ bij uitstek is. In 1941 wordt hij benoemd tot directeur van het Texels Museum, als opvolger van de oprichter en oud-onderwijzer Hendrik Jan Kraai, die onverwacht is komen te overlijden. Van der Horst is van mening dat de museumbezoeker centraal dient te staan. Die zou ‘het liefst voorwerpen uit zijn dagelijkse omgeving zien, die op verrassende wijze belangwekkend gemaakt waren’. Met dit doel liet Van der Horst 25 diorama’s ontwerpen van ‘de voornaamste karakteristieke Texelse landschapsvormen’. Verder wil hij een collectie van zowel foto als film aanleggen. <br /> <br /> Samen met Nol Binsbergen, van wie hij veel heeft opgestoken op het gebied van de vogelfotografie, begint Van der Horst aan het maken van de film ''[[Texel, de parel der Waddeneilanden]]''. De film komt tot stand met financiering van Texels Eigen Stoomboot Onderneming (TESO). Daarnaast werkt Van der Horst in zijn eentje aan de film ''[[Metamorphose]]'' een film over de metamorfose van rups tot vlinder. Beide films worden na de bevrijding pas in roulatie gebracht. Van der Horst heeft het Texels Museum tegen deze tijd al weer verlaten. <br /> <br /> <br /> == Multifilm en de NWF ==<br /> <br /> Voor het ontwikkelen en afwerken van deze films maakt Herman van der Horst gebruik van de faciliteiten van ''[[Multifilm]]'' in Haarlem. Hij voelt zich helemaal thuis bij dit bedrijf. Voor Metamorphose mag hij gebruik maken van micro-opnamen die zijn opgenomen door J.C. Mol, de oprichter van Multifilm. <br /> <br /> In juni 1945 wordt de Nederlandsche Werkgemeenschap voor Filmproductie (NWF) opgericht met als doel om de ideeën over een nieuw filmbestel in de praktijk te brengen. Het pand van Multifilm wordt de thuisbasis voor de NWF. De meeste leden van de werkgemeenschap hebben al vóór de oorlog hun sporen op filmgebied verdiend. Ondanks het feit dat er nog geen enkele film van hem in het openbaar is vertoond, wordt Herman van der Horst toch gevraagd zich als volwaardig lid aan te sluiten. <br /> <br /> Van het College van Algemene Commissarissen voor de Wederopbouw en later het Ministerie van Openbare Werken krijgt de NWF de opdracht om een reeks van korte documentaires over de wederopbouw te maken. Van der Horst werkt mee aan vier van dergelijke ‘wederopbouwfilms’. In tegenstelling tot veel NWF-producties is in zijn meest volwassen NWF-productie ''[[Ontluisterd land]]'' (1946) het gesproken commentaar tot een minimum beperkt. In deze film is een aanzet te herkennen tot de voor Van der Horst kenmerkende filmstijl, waarbij beelden en geluiden tot een ‘ciné-poème’ zijn gemonteerd.<br /> <br /> Nadat de NWF in 1947 is ontbonden, gaat Van der Horst voor Multifilm werken. Al zijn films uit deze periode, meestal in opdracht gemaakt, hebben iets met de natuur te maken. De toonaangevende filmcriticus A. van Domburg is van mening dat Van der Horst teveel in een naturalistische weergave van situaties blijft steken, in plaats van een ‘geïnspireerd contrapuntisch spel’ van beelden en geluiden te presenteren. <br /> <br /> <br /> == Cannes ==<br /> <br /> Opmerkelijk genoeg zouden de volgende, door Van der Horst zelfstandig geproduceerde documentaires, zich juist wel door een dergelijk spel kenmerken. Ze kunnen prompt op grote waardering rekenen, zowel in Nederland als ook daarbuiten. In Cannes, waar Van der Horst met zijn wilde haardos en fluwelen baret als een nieuwe Rembrandt wordt binnengehaald, worden ''[['t Schot is te boord]]'' (1951), over haringvisserij op de Noordzee, en ''[[Houen zo!]]'' (1952), over de wederopbouw van Rotterdam, met hoofdprijzen bekroond. <br /> In Nederland krijgt ''[[Vieren maar!]]'' (1954), over de visserij, in 1955 de Staatsprijs voor de Filmkunst. Deze drie films kenmerken zich door een dynamisch beeldgebruik, een geluidsband 'met pep' en een meesterlijke montage. Net als zijn tijdgenoten (''[[Bert Haanstra]]'' bijvoorbeeld) van wat wel de ‘Hollandse Documentaire School’ wordt genoemd, is Van der Horst niet in individuen geïnteresseerd. Voor hem zijn mensen vooral een metafoor.<br /> <br /> <br /> == Prijs de zee en Faja Lobbi ==<br /> <br /> <br /> In de tweede helft van de jaren vijftig is Van der Horst één van de meest gevierde cineasten in ons land. Hij rondt in 1957 zijn film ''[[Prijs de zee]]'' (1959) af, een twintig minuten durende documentaire over Nederland, compleet met klievende molenwieken, ritmisch wuivende korenvelden en luid hamerende scheepsbouwers. De film is als eerste in Nederland geschoten met een zoomlens. Omdat hij bang is dat de technieken die hij met deze lens heeft toegepast geïmiteerd zou worden, krijgt Van der Horst het bij Gijs van der Wiel, het hoofd van de Rijksvoorlichtingsdienst[[Bestand:Plaatsbewijs_Faja_Lobbi-page-001.jpg|200px|thumb|right|Plaatsbewijs première Faja Lobbi]] die hem de opdracht heeft verstrekt, voor elkaar om het uitbrengen van de film uit te stellen. Van der Horst wil namelijk eerst op reis door Suriname. Dat uitstel heeft overigens geen consequenties voor het succes van Prijs de zee, de film ontvangt namelijk in Berlijn een Gouden Beer en wordt in Nederland onderscheiden met de Staatsprijs.<br /> <br /> Tijdens zijn reis door Suriname heeft Herman van der Horst een groot aantal kleuren opnamen gemaakt. Deze opnamen monteert hij tot de Suriname film: ''[[Faja lobbi]]'' (1960). De film gaat op 23 juni 1960 in première en wordt bijgewoond door koningin Juliana. Enkele weken later ontvangt ook deze film, bij het filmfestival in Berlijn, een Gouden Beer.<br /> <br /> <br /> == Laatste jaren ==<br /> <br /> Na het succes van Prijs de zee en Faja Lobbi volgde een aantal films waarin Van der Horst zichzelf lijkt te herhalen. Midden jaren zestig lijkt de bron helemaal opgedroogd. Bovendien raakt de aanpak van de ‘Hollandse Documentaire School’ in diskrediet bij de jongere generatie. Die vindt dat Van der Horst zich in ''[[Toccata]]'' (1968), over een jongen die op zoek is naar zijn poes in de Amsterdamse Oude Kerk, schuldig maakt aan ‘mooifilmerij’. Symbolisch is de afgelasting van de vertoning van de film in Cannes als gevolg van de Mei ’68, tot onbegrip van Van der Horst. <br /> <br /> Een comeback in de jaren zeventig kon hij om gezondheidsredenen niet meer verwezenlijken. ''[[Musica Humana]]'' had een groot project moeten worden over muziek waarin hij al meerdere jaren aan voorbereiding had gestoken. Herman van der Horst overleed in 1976 op 65-jarige leeftijd na een korte periode van ziekte in het Elisabethgasthuis in Haarlem.<br /> <br /> <br /> == Prijzen ==<br /> <br /> <br /> <br /> * Grand prix op het Filmfestival van Cannes 1952 voor ''[['t Schot is te boord]]''<br /> * Grand prix op het Filmfestival van Cannes 1953 voor ''[[Houen zo!]]''<br /> * Staatsprijs voor Filmkunst 1955 met ''[[Vieren maar!]]''<br /> * Staatsprijs voor Filmkunst 1959 voor ''[[Prijs de zee]]''<br /> * Gouden Beer op het Filmfestival van Berlijn 1959 voor ''[[Prijs de zee]]''<br /> * Gouden Beer op het Filmfestival van Berlijn voor 1960 ''[[Faja lobbi]]''<br /> <br /> <br /> [[category:personen|Horst, Herman van der]]<br /> <br /> [[category:documentairemaker|Horst, Herman van der]]<br /> <br /> [[category:cameraman|Horst, Herman van der]]<br /> <br /> [[category:natuurfilm|Horst, Herman van der]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Herman_van_der_Horst&diff=165755 2016-03-17T13:46:46Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>{{ Infobox Persoon<br /> | illustratie = hermanvanderhorst.jpg<br /> | naam = Herman Hendrikus van der Horst<br /> | geboorte_datum = 30 december 1910 <br /> | geboorte_plaats = Alblasserdam<br /> | overlijden_datum = 8 januari 1976<br /> | overlijden_plaats = Haarlem<br /> | functies = [[:category:cameraman|Cameraman]], [[:category:documentairemaker|Documentairemaker]]<br /> | bekend_van = ''[['t schot is te boord]], [[Houen zo!]], [[Prijs de zee]], [[Faja lobbi]]''<br /> | periode_actief = 1942 - 1976<br /> | werkt_samen_met = [[Nol Binsbergen]], [[Greet van der Horst-Admiraal]]<br /> | trivia = <br /> | onderschrift = Herman van der Horst<br /> | externe_info = <br /> | media = &lt;imagemap&gt;<br /> Image:Audio.png|<br /> rect 0 4 26 25 [http://www.beeldengeluidwiki.nl/index.php/Audio:_Herman_van_der_Horst Audio fragmenten]<br /> desc none<br /> &lt;/imagemap&gt;<br /> &lt;imagemap&gt;<br /> Image:Beeld.png|<br /> rect 0 4 26 25 [http://www.beeldengeluidwiki.nl/index.php/Video:_Herman_van_der_Horst Video fragmenten]<br /> desc none<br /> &lt;/imagemap&gt;<br /> | catalogus = [[Herman van der Horst in de media]]<br /> | programmaoverzicht = [[Oeuvre van Herman van der Horst]]<br /> }}<br /> <br /> '''Herman van der Horst is een perfectionist die het liefst in zijn eentje werkt, met alleen zijn vrouw Gré in de buurt. Net zo als hij dagen kan wachten totdat de wind met het juiste ritme een veld vol gerst in beweging brengt, zo kan hij ook nachtenlang sleutelen aan beeld- en geluidsmontage, voordat hij eindelijk tevreden is. Zijn filmstijl past prima bij de wederopbouwtijd maar wordt in de jaren zestig achterhaald door de maatschappelijke veranderingen.'''''' <br /> <br /> <br /> == Beginjaren ==<br /> <br /> Hermanus Hendrikus van der Horst wordt geboren op 30 december 1910 te Alblasserdam. Hij is de zoon van Cornelis van der Horst, scheepstimmerman, later werknemer in een staalfabriek, en Laurina Adriana Elenbaas. <br /> <br /> Bioscoopbezoek is taboe in het gereformeerde milieu waarin Herman van der Horst opgroeit. Naar eigen zeggen is hij dan ook al ruim de twintig gepasseerd voordat hij zijn eerste film ziet. De film heet ''[[Trader Horn]]'' (1931) en is een kruising tussen een natuurfilm en een avonturendrama, die op locatie in de binnenlanden van Afrika is opgenomen. Van jongs af aan heeft Van der Horst al grote interesse in de natuur en tekent hij graag vogels. <br /> <br /> In de tweede helft van de jaren twintig verhuist het gezin van Kinderdijk naar Beverwijk, waar zijn vader een baan bij de Hoogovens krijgt. Nadat hij de Handelsschool heeft afgerond, enige tijd op de loonadministratie van de Hoogovens heeft gewerkt en zijn dienstplicht heeft vervuld, gaat Van der Horst de kost verdienen als boekhouder. <br /> <br /> Hij verzorgt de administratie voor verschillende ondernemers. Eén daarvan is slagerij Admiraal, waar hij zijn toekomstige vrouw Gré leert kennen. Op 26 juli 1944 zouden zij in het huwelijk treden.<br /> <br /> <br /> == Vogels, Texel en Film ==<br /> <br /> Naast zijn werk als boekhouder start hij in Velsen een atelier voor het opzetten van vogels. In navolging van bekende ‘vogelaars’ als Ad. Burdet, Jan P. Strijbos en Nol Binsbergen ontdekt ook Van der Horst de voordelen van de fotocamera. Hij wordt een frequent bezoeker van Texel dat op dat moment ‘vogeleiland’ bij uitstek is. In 1941 wordt hij benoemd tot directeur van het Texels Museum, als opvolger van de oprichter en oud-onderwijzer Hendrik Jan Kraai, die onverwacht is komen te overlijden. Van der Horst is van mening dat de museumbezoeker centraal dient te staan. Die zou ‘het liefst voorwerpen uit zijn dagelijkse omgeving zien, die op verrassende wijze belangwekkend gemaakt waren’. Met dit doel liet Van der Horst 25 diorama’s ontwerpen van ‘de voornaamste karakteristieke Texelse landschapsvormen’. Verder wil hij een collectie van zowel foto als film aanleggen. <br /> <br /> Samen met Nol Binsbergen, van wie hij veel heeft opgestoken op het gebied van de vogelfotografie, begint Van der Horst aan het maken van de film ''[[Texel, de parel der Waddeneilanden]]''. De film komt tot stand met financiering van Texels Eigen Stoomboot Onderneming (TESO). Daarnaast werkt Van der Horst in zijn eentje aan de film ''[[Metamorphose]]'' een film over de metamorfose van rups tot vlinder. Beide films worden na de bevrijding pas in roulatie gebracht. Van der Horst heeft het Texels Museum tegen deze tijd al weer verlaten. <br /> <br /> <br /> == Multifilm en de NWF ==<br /> <br /> Voor het ontwikkelen en afwerken van deze films maakt Herman van der Horst gebruik van de faciliteiten van ''[[Multifilm]]'' in Haarlem. Hij voelt zich helemaal thuis bij dit bedrijf. Voor Metamorphose mag hij gebruik maken van micro-opnamen die zijn opgenomen door J.C. Mol, de oprichter van Multifilm. <br /> <br /> In juni 1945 wordt de Nederlandsche Werkgemeenschap voor Filmproductie (NWF) opgericht met als doel om de ideeën over een nieuw filmbestel in de praktijk te brengen. Het pand van Multifilm wordt de thuisbasis voor de NWF. De meeste leden van de werkgemeenschap hebben al vóór de oorlog hun sporen op filmgebied verdiend. Ondanks het feit dat er nog geen enkele film van hem in het openbaar is vertoond, wordt Herman van der Horst toch gevraagd zich als volwaardig lid aan te sluiten. <br /> <br /> Van het College van Algemene Commissarissen voor de Wederopbouw en later het Ministerie van Openbare Werken krijgt de NWF de opdracht om een reeks van korte documentaires over de wederopbouw te maken. Van der Horst werkt mee aan vier van dergelijke ‘wederopbouwfilms’. In tegenstelling tot veel NWF-producties is in zijn meest volwassen NWF-productie ''[[Ontluisterd land]]'' (1946) het gesproken commentaar tot een minimum beperkt. In deze film is een aanzet te herkennen tot de voor Van der Horst kenmerkende filmstijl, waarbij beelden en geluiden tot een ‘ciné-poème’ zijn gemonteerd.<br /> <br /> Nadat de NWF in 1947 is ontbonden, gaat Van der Horst voor Multifilm werken. Al zijn films uit deze periode, meestal in opdracht gemaakt, hebben iets met de natuur te maken. De toonaangevende filmcriticus A. van Domburg is van mening dat Van der Horst teveel in een naturalistische weergave van situaties blijft steken, in plaats van een ‘geïnspireerd contrapuntisch spel’ van beelden en geluiden te presenteren. <br /> <br /> <br /> == Cannes ==<br /> <br /> Opmerkelijk genoeg zouden de volgende, door Van der Horst zelfstandig geproduceerde documentaires, zich juist wel door een dergelijk spel kenmerken. Ze kunnen prompt op grote waardering rekenen, zowel in Nederland als ook daarbuiten. In Cannes, waar Van der Horst met zijn wilde haardos en fluwelen baret als een nieuwe Rembrandt wordt binnengehaald, worden ''[['t Schot is te boord]]'' (1951), over haringvisserij op de Noordzee, en ''[[Houen zo!]]'' (1952), over de wederopbouw van Rotterdam, met hoofdprijzen bekroond. <br /> In Nederland krijgt ''[[Vieren maar!]]'' (1954), over de visserij, in 1955 de Staatsprijs voor de Filmkunst. Deze drie films kenmerken zich door een dynamisch beeldgebruik, een geluidsband 'met pep' en een meesterlijke montage. Net als zijn tijdgenoten (''[[Bert Haanstra]]'' bijvoorbeeld) van wat wel de ‘Hollandse Documentaire School’ wordt genoemd, is Van der Horst niet in individuen geïnteresseerd. Voor hem zijn mensen vooral een metafoor.<br /> <br /> <br /> == Prijs de zee en Faja Lobbi ==<br /> <br /> <br /> In de tweede helft van de jaren vijftig is Van der Horst één van de meest gevierde cineasten in ons land. Hij rondt in 1957 zijn film ''[[Prijs de zee]]'' (1959) af, een twintig minuten durende documentaire over Nederland, compleet met klievende molenwieken, ritmisch wuivende korenvelden en luid hamerende scheepsbouwers. De film is als eerste in Nederland geschoten met een zoomlens. Omdat hij bang is dat de technieken die hij met deze lens heeft toegepast geïmiteerd zou worden, krijgt Van der Horst het bij Gijs van der Wiel, het hoofd van de Rijksvoorlichtingsdienst[[Bestand:Plaatsbewijs_Faja_Lobbi-page-001.jpg|200px|thumb|right|Plaatsbewijs première Faja Lobbi]] die hem de opdracht heeft verstrekt, voor elkaar om het uitbrengen van de film uit te stellen. Van der Horst wil namelijk eerst op reis door Suriname. Dat uitstel heeft overigens geen consequenties voor het succes van Prijs de zee, de film ontvangt namelijk in Berlijn een Gouden Beer en wordt in Nederland onderscheiden met de Staatsprijs.<br /> <br /> Tijdens zijn reis door Suriname heeft Herman van der Horst een groot aantal kleuren opnamen gemaakt. Deze opnamen monteert hij tot de Suriname film: ''[[Faja lobbi]]'' (1960). De film gaat op 23 juni 1960 in première en wordt bijgewoond door koningin Juliana. Enkele weken later ontvangt ook deze film, bij het filmfestival in Berlijn, een Gouden Beer.<br /> <br /> <br /> == Laatste jaren ==<br /> <br /> Na het succes van Prijs de zee en Faja Lobbi volgde een aantal films waarin Van der Horst zichzelf lijkt te herhalen. Midden jaren zestig lijkt de bron helemaal opgedroogd. Bovendien raakt de aanpak van de ‘Hollandse Documentaire School’ in diskrediet bij de jongere generatie. Die vindt dat Van der Horst zich in ''[[Toccata]]'' (1968), over een jongen die op zoek is naar zijn poes in de Amsterdamse Oude Kerk, schuldig maakt aan ‘mooifilmerij’. Symbolisch is de afgelasting van de vertoning van de film in Cannes als gevolg van de Mei ’68, tot onbegrip van Van der Horst. <br /> <br /> Een comeback in de jaren zeventig kon hij om gezondheidsredenen niet meer verwezenlijken. ''[[Musica Humana]]'' had een groot project moeten worden over muziek waarin hij al meerdere jaren aan voorbereiding had gestoken. Herman van der Horst overleed in 1976 op 65-jarige leeftijd na een korte periode van ziekte in het Elisabethgasthuis in Haarlem.<br /> <br /> <br /> == Prijzen ==<br /> <br /> <br /> <br /> * Grand prix op het Filmfestival van Cannes 1952 voor ''[['t Schot is te boord]]''<br /> * Grand prix op het Filmfestival van Cannes 1953 voor ''[[Houen zo!]]''<br /> * Staatsprijs voor Filmkunst 1955 met ''[[Vieren maar!]]''<br /> * Staatsprijs voor Filmkunst 1959 voor ''[[Prijs de zee]]''<br /> * Gouden Beer op het Filmfestival van Berlijn 1959 voor ''[[Prijs de zee]]''<br /> * Gouden Beer op het Filmfestival van Berlijn voor 1960 ''[[Faja lobbi]]''<br /> <br /> <br /> [[category:personen|Horst, Herman van der]]<br /> <br /> [[category:documentairemaker|Horst, Herman van der]]<br /> <br /> [[category:cameraman|Horst, Herman van der]]<br /> <br /> [[category:natuurfilm|Horst, Herman van der]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Herman_van_der_Horst&diff=165754 2016-03-17T12:57:33Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>{{ Infobox Persoon<br /> | illustratie = hermanvanderhorst.jpg<br /> | naam = Herman Hendrikus van der Horst<br /> | geboorte_datum = 30 december 1910 <br /> | geboorte_plaats = Alblasserdam<br /> | overlijden_datum = 8 januari 1976<br /> | overlijden_plaats = Haarlem<br /> | functies = [[:category:cameraman|Cameraman]], [[:category:documentairemaker|Documentairemaker]]<br /> | bekend_van = ''[['t schot is te boord]], [[Houen zo!]], [[Prijs de zee]], [[Faja lobbi]]''<br /> | periode_actief = 1942 - 1976<br /> | werkt_samen_met = [[Nol Binsbergen]], [[Greet van der Horst-Admiraal]]<br /> | trivia = <br /> | onderschrift = Herman van der Horst<br /> | externe_info = <br /> | media = &lt;imagemap&gt;<br /> Image:Audio.png|<br /> rect 0 4 26 25 [http://www.beeldengeluidwiki.nl/index.php/Audio:_Herman_van_der_Horst Audio fragmenten]<br /> desc none<br /> &lt;/imagemap&gt;<br /> &lt;imagemap&gt;<br /> Image:Beeld.png|<br /> rect 0 4 26 25 [http://www.beeldengeluidwiki.nl/index.php/Video:_Herman_van_der_Horst Video fragmenten]<br /> desc none<br /> &lt;/imagemap&gt;<br /> | catalogus = [[Herman van der Horst in de media]]<br /> | programmaoverzicht = [[Oeuvre van Herman van der Horst]]<br /> }}<br /> <br /> '''Herman van der Horst is een perfectionist die het liefst in zijn eentje werkt, met alleen zijn vrouw Gré in de buurt. Net zo als hij dagen kan wachten totdat de wind met het juiste ritme een veld vol gerst in beweging brengt, zo kan hij ook nachtenlang sleutelen aan beeld- en geluidsmontage, voordat hij eindelijk tevreden is. Zijn filmstijl past prima bij de wederopbouwtijd maar wordt in de jaren zestig achterhaald door de maatschappelijke veranderingen.'''''' <br /> <br /> <br /> == Beginjaren ==<br /> <br /> Hermanus Hendrikus van der Horst wordt geboren op 30 december 1910 te Alblasserdam. Hij is de zoon van Cornelis van der Horst, scheepstimmerman, later werknemer in een staalfabriek, en Laurina Adriana Elenbaas. <br /> <br /> Bioscoopbezoek is taboe in het gereformeerde milieu waarin Herman van der Horst opgroeit. Naar eigen zeggen is hij dan ook al ruim de twintig gepasseerd voordat hij zijn eerste film ziet. De film heet ''[[Trader Horn]]'' (1931) en is een kruising tussen een natuurfilm en een avonturendrama, die op locatie in de binnenlanden van Afrika is opgenomen. Van jongs af aan heeft Van der Horst al grote interesse in de natuur en tekent hij graag vogels. <br /> <br /> In de tweede helft van de jaren twintig verhuist het gezin van Kinderdijk naar Beverwijk, waar zijn vader een baan bij de Hoogovens krijgt. Nadat hij de Handelsschool heeft afgerond, enige tijd op de loonadministratie van de Hoogovens heeft gewerkt en zijn dienstplicht heeft vervuld, gaat Van der Horst de kost verdienen als boekhouder. <br /> <br /> Hij verzorgt de administratie voor verschillende ondernemers. Eén daarvan is slagerij Admiraal, waar hij zijn toekomstige vrouw Gré leert kennen. Op 26 juli 1944 zouden zij in het huwelijk treden.<br /> <br /> <br /> == Vogels, Texel en Film ==<br /> <br /> Naast zijn werk als boekhouder start hij in Velsen een atelier voor het opzetten van vogels. In navolging van bekende ‘vogelaars’ als Ad. Burdet, Jan P. Strijbos en Nol Binsbergen ontdekt ook Van der Horst de voordelen van de fotocamera. Hij wordt een frequent bezoeker van Texel dat op dat moment ‘vogeleiland’ bij uitstek is. In 1941 wordt hij benoemd tot directeur van het Texels Museum, als opvolger van de oprichter en oud-onderwijzer Hendrik Jan Kraai, die onverwacht is komen te overlijden. Van der Horst is van mening dat de museumbezoeker centraal dient te staan. Die zou ‘het liefst voorwerpen uit zijn dagelijkse omgeving zien, die op verrassende wijze belangwekkend gemaakt waren’. Met dit doel liet Van der Horst 25 diorama’s ontwerpen van ‘de voornaamste karakteristieke Texelse landschapsvormen’. Verder wil hij een collectie van zowel foto als film aanleggen. <br /> <br /> Samen met Nol Binsbergen, van wie hij veel heeft opgestoken op het gebied van de vogelfotografie, begint Van der Horst aan het maken van de film ''[[Texel, de parel der Waddeneilanden]]''. De film komt tot stand met financiering van Texels Eigen Stoomboot Onderneming (TESO). Daarnaast werkt Van der Horst in zijn eentje aan de film ''[[Metamorphose]]'' een film over de metamorfose van rups tot vlinder. Beide films worden na de bevrijding pas in roulatie gebracht. Van der Horst heeft het Texels Museum tegen deze tijd al weer verlaten. <br /> <br /> <br /> == Multifilm en de NWF ==<br /> <br /> Voor het ontwikkelen en afwerken van deze films maakt Herman van der Horst gebruik van de faciliteiten van ''[[Multifilm]]'' in Haarlem. Hij voelt zich helemaal thuis bij dit bedrijf. Voor Metamorphose mag hij gebruik maken van micro-opnamen die zijn opgenomen door J.C. Mol, de oprichter van Multifilm. <br /> <br /> In juni 1945 wordt de Nederlandsche Werkgemeenschap voor Filmproductie (NWF) opgericht met als doel om de ideeën over een nieuw filmbestel in de praktijk te brengen. Het pand van Multifilm wordt de thuisbasis voor de NWF. De meeste leden van de werkgemeenschap hebben al vóór de oorlog hun sporen op filmgebied verdiend. Ondanks het feit dat er nog geen enkele film van hem in het openbaar is vertoond, wordt Herman van der Horst toch gevraagd zich als volwaardig lid aan te sluiten. <br /> <br /> Van het College van Algemene Commissarissen voor de Wederopbouw en later het Ministerie van Openbare Werken krijgt de NWF de opdracht om een reeks van korte documentaires over de wederopbouw te maken. Van der Horst werkt mee aan vier van dergelijke ‘wederopbouwfilms’. In tegenstelling tot veel NWF-producties is in zijn meest volwassen NWF-productie ''[[Ontluisterd land]]'' (1946) het gesproken commentaar tot een minimum beperkt. In deze film is een aanzet te herkennen tot de voor Van der Horst kenmerkende filmstijl, waarbij beelden en geluiden tot een ‘ciné-poème’ zijn gemonteerd.<br /> <br /> Nadat de NWF in 1947 is ontbonden, gaat Van der Horst voor Multifilm werken. Al zijn films uit deze periode, meestal in opdracht gemaakt, hebben iets met de natuur te maken. De toonaangevende filmcriticus A. van Domburg is van mening dat Van der Horst teveel in een naturalistische weergave van situaties blijft steken, in plaats van een ‘geïnspireerd contrapuntisch spel’ van beelden en geluiden te presenteren. <br /> <br /> <br /> == Cannes ==<br /> <br /> Opmerkelijk genoeg zouden de volgende, door Van der Horst zelfstandig geproduceerde documentaires, zich juist wel door een dergelijk spel kenmerken. Ze kunnen prompt op grote waardering rekenen, zowel in Nederland als ook daarbuiten. In Cannes, waar Van der Horst met zijn wilde haardos en fluwelen baret als een nieuwe Rembrandt wordt binnengehaald, worden ''[['t Schot is te boord]]'' (1951), over haringvisserij op de Noordzee, en ''[[Houen zo!]]'' (1952), over de wederopbouw van Rotterdam, met hoofdprijzen bekroond. <br /> In Nederland krijgt ''[[Vieren maar!]]'' (1954), over de visserij, in 1955 de Staatsprijs voor de Filmkunst. Deze drie films kenmerken zich door een dynamisch beeldgebruik, een geluidsband 'met pep' en een meesterlijke montage. Net als zijn tijdgenoten (''[[Bert Haanstra]]'' bijvoorbeeld) van wat wel de ‘Hollandse Documentaire School’ wordt genoemd, is Van der Horst niet in individuen geïnteresseerd. Voor hem zijn mensen vooral een metafoor.<br /> <br /> <br /> == Prijs de zee en Faja Lobbi ==<br /> <br /> <br /> In de tweede helft van de jaren vijftig is Van der Horst één van de meest gevierde cineasten in ons land. Hij rondt in 1957 zijn film ''[[Prijs de zee]]'' (1959) af, een twintig minuten durende documentaire over Nederland, compleet met klievende molenwieken, ritmisch wuivende korenvelden en luid hamerende scheepsbouwers. De film is als eerste in Nederland geschoten met een zoomlens. Omdat hij bang is dat de technieken die hij met deze lens heeft toegepast geïmiteerd zou worden, krijgt Van der Horst het bij Gijs van der Wiel, het hoofd van de Rijksvoorlichtingsdienst die hem de opdracht heeft verstrekt, voor elkaar om het uitbrengen van de film uit [[Bestand:Plaatsbewijs_Faja_Lobbi-page-001.jpg|200px|thumb|right|Plaatsbewijs première Faja Lobbi]]te stellen. Van der Horst wil namelijk eerst op reis door Suriname. Dat uitstel heeft overigens geen consequenties voor het succes van Prijs de zee, de film ontvangt namelijk in Berlijn een Gouden Beer en wordt in Nederland onderscheiden met de Staatsprijs.<br /> <br /> Tijdens zijn reis door Suriname heeft Herman van der Horst een groot aantal kleuren opnamen gemaakt. Deze opnamen monteert hij tot de Suriname film: ''[[Faja lobbi]]'' (1960). De film gaat op 23 juni 1960 in première en wordt bijgewoond door koningin Juliana. Enkele weken later ontvangt ook deze film, bij het filmfestival in Berlijn, een Gouden Beer.<br /> <br /> <br /> == Laatste jaren ==<br /> <br /> Na het succes van Prijs de zee en Faja Lobbi volgde een aantal films waarin Van der Horst zichzelf lijkt te herhalen. Midden jaren zestig lijkt de bron helemaal opgedroogd. Bovendien raakt de aanpak van de ‘Hollandse Documentaire School’ in diskrediet bij de jongere generatie. Die vindt dat Van der Horst zich in ''[[Toccata]]'' (1968), over een jongen die op zoek is naar zijn poes in de Amsterdamse Oude Kerk, schuldig maakt aan ‘mooifilmerij’. Symbolisch is de afgelasting van de vertoning van de film in Cannes als gevolg van de Mei ’68, tot onbegrip van Van der Horst. <br /> <br /> Een comeback in de jaren zeventig kon hij om gezondheidsredenen niet meer verwezenlijken. ''[[Musica Humana]]'' had een groot project moeten worden over muziek waarin hij al meerdere jaren aan voorbereiding had gestoken. Herman van der Horst overleed in 1976 op 65-jarige leeftijd na een korte periode van ziekte in het Elisabethgasthuis in Haarlem.<br /> <br /> <br /> == Prijzen ==<br /> <br /> <br /> <br /> * Grand prix op het Filmfestival van Cannes 1952 voor ''[['t Schot is te boord]]''<br /> * Grand prix op het Filmfestival van Cannes 1953 voor ''[[Houen zo!]]''<br /> * Staatsprijs voor Filmkunst 1955 met ''[[Vieren maar!]]''<br /> * Staatsprijs voor Filmkunst 1959 voor ''[[Prijs de zee]]''<br /> * Gouden Beer op het Filmfestival van Berlijn 1959 voor ''[[Prijs de zee]]''<br /> * Gouden Beer op het Filmfestival van Berlijn voor 1960 ''[[Faja lobbi]]''<br /> <br /> <br /> [[category:personen|Horst, Herman van der]]<br /> <br /> [[category:documentairemaker|Horst, Herman van der]]<br /> <br /> [[category:cameraman|Horst, Herman van der]]<br /> <br /> [[category:natuurfilm|Horst, Herman van der]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Herman_van_der_Horst&diff=165753 2016-03-17T12:50:15Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>{{ Infobox Persoon<br /> | illustratie = hermanvanderhorst.jpg<br /> | naam = Herman Hendrikus van der Horst<br /> | geboorte_datum = 30 december 1910 <br /> | geboorte_plaats = Alblasserdam<br /> | overlijden_datum = 8 januari 1976<br /> | overlijden_plaats = Haarlem<br /> | functies = [[:category:cameraman|Cameraman]], [[:category:documentairemaker|Documentairemaker]]<br /> | bekend_van = ''[['t schot is te boord]], [[Houen zo!]], [[Prijs de zee]], [[Faja lobbi]]''<br /> | periode_actief = 1942 - 1976<br /> | werkt_samen_met = [[Nol Binsbergen]], [[Greet van der Horst-Admiraal]]<br /> | trivia = <br /> | onderschrift = Herman van der Horst<br /> | externe_info = <br /> | media = &lt;imagemap&gt;<br /> Image:Audio.png|<br /> rect 0 4 26 25 [http://www.beeldengeluidwiki.nl/index.php/Audio:_Herman_van_der_Horst Audio fragmenten]<br /> desc none<br /> &lt;/imagemap&gt;<br /> &lt;imagemap&gt;<br /> Image:Beeld.png|<br /> rect 0 4 26 25 [http://www.beeldengeluidwiki.nl/index.php/Video:_Herman_van_der_Horst Video fragmenten]<br /> desc none<br /> &lt;/imagemap&gt;<br /> | catalogus = [[Herman van der Horst in de media]]<br /> | programmaoverzicht = [[Oeuvre van Herman van der Horst]]<br /> }}<br /> <br /> '''Herman van der Horst is een perfectionist die het liefst in zijn eentje werkt, met alleen zijn vrouw Gré in de buurt. Net zo als hij dagen kan wachten totdat de wind met het juiste ritme een veld vol gerst in beweging brengt, zo kan hij ook nachtenlang sleutelen aan beeld- en geluidsmontage, voordat hij eindelijk tevreden is. Zijn filmstijl past prima bij de wederopbouwtijd maar wordt in de jaren zestig achterhaald door de maatschappelijke veranderingen.'''''' <br /> <br /> <br /> == Beginjaren ==<br /> <br /> Hermanus Hendrikus van der Horst wordt geboren op 30 december 1910 te Alblasserdam. Hij is de zoon van Cornelis van der Horst, scheepstimmerman, later werknemer in een staalfabriek, en Laurina Adriana Elenbaas. <br /> <br /> Bioscoopbezoek is taboe in het gereformeerde milieu waarin Herman van der Horst opgroeit. Naar eigen zeggen is hij dan ook al ruim de twintig gepasseerd voordat hij zijn eerste film ziet. De film heet ''[[Trader Horn]]'' (1931) en is een kruising tussen een natuurfilm en een avonturendrama, die op locatie in de binnenlanden van Afrika is opgenomen. Van jongs af aan heeft Van der Horst al grote interesse in de natuur en tekent hij graag vogels. <br /> <br /> In de tweede helft van de jaren twintig verhuist het gezin van Kinderdijk naar Beverwijk, waar zijn vader een baan bij de Hoogovens krijgt. Nadat hij de Handelsschool heeft afgerond, enige tijd op de loonadministratie van de Hoogovens heeft gewerkt en zijn dienstplicht heeft vervuld, gaat Van der Horst de kost verdienen als boekhouder. <br /> <br /> Hij verzorgt de administratie voor verschillende ondernemers. Eén daarvan is slagerij Admiraal, waar hij zijn toekomstige vrouw Gré leert kennen. Op 26 juli 1944 zouden zij in het huwelijk treden.<br /> <br /> <br /> == Vogels, Texel en Film ==<br /> <br /> Naast zijn werk als boekhouder start hij in Velsen een atelier voor het opzetten van vogels. In navolging van bekende ‘vogelaars’ als Ad. Burdet, Jan P. Strijbos en Nol Binsbergen ontdekt ook Van der Horst de voordelen van de fotocamera. Hij wordt een frequent bezoeker van Texel dat op dat moment ‘vogeleiland’ bij uitstek is. In 1941 wordt hij benoemd tot directeur van het Texels Museum, als opvolger van de oprichter en oud-onderwijzer Hendrik Jan Kraai, die onverwacht is komen te overlijden. Van der Horst is van mening dat de museumbezoeker centraal dient te staan. Die zou ‘het liefst voorwerpen uit zijn dagelijkse omgeving zien, die op verrassende wijze belangwekkend gemaakt waren’. Met dit doel liet Van der Horst 25 diorama’s ontwerpen van ‘de voornaamste karakteristieke Texelse landschapsvormen’. Verder wil hij een collectie van zowel foto als film aanleggen. <br /> <br /> Samen met Nol Binsbergen, van wie hij veel heeft opgestoken op het gebied van de vogelfotografie, begint Van der Horst aan het maken van de film ''[[Texel, de parel der Waddeneilanden]]''. De film komt tot stand met financiering van Texels Eigen Stoomboot Onderneming (TESO). Daarnaast werkt Van der Horst in zijn eentje aan de film ''[[Metamorphose]]'' een film over de metamorfose van rups tot vlinder. Beide films worden na de bevrijding pas in roulatie gebracht. Van der Horst heeft het Texels Museum tegen deze tijd al weer verlaten. <br /> <br /> <br /> == Multifilm en de NWF ==<br /> <br /> Voor het ontwikkelen en afwerken van deze films maakt Herman van der Horst gebruik van de faciliteiten van ''[[Multifilm]]'' in Haarlem. Hij voelt zich helemaal thuis bij dit bedrijf. Voor Metamorphose mag hij gebruik maken van micro-opnamen die zijn opgenomen door J.C. Mol, de oprichter van Multifilm. <br /> <br /> In juni 1945 wordt de Nederlandsche Werkgemeenschap voor Filmproductie (NWF) opgericht met als doel om de ideeën over een nieuw filmbestel in de praktijk te brengen. Het pand van Multifilm wordt de thuisbasis voor de NWF. De meeste leden van de werkgemeenschap hebben al vóór de oorlog hun sporen op filmgebied verdiend. Ondanks het feit dat er nog geen enkele film van hem in het openbaar is vertoond, wordt Herman van der Horst toch gevraagd zich als volwaardig lid aan te sluiten. <br /> <br /> Van het College van Algemene Commissarissen voor de Wederopbouw en later het Ministerie van Openbare Werken krijgt de NWF de opdracht om een reeks van korte documentaires over de wederopbouw te maken. Van der Horst werkt mee aan vier van dergelijke ‘wederopbouwfilms’. In tegenstelling tot veel NWF-producties is in zijn meest volwassen NWF-productie ''[[Ontluisterd land]]'' (1946) het gesproken commentaar tot een minimum beperkt. In deze film is een aanzet te herkennen tot de voor Van der Horst kenmerkende filmstijl, waarbij beelden en geluiden tot een ‘ciné-poème’ zijn gemonteerd.<br /> <br /> Nadat de NWF in 1947 is ontbonden, gaat Van der Horst voor Multifilm werken. Al zijn films uit deze periode, meestal in opdracht gemaakt, hebben iets met de natuur te maken. De toonaangevende filmcriticus A. van Domburg is van mening dat Van der Horst teveel in een naturalistische weergave van situaties blijft steken, in plaats van een ‘geïnspireerd contrapuntisch spel’ van beelden en geluiden te presenteren. <br /> <br /> <br /> == Cannes ==<br /> <br /> Opmerkelijk genoeg zouden de volgende, door Van der Horst zelfstandig geproduceerde documentaires, zich juist wel door een dergelijk spel kenmerken. Ze kunnen prompt op grote waardering rekenen, zowel in Nederland als ook daarbuiten. In Cannes, waar Van der Horst met zijn wilde haardos en fluwelen baret als een nieuwe Rembrandt wordt binnengehaald, worden ''[['t Schot is te boord]]'' (1951), over haringvisserij op de Noordzee, en ''[[Houen zo!]]'' (1952), over de wederopbouw van Rotterdam, met hoofdprijzen bekroond. <br /> In Nederland krijgt ''[[Vieren maar!]]'' (1954), over de visserij, in 1955 de Staatsprijs voor de Filmkunst. Deze drie films kenmerken zich door een dynamisch beeldgebruik, een geluidsband 'met pep' en een meesterlijke montage. Net als zijn tijdgenoten (''[[Bert Haanstra]]'' bijvoorbeeld) van wat wel de ‘Hollandse Documentaire School’ wordt genoemd, is Van der Horst niet in individuen geïnteresseerd. Voor hem zijn mensen vooral een metafoor.<br /> <br /> <br /> == Prijs de zee en Faja Lobbi ==<br /> <br /> <br /> In de tweede helft van de jaren vijftig is Van der Horst één van de meest gevierde cineasten in ons land. Hij rondt in 1957 zijn film ''[[Prijs de zee]]'' (1959) af, een twintig minuten durende documentaire over Nederland, compleet met klievende molenwieken, ritmisch wuivende korenvelden en luid hamerende scheepsbouwers. De film is als eerste in Nederland geschoten met een zoomlens. Omdat hij bang is dat de technieken die hij met deze lens heeft toegepast geïmiteerd zou worden, krijgt Van der Horst het bij Gijs van der Wiel, het hoofd van de Rijksvoorlichtingsdienst die hem de opdracht heeft verstrekt, voor elkaar om het uitbrengen van de film uit [[Bestand:Plaatsbewijs_Faja_Lobbi-page-001.jpg|200px|thumb|right|Plaatsbewijs première Faja Lobbi]]te stellen. Van der Horst wil namelijk eerst op reis door Suriname. Dat uitstel heeft overigens geen consequenties voor het succes van Prijs de zee, de film ontvangt namelijk in Berlijn een Gouden Beer en wordt in Nederland onderscheiden met de Staatsprijs.<br /> <br /> Tijdens zijn reis door Suriname heeft Herman van der Horst een groot aantal kleuren opnamen gemaakt. Deze opnamen monteert hij tot de Suriname film: ''[[Faja lobbi]]'' (1960). De film gaat op 23 juni 1960 in première en wordt bijgewoond door koningin Juliana. Enkele weken later ontvangt ook deze film, bij het filmfestival in Berlijn, een Gouden Beer.<br /> <br /> == Laatste jaren ==<br /> <br /> Na het succes van Prijs de zee en Faja Lobbi volgde een aantal films waarin Van der Horst zichzelf lijkt te herhalen. Midden jaren zestig lijkt de bron helemaal opgedroogd. Bovendien raakt de aanpak van de ‘Hollandse Documentaire School’ in diskrediet bij de jongere generatie. Die vindt dat Van der Horst zich in ''[[Toccata]]'' (1968), over een jongen die op zoek is naar zijn poes in de Amsterdamse Oude Kerk, schuldig maakt aan ‘mooifilmerij’. Symbolisch is de afgelasting van de vertoning van de film in Cannes als gevolg van de Mei ’68, tot onbegrip van Van der Horst. <br /> <br /> Een comeback in de jaren zeventig kon hij om gezondheidsredenen niet meer verwezenlijken. ''[[Musica Humana]]'' had een groot project moeten worden over muziek waar hij al meerdere jaren aan voorbereiding had ingestoken. Herman van der Horst overleed in 1976 op 65-jarige leeftijd na een korte periode van ziekte in het Elisabethgasthuis in Haarlem.<br /> <br /> <br /> == Prijzen ==<br /> <br /> <br /> <br /> * Grand prix op het Filmfestival van Cannes 1952 voor ''[['t Schot is te boord]]''<br /> * Grand prix op het Filmfestival van Cannes 1953 voor ''[[Houen zo!]]''<br /> * Staatsprijs voor Filmkunst 1955 met ''[[Vieren maar!]]''<br /> * Staatsprijs voor Filmkunst 1959 voor ''[[Prijs de zee]]''<br /> * Gouden Beer op het Filmfestival van Berlijn 1959 voor ''[[Prijs de zee]]''<br /> * Gouden Beer op het Filmfestival van Berlijn voor 1960 ''[[Faja lobbi]]''<br /> <br /> <br /> [[category:personen|Horst, Herman van der]]<br /> <br /> [[category:documentairemaker|Horst, Herman van der]]<br /> <br /> [[category:cameraman|Horst, Herman van der]]<br /> <br /> [[category:natuurfilm|Horst, Herman van der]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Herman_van_der_Horst&diff=165752 2016-03-17T12:42:59Z

<p>Tony: /* Prijs de zee en Faja Lobbi */</p> <hr /> <div>{{ Infobox Persoon<br /> | illustratie = hermanvanderhorst.jpg<br /> | naam = Herman Hendrikus van der Horst<br /> | geboorte_datum = 30 december 1910 <br /> | geboorte_plaats = Alblasserdam<br /> | overlijden_datum = 8 januari 1976<br /> | overlijden_plaats = Haarlem<br /> | functies = [[:category:cameraman|Cameraman]], [[:category:documentairemaker|Documentairemaker]]<br /> | bekend_van = ''[['t schot is te boord]], [[Houen zo!]], [[Prijs de zee]], [[Faja lobbi]]''<br /> | periode_actief = 1942 - 1976<br /> | werkt_samen_met = [[Nol Binsbergen]], [[Greet van der Horst-Admiraal]]<br /> | trivia = <br /> | onderschrift = Herman van der Horst<br /> | externe_info = <br /> | media = &lt;imagemap&gt;<br /> Image:Audio.png|<br /> rect 0 4 26 25 [http://www.beeldengeluidwiki.nl/index.php/Audio:_Herman_van_der_Horst Audio fragmenten]<br /> desc none<br /> &lt;/imagemap&gt;<br /> &lt;imagemap&gt;<br /> Image:Beeld.png|<br /> rect 0 4 26 25 [http://www.beeldengeluidwiki.nl/index.php/Video:_Herman_van_der_Horst Video fragmenten]<br /> desc none<br /> &lt;/imagemap&gt;<br /> | catalogus = [[Herman van der Horst in de media]]<br /> | programmaoverzicht = [[Oeuvre van Herman van der Horst]]<br /> }}<br /> <br /> '''Herman van der Horst is een perfectionist die het liefst in zijn eentje werkt, met alleen zijn vrouw Gré in de buurt. Net zo als hij dagen kan wachten totdat de wind met het juiste ritme een veld vol gerst in beweging brengt, zo kan hij ook nachtenlang sleutelen aan beeld- en geluidsmontage, voordat hij eindelijk tevreden is. Zijn filmstijl past prima bij de wederopbouwtijd maar wordt in de jaren zestig achterhaald door de maatschappelijke veranderingen.'''''' <br /> <br /> <br /> == Beginjaren ==<br /> <br /> Hermanus Hendrikus van der Horst wordt geboren op 30 december 1910 te Alblasserdam. Hij is de zoon van Cornelis van der Horst, scheepstimmerman, later werknemer in een staalfabriek, en Laurina Adriana Elenbaas. <br /> <br /> Bioscoopbezoek is taboe in het gereformeerde milieu waarin Herman van der Horst opgroeit. Naar eigen zeggen is hij dan ook al ruim de twintig gepasseerd voordat hij zijn eerste film ziet. De film heet ''[[Trader Horn]]'' (1931) en is een kruising tussen een natuurfilm en een avonturendrama, die op locatie in de binnenlanden van Afrika is opgenomen. Van jongs af aan heeft Van der Horst al grote interesse in de natuur en tekent hij graag vogels. <br /> <br /> In de tweede helft van de jaren twintig verhuist het gezin van Kinderdijk naar Beverwijk, waar zijn vader een baan bij de Hoogovens krijgt. Nadat hij de Handelsschool heeft afgerond, enige tijd op de loonadministratie van de Hoogovens heeft gewerkt en zijn dienstplicht heeft vervuld, gaat Van der Horst de kost verdienen als boekhouder. <br /> <br /> Hij verzorgt de administratie voor verschillende ondernemers. Eén daarvan is slagerij Admiraal, waar hij zijn toekomstige vrouw Gré leert kennen. Op 26 juli 1944 zouden zij in het huwelijk treden.<br /> <br /> <br /> == Vogels, Texel en Film ==<br /> <br /> Naast zijn werk als boekhouder start hij in Velsen een atelier voor het opzetten van vogels. In navolging van bekende ‘vogelaars’ als Ad. Burdet, Jan P. Strijbos en Nol Binsbergen ontdekt ook Van der Horst de voordelen van de fotocamera. Hij wordt een frequent bezoeker van Texel dat op dat moment ‘vogeleiland’ bij uitstek is. In 1941 wordt hij benoemd tot directeur van het Texels Museum, als opvolger van de oprichter en oud-onderwijzer Hendrik Jan Kraai, die onverwacht is komen te overlijden. Van der Horst is van mening dat de museumbezoeker centraal dient te staan. Die zou ‘het liefst voorwerpen uit zijn dagelijkse omgeving zien, die op verrassende wijze belangwekkend gemaakt waren’. Met dit doel liet Van der Horst 25 diorama’s ontwerpen van ‘de voornaamste karakteristieke Texelse landschapsvormen’. Verder wil hij een collectie van zowel foto als film aanleggen. <br /> <br /> Samen met Nol Binsbergen, van wie hij veel heeft opgestoken op het gebied van de vogelfotografie, begint Van der Horst aan het maken van de film ''[[Texel, de parel der Waddeneilanden]]''. De film komt tot stand met financiering van Texels Eigen Stoomboot Onderneming (TESO). Daarnaast werkt Van der Horst in zijn eentje aan de film ''[[Metamorphose]]'' een film over de metamorfose van rups tot vlinder. Beide films worden na de bevrijding pas in roulatie gebracht. Van der Horst heeft het Texels Museum tegen deze tijd al weer verlaten. <br /> <br /> <br /> == Multifilm en de NWF ==<br /> <br /> Voor het ontwikkelen en afwerken van deze films maakt Herman van der Horst gebruik van de faciliteiten van Multifilm in Haarlem. Hij voelt zich helemaal thuis bij dit bedrijf. Voor Metamorphose mag hij gebruik maken van micro-opnamen die zijn opgenomen door J.C. Mol, de oprichter van Multifilm. <br /> <br /> In juni 1945 wordt de Nederlandsche Werkgemeenschap voor Filmproductie (NWF) opgericht met als doel om de ideeën over een nieuw filmbestel in de praktijk te brengen. Het pand van Multifilm wordt de thuisbasis voor de NWF. De meeste leden van de werkgemeenschap hebben al vóór de oorlog hun sporen op filmgebied verdiend. Ondanks het feit dat er nog geen enkele film van hem in het openbaar is vertoond, wordt Herman van der Horst toch gevraagd zich als volwaardig lid aan te sluiten. <br /> <br /> Van het College van Algemene Commissarissen voor de Wederopbouw en later het Ministerie van Openbare Werken krijgt de NWF de opdracht om een reeks van korte documentaires over de wederopbouw te maken. Van der Horst werkt mee aan vier van dergelijke ‘wederopbouwfilms’. In tegenstelling tot veel NWF-producties is in zijn meest volwassen NWF-productie ''[[Ontluisterd land]]'' (1946) het gesproken commentaar tot een minimum beperkt. In deze film is een aanzet te herkennen tot de voor Van der Horst kenmerkende filmstijl, waarbij beelden en geluiden tot een ‘ciné-poème’ zijn gemonteerd.<br /> <br /> Nadat de NWF in 1947 is ontbonden, gaat Van der Horst voor Multifilm werken. Al zijn films uit deze periode, meestal in opdracht gemaakt, hebben iets met de natuur te maken. De toonaangevende filmcriticus A. van Domburg is van mening dat Van der Horst teveel in een naturalistische weergave van situaties blijft steken, in plaats van een ‘geïnspireerd contrapuntisch spel’ van beelden en geluiden te presenteren. <br /> <br /> <br /> == Cannes ==<br /> <br /> Opmerkelijk genoeg zouden de volgende, door Van der Horst zelfstandig geproduceerde documentaires, zich juist wel door een dergelijk spel kenmerken. Ze kunnen prompt op grote waardering rekenen, zowel in Nederland als ook daarbuiten. In Cannes, waar Van der Horst met zijn wilde haardos en fluwelen baret als een nieuwe Rembrandt wordt binnengehaald, worden ''[['t Schot is te boord]]'' (1951), over haringvisserij op de Noordzee, en ''[[Houen zo!]]'' (1952), over de wederopbouw van Rotterdam, met hoofdprijzen bekroond. <br /> In Nederland krijgt ''[[Vieren maar!]]'' (1954), over de visserij, in 1955 de Staatsprijs voor de Filmkunst. Deze drie films kenmerken zich door een dynamisch beeldgebruik, een geluidsband 'met pep' en een meesterlijke montage. Net als zijn tijdgenoten (''[[Bert Haanstra]]'' bijvoorbeeld) van wat wel de ‘Hollandse Documentaire School’ wordt genoemd, is Van der Horst niet in individuen geïnteresseerd. Voor hem zijn mensen vooral een metafoor.<br /> <br /> <br /> == Prijs de zee en Faja Lobbi ==<br /> <br /> <br /> In de tweede helft van de jaren vijftig is Van der Horst één van de meest gevierde cineasten in ons land. Hij rondt in 1957 zijn film ''[[Prijs de zee]]'' (1959) af, een twintig minuten durende documentaire over Nederland, compleet met klievende molenwieken, ritmisch wuivende korenvelden en luid hamerende scheepsbouwers. De film is als eerste in Nederland geschoten met een zoomlens. Omdat hij bang is dat de technieken die hij met deze lens heeft toegepast geïmiteerd zou worden, krijgt Van der Horst het bij Gijs van der Wiel, het hoofd van de Rijksvoorlichtingsdienst die hem de opdracht heeft verstrekt, voor elkaar om het uitbrengen van de film uit [[Bestand:Plaatsbewijs_Faja_Lobbi-page-001.jpg|200px|thumb|right|Plaatsbewijs première Faja Lobbi]]te stellen. Van der Horst wil namelijk eerst op reis door Suriname. Dat uitstel heeft overigens geen consequenties voor het succes van Prijs de zee, de film ontvangt namelijk in Berlijn een Gouden Beer en wordt in Nederland onderscheiden met de Staatsprijs.<br /> <br /> Tijdens zijn reis door Suriname heeft Herman van der Horst een groot aantal kleuren opnamen gemaakt. Deze opnamen monteert hij tot de Suriname film: ''[[Faja lobbi]]'' (1960). De film gaat op 23 juni 1960 in première en wordt bijgewoond door koningin Juliana. Enkele weken later ontvangt ook deze film, bij het filmfestival in Berlijn, een Gouden Beer.<br /> <br /> == Laatste jaren ==<br /> <br /> Na het succes van Prijs de zee en Faja Lobbi volgde een aantal films waarin Van der Horst zichzelf lijkt te herhalen. Midden jaren zestig lijkt de bron helemaal opgedroogd. Bovendien raakt de aanpak van de ‘Hollandse Documentaire School’ in diskrediet bij de jongere generatie. Die vindt dat Van der Horst zich in ''[[Toccata]]'' (1968), over een jongen die op zoek is naar zijn poes in de Amsterdamse Oude Kerk, schuldig maakt aan ‘mooifilmerij’. Symbolisch is de afgelasting van de vertoning van de film in Cannes als gevolg van de Mei ’68, tot onbegrip van Van der Horst. <br /> <br /> Een comeback in de jaren zeventig kon hij om gezondheidsredenen niet meer verwezenlijken. ''[[Musica Humana]]'' had een groot project moeten worden over muziek waar hij al meerdere jaren aan voorbereiding had ingestoken. Herman van der Horst overleed in 1976 op 65-jarige leeftijd na een korte periode van ziekte in het Elisabethgasthuis in Haarlem.<br /> <br /> <br /> == Prijzen ==<br /> <br /> <br /> <br /> * Grand prix op het Filmfestival van Cannes 1952 voor ''[['t Schot is te boord]]''<br /> * Grand prix op het Filmfestival van Cannes 1953 voor ''[[Houen zo!]]''<br /> * Staatsprijs voor Filmkunst 1955 met ''[[Vieren maar!]]''<br /> * Staatsprijs voor Filmkunst 1959 voor ''[[Prijs de zee]]''<br /> * Gouden Beer op het Filmfestival van Berlijn 1959 voor ''[[Prijs de zee]]''<br /> * Gouden Beer op het Filmfestival van Berlijn voor 1960 ''[[Faja lobbi]]''<br /> <br /> <br /> [[category:personen|Horst, Herman van der]]<br /> <br /> [[category:documentairemaker|Horst, Herman van der]]<br /> <br /> [[category:cameraman|Horst, Herman van der]]<br /> <br /> [[category:natuurfilm|Horst, Herman van der]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Herman_van_der_Horst&diff=165751 2016-03-17T12:16:02Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>{{ Infobox Persoon<br /> | illustratie = hermanvanderhorst.jpg<br /> | naam = Herman Hendrikus van der Horst<br /> | geboorte_datum = 30 december 1910 <br /> | geboorte_plaats = Alblasserdam<br /> | overlijden_datum = 8 januari 1976<br /> | overlijden_plaats = Haarlem<br /> | functies = [[:category:cameraman|Cameraman]], [[:category:documentairemaker|Documentairemaker]]<br /> | bekend_van = ''[['t schot is te boord]], [[Houen zo!]], [[Prijs de zee]], [[Faja lobbi]]''<br /> | periode_actief = 1942 - 1976<br /> | werkt_samen_met = [[Nol Binsbergen]], [[Greet van der Horst-Admiraal]]<br /> | trivia = <br /> | onderschrift = Herman van der Horst<br /> | externe_info = <br /> | media = &lt;imagemap&gt;<br /> Image:Audio.png|<br /> rect 0 4 26 25 [http://www.beeldengeluidwiki.nl/index.php/Audio:_Herman_van_der_Horst Audio fragmenten]<br /> desc none<br /> &lt;/imagemap&gt;<br /> &lt;imagemap&gt;<br /> Image:Beeld.png|<br /> rect 0 4 26 25 [http://www.beeldengeluidwiki.nl/index.php/Video:_Herman_van_der_Horst Video fragmenten]<br /> desc none<br /> &lt;/imagemap&gt;<br /> | catalogus = [[Herman van der Horst in de media]]<br /> | programmaoverzicht = [[Oeuvre van Herman van der Horst]]<br /> }}<br /> <br /> '''Herman van der Horst is een perfectionist die het liefst in zijn eentje werkt, met alleen zijn vrouw Gré in de buurt. Net zo als hij dagen kan wachten totdat de wind met het juiste ritme een veld vol gerst in beweging brengt, zo kan hij ook nachtenlang sleutelen aan beeld- en geluidsmontage, voordat hij eindelijk tevreden is. Zijn filmstijl past prima bij de wederopbouwtijd maar wordt in de jaren zestig achterhaald door de maatschappelijke veranderingen.'''''' <br /> <br /> <br /> == Beginjaren ==<br /> <br /> Hermanus Hendrikus van der Horst wordt geboren op 30 december 1910 te Alblasserdam. Hij is de zoon van Cornelis van der Horst, scheepstimmerman, later werknemer in een staalfabriek, en Laurina Adriana Elenbaas. <br /> <br /> Bioscoopbezoek is taboe in het gereformeerde milieu waarin Herman van der Horst opgroeit. Naar eigen zeggen is hij dan ook al ruim de twintig gepasseerd voordat hij zijn eerste film ziet. De film heet ''[[Trader Horn]]'' (1931) en is een kruising tussen een natuurfilm en een avonturendrama, die op locatie in de binnenlanden van Afrika is opgenomen. Van jongs af aan heeft Van der Horst al grote interesse in de natuur en tekent hij graag vogels. <br /> <br /> In de tweede helft van de jaren twintig verhuist het gezin van Kinderdijk naar Beverwijk, waar zijn vader een baan bij de Hoogovens krijgt. Nadat hij de Handelsschool heeft afgerond, enige tijd op de loonadministratie van de Hoogovens heeft gewerkt en zijn dienstplicht heeft vervuld, gaat Van der Horst de kost verdienen als boekhouder. <br /> <br /> Hij verzorgt de administratie voor verschillende ondernemers. Eén daarvan is slagerij Admiraal, waar hij zijn toekomstige vrouw Gré leert kennen. Op 26 juli 1944 zouden zij in het huwelijk treden.<br /> <br /> <br /> == Vogels, Texel en Film ==<br /> <br /> Naast zijn werk als boekhouder start hij in Velsen een atelier voor het opzetten van vogels. In navolging van bekende ‘vogelaars’ als Ad. Burdet, Jan P. Strijbos en Nol Binsbergen ontdekt ook Van der Horst de voordelen van de fotocamera. Hij wordt een frequent bezoeker van Texel dat op dat moment ‘vogeleiland’ bij uitstek is. In 1941 wordt hij benoemd tot directeur van het Texels Museum, als opvolger van de oprichter en oud-onderwijzer Hendrik Jan Kraai, die onverwacht is komen te overlijden. Van der Horst is van mening dat de museumbezoeker centraal dient te staan. Die zou ‘het liefst voorwerpen uit zijn dagelijkse omgeving zien, die op verrassende wijze belangwekkend gemaakt waren’. Met dit doel liet Van der Horst 25 diorama’s ontwerpen van ‘de voornaamste karakteristieke Texelse landschapsvormen’. Verder wil hij een collectie van zowel foto als film aanleggen. <br /> <br /> Samen met Nol Binsbergen, van wie hij veel heeft opgestoken op het gebied van de vogelfotografie, begint Van der Horst aan het maken van de film ''[[Texel, de parel der Waddeneilanden]]''. De film komt tot stand met financiering van Texels Eigen Stoomboot Onderneming (TESO). Daarnaast werkt Van der Horst in zijn eentje aan de film ''[[Metamorphose]]'' een film over de metamorfose van rups tot vlinder. Beide films worden na de bevrijding pas in roulatie gebracht. Van der Horst heeft het Texels Museum tegen deze tijd al weer verlaten. <br /> <br /> <br /> == Multifilm en de NWF ==<br /> <br /> Voor het ontwikkelen en afwerken van deze films maakt Herman van der Horst gebruik van de faciliteiten van Multifilm in Haarlem. Hij voelt zich helemaal thuis bij dit bedrijf. Voor Metamorphose mag hij gebruik maken van micro-opnamen die zijn opgenomen door J.C. Mol, de oprichter van Multifilm. <br /> <br /> In juni 1945 wordt de Nederlandsche Werkgemeenschap voor Filmproductie (NWF) opgericht met als doel om de ideeën over een nieuw filmbestel in de praktijk te brengen. Het pand van Multifilm wordt de thuisbasis voor de NWF. De meeste leden van de werkgemeenschap hebben al vóór de oorlog hun sporen op filmgebied verdiend. Ondanks het feit dat er nog geen enkele film van hem in het openbaar is vertoond, wordt Herman van der Horst toch gevraagd zich als volwaardig lid aan te sluiten. <br /> <br /> Van het College van Algemene Commissarissen voor de Wederopbouw en later het Ministerie van Openbare Werken krijgt de NWF de opdracht om een reeks van korte documentaires over de wederopbouw te maken. Van der Horst werkt mee aan vier van dergelijke ‘wederopbouwfilms’. In tegenstelling tot veel NWF-producties is in zijn meest volwassen NWF-productie ''[[Ontluisterd land]]'' (1946) het gesproken commentaar tot een minimum beperkt. In deze film is een aanzet te herkennen tot de voor Van der Horst kenmerkende filmstijl, waarbij beelden en geluiden tot een ‘ciné-poème’ zijn gemonteerd.<br /> <br /> Nadat de NWF in 1947 is ontbonden, gaat Van der Horst voor Multifilm werken. Al zijn films uit deze periode, meestal in opdracht gemaakt, hebben iets met de natuur te maken. De toonaangevende filmcriticus A. van Domburg is van mening dat Van der Horst teveel in een naturalistische weergave van situaties blijft steken, in plaats van een ‘geïnspireerd contrapuntisch spel’ van beelden en geluiden te presenteren. <br /> <br /> <br /> == Cannes ==<br /> <br /> Opmerkelijk genoeg zouden de volgende, door Van der Horst zelfstandig geproduceerde documentaires, zich juist wel door een dergelijk spel kenmerken. Ze kunnen prompt op grote waardering rekenen, zowel in Nederland als ook daarbuiten. In Cannes, waar Van der Horst met zijn wilde haardos en fluwelen baret als een nieuwe Rembrandt wordt binnengehaald, worden ''[['t Schot is te boord]]'' (1951), over haringvisserij op de Noordzee, en ''[[Houen zo!]]'' (1952), over de wederopbouw van Rotterdam, met hoofdprijzen bekroond. <br /> In Nederland krijgt ''[[Vieren maar!]]'' (1954), over de visserij, in 1955 de Staatsprijs voor de Filmkunst. Deze drie films kenmerken zich door een dynamisch beeldgebruik, een geluidsband 'met pep' en een meesterlijke montage. Net als zijn tijdgenoten (''[[Bert Haanstra]]'' bijvoorbeeld) van wat wel de ‘Hollandse Documentaire School’ wordt genoemd, is Van der Horst niet in individuen geïnteresseerd. Voor hem zijn mensen vooral een metafoor.<br /> <br /> <br /> == Prijs de zee en Faja Lobbi ==<br /> <br /> <br /> In de tweede helft van de jaren vijftig is Van der Horst één van de meest gevierde cineasten in ons land. Hij rondt in 1957 zijn film ''[[Prijs de zee]]'' (1959) af, een twintig minuten durende documentaire over Nederland, compleet met klievende molenwieken, ritmisch wuivende korenvelden en luid hamerende scheepsbouwers. De film is als eerste in Nederland geschoten met een zoomlens. Omdat hij bang is dat de technieken die hij met deze lens heeft toegepast geïmiteerd zou worden, krijgt Van der Horst het bij Gijs van der Wiel, het hoofd van de Rijksvoorlichtingsdienst die hem de opdracht heeft verstrekt, voor elkaar om het uitbrengen van de film uit te stellen. Van der Horst wil namelijk eerst op reis door Suriname. Dat uitstel heeft overigens geen consequenties voor het succes van Prijs de zee, de film ontvangt namelijk in Berlijn een Gouden Beer en wordt in Nederland onderscheiden met de Staatsprijs.<br /> <br /> Tijdens zijn reis door Suriname heeft Herman van der Horst een groot aantal kleuren opnamen gemaakt. Deze opnamen monteert hij tot de Suriname film: ''[[Faja lobbi]]'' (1960). De film gaat op 23 juni 1960 in première en wordt bijgewoond door koningin Juliana. Enkele weken later ontvangt ook deze film, bij het filmfestival in Berlijn, een Gouden Beer. <br /> <br /> <br /> == Laatste jaren ==<br /> <br /> Na het succes van Prijs de zee en Faja Lobbi volgde een aantal films waarin Van der Horst zichzelf lijkt te herhalen. Midden jaren zestig lijkt de bron helemaal opgedroogd. Bovendien raakt de aanpak van de ‘Hollandse Documentaire School’ in diskrediet bij de jongere generatie. Die vindt dat Van der Horst zich in ''[[Toccata]]'' (1968), over een jongen die op zoek is naar zijn poes in de Amsterdamse Oude Kerk, schuldig maakt aan ‘mooifilmerij’. Symbolisch is de afgelasting van de vertoning van de film in Cannes als gevolg van de Mei ’68, tot onbegrip van Van der Horst. <br /> <br /> Een comeback in de jaren zeventig kon hij om gezondheidsredenen niet meer verwezenlijken. ''[[Musica Humana]]'' had een groot project moeten worden over muziek waar hij al meerdere jaren aan voorbereiding had ingestoken. Herman van der Horst overleed in 1976 op 65-jarige leeftijd na een korte periode van ziekte in het Elisabethgasthuis in Haarlem.<br /> <br /> <br /> == Prijzen ==<br /> <br /> <br /> <br /> * Grand prix op het Filmfestival van Cannes 1952 voor ''[['t Schot is te boord]]''<br /> * Grand prix op het Filmfestival van Cannes 1953 voor ''[[Houen zo!]]''<br /> * Staatsprijs voor Filmkunst 1955 met ''[[Vieren maar!]]''<br /> * Staatsprijs voor Filmkunst 1959 voor ''[[Prijs de zee]]''<br /> * Gouden Beer op het Filmfestival van Berlijn 1959 voor ''[[Prijs de zee]]''<br /> * Gouden Beer op het Filmfestival van Berlijn voor 1960 ''[[Faja lobbi]]''<br /> <br /> <br /> [[category:personen|Horst, Herman van der]]<br /> <br /> [[category:documentairemaker|Horst, Herman van der]]<br /> <br /> [[category:cameraman|Horst, Herman van der]]<br /> <br /> [[category:natuurfilm|Horst, Herman van der]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Antenne&diff=165750 2016-03-16T16:38:36Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>Zonder antenne geen ontvangst.<br /> De antenne dient om radio- en televisie- en andere communicatiesignalen op te pikken die door zenders zijn uitgestraald. <br /> Vroeger maakte men gebruik van lange draden die het zwakke signaal naar de ontvanger voerden. De voortschrijdende techniek maakt het gebruik van kleinere antennes mogelijk. Er zijn antennes in diverse uitvoeringen. De meest eenvoudige is nog steeds een draad die in de kamer langs het plafond gespannen kan worden. Die worden echter niet meer gezien tegenwoordig. Een andere eenvoudige antenne is de sprietantenne zoals die op de auto en schepen te vinden is. Dan hebben we de raamantenne, de “hark”, met de soortnaam Yagi antenne, dat is een antenne met allemaal dwarsstaafjes, verder hebben we de satellietschotel, een raamantenne, de in de radio ingebouwde ferrietantenne en dan de actieve antenne.<br /> <br /> Om zo gevoelig mogelijk te zijn voor een bepaald signaal is het belangrijk dat de antenne bepaalde afmetingen heeft. Kenners zeggen dat de antenne in [[resonantie]] moet zijn met de frequentie van het signaal. Een draadantenne is goed wanneer de lengte een kwart golflengte, of een veelvoud daarvan is van de draaggolf. Voor een spriet geldt dit ook. Is de mogelijkheid om voldoende lengte te realiseren beperkt of zelfs afwezig dan kan een [[antenne-verlengspoel]] uitkomst bieden. Sommige antennes zijn rondom even gevoelig, zoals de sprietantenne die verticaal staat. Een yagi antenne is daarentegen zeer richtinggevoelig en een draadantenne is net als de ferrietantenne het gevoeligst wanneer hij dwars staat op de richting van waar het signaal vandaan komt. Een raamantenne is een draadantenne die in een spoelvorm is gewikkeld. De gevoeligheid van de antenne, de zogenaamde antennewinst wordt uitgedrukt in de term [[decibel]] (dBd). <br /> <br /> De [[actieve antenne]] bezit een ingebouwd versterkertje dat het antennesignaal al versterkt voor het de ontvanger ingaat.<br /> <br /> Omgekeerd kan de antenne ook dienen om een signaal uit te stralen. Daarvoor geldt nog meer dat de antenne-afmetingen goed dienen te zijn afgestemd op het uit te zenden signaal. Bij zenders heeft men namelijk rekening te houden met [[staande golven]].<br /> <br /> Het zal na het bovenstaande vreemd klinken maar het is mogelijk met een ondergrondse antenne ontvangst te hebben en goed signaal uit te zenden. In het begin van de twintigste eeuw worden proeven gedaan met een ondergrondse antenne. Een in die dagen vooraanstaand Engelse radio-amateur (call sign eg 6PG-SK) experimenteert in 1925 met een draad van 20 meter die vijfenzeventig centimeter onder een tuinpad begraven ligt. Hij monteert de draad op glazen isolatoren, dekt de draad af met halfronde dakpannen en vult de uitgegraven sleuf weer met zand. De antenne ligt zo in een luchtkoker onder het tuinpad. De resultaten zijn verrassend. Signalen in de korte golf, onder 1000 meter golflengte worden goed opgevangen, er zijn weinig stoorsignalen en hij merkt op dat het signaal standvastiger is dan dat van een luchtdraadantenne. Naarmate de golflengte toeneemt verzwakt het opgevangen signaal. Boven de 1000 meter golflengte is geen ontvangst meer mogelijk. De signalen die ontvangen worden komen uit heel Europa, Amerika, Azië en Australië. Ook het zenden via deze ondergrondse antenne levert bevredigende signalen op. In zijn beschrijving van de experimenten spreekt de Engelse amateur zijn dank uit aan onder anderen de Nederlandse amateurs die hem in zijn proefnemingen hebben bijgestaan.<br /> <br /> Zie ook: [[Fietswielantenne]], [[Raamantenne]]<br /> <br /> [[Category: Apparaat]]<br /> [[Category:Techniek]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Antenne&diff=165749 2016-03-16T16:37:48Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>Zonder antenne geen ontvangst.<br /> De antenne dient om radio- en televisie- en andere communicatiesignalen op te pikken die door zenders zijn uitgestraald. <br /> Vroeger maakte men gebruik van lange draden die het zwakke signaal naar de ontvanger voerden. De voortschrijdende techniek maakt het gebruik van kleinere antennes mogelijk. Er zijn antennes in diverse uitvoeringen. De meest eenvoudige is nog steeds een draad die in de kamer langs het plafond gespannen kan worden. Die worden echter niet meer gezien tegenwoordig. Een andere eenvoudige antenne is de sprietantenne zoals die op de auto en schepen te vinden is. Dan hebben we de raamantenne, de “hark”, met de soortnaam Yagi antenne, dat is een antenne met allemaal dwarsstaafjes, verder hebben we de satellietschotel, een raamantenne, de in de radio ingebouwde ferrietantenne en dan de actieve antenne.<br /> <br /> Om zo gevoelig mogelijk te zijn voor een bepaald signaal is het belangrijk dat de antenne bepaalde afmetingen heeft. Kenners zeggen dat de antenne in [[resonantie]] moet zijn met de frequentie van het signaal. Een draadantenne is goed wanneer de lengte een kwart golflengte, of een veelvoud daarvan is van de draaggolf. Voor een spriet geldt dit ook. Is de mogelijkheid om voldoende lengte te realiseren beperkt of zelfs afwezig dan kan een [[antenne-verlengspoel]] uitkomst bieden. Sommige antennes zijn rondom even gevoelig, zoals de sprietantenne die verticaal staat. Een yagi antenne is daarentegen zeer richtinggevoelig en een draadantenne is net als de ferrietantenne het gevoeligst wanneer hij dwars staat op de richting van waar het signaal vandaan komt. Een raamantenne is een draadantenne die in een spoelvorm is gewikkeld. De gevoeligheid van de antenne, de zogenaamde antennewinst wordt uitgedrukt in de term [[decibel]] (dBd). <br /> <br /> De [[actieve antenne]] bezit een ingebouwd versterkertje dat het antennesignaal al versterkt voor het de ontvanger ingaat.<br /> <br /> Omgekeerd kan de antenne ook dienen om een signaal uit te stralen. Daarvoor geldt nog meer dat de antenne-afmetingen goed dienen te zijn afgestemd op het uit te zenden signaal. Bij zenders heeft men namelijk rekening te houden met [[staande golven]].<br /> <br /> Het zal na het bovenstaande vreemd klinken maar het is mogelijk met een ondergrondse antenne ontvangst te hebben en goed signaal uit te zenden. In het begin van de twintigste eeuw worden proeven gedaan met een ondergrondse antenne. Een in die dagen vooraanstaand Engelse radio-amateur (call sign eg 6PG-SK) experimenteert in 1925 met een draad van 20 meter die vijfenzeventig centimeter onder een tuinpad begraven ligt. Hij monteert de draad op glazen isolatoren, dekt de draad af met halfronde dakpannen en vult de uitgegraven sleuf weer met zand. De antenne ligt zo in een luchtkoker onder het tuinpad. De resultaten zijn verrassend. Signalen in de korte golf, onder 1000 meter golflengte worden goed opgevangen, er zijn weinig stoorsignalen en hij merkt op dat het signaal standvastiger is dan dat van een luchtdraadantenne. Naarmate de golflengte toeneemt verzwakt het opgevangen signaal. Boven de 1000 meter golflengte is geen ontvangst meer mogelijk. De signalen die ontvangen worden komen uit heel Europa, Amerika, Azië en Australië. Ook het zenden via deze ondergrondse antenne levert bevredigende signalen op. In zijn beschrijving van de experimenten spreekt de Engelse amateur zijn dank uit aan onder anderen de Nederlandse amateurs die hem in zijn proefnemingen hebben bijgestaan.<br /> <br /> Zie ook: [[Fietswielantenne]] [[Raamantenne]]<br /> <br /> [[Category: Apparaat]]<br /> [[Category:Techniek]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Antenne&diff=165748 2016-03-16T16:24:08Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>Zonder antenne geen ontvangst.<br /> De antenne dient om radio- en televisie- en andere communicatiesignalen op te pikken die door zenders zijn uitgestraald. <br /> Vroeger maakte men gebruik van lange draden die het zwakke signaal naar de ontvanger voerden. De voortschrijdende techniek maakt het gebruik van kleinere antennes mogelijk. Er zijn antennes in diverse uitvoeringen. De meest eenvoudige is nog steeds een draad die in de kamer langs het plafond gespannen kan worden. Die worden echter niet meer gezien tegenwoordig. Een andere eenvoudige antenne is de sprietantenne zoals die op de auto en schepen te vinden is. Dan hebben we de raamantenne, de “hark”, met de soortnaam Yagi antenne, dat is een antenne met allemaal dwarsstaafjes, verder hebben we de satellietschotel, een raamantenne, de in de radio ingebouwde ferrietantenne en dan de actieve antenne.<br /> <br /> Om zo gevoelig mogelijk te zijn voor een bepaald signaal is het belangrijk dat de antenne bepaalde afmetingen heeft. Kenners zeggen dat de antenne in [[resonantie]] moet zijn met de frequentie van het signaal. Een draadantenne is goed wanneer de lengte een kwart golflengte, of een veelvoud daarvan is van de draaggolf. Voor een spriet geldt dit ook. Is de mogelijkheid om voldoende lengte te realiseren beperkt of zelfs afwezig dan kan een [[antenne-verlengspoel]] uitkomst bieden. Sommige antennes zijn rondom even gevoelig, zoals de sprietantenne die verticaal staat. Een yagi antenne is daarentegen zeer richtinggevoelig en een draadantenne is net als de ferrietantenne het gevoeligst wanneer hij dwars staat op de richting van waar het signaal vandaan komt. Een raamantenne is een draadantenne die in een spoelvorm is gewikkeld. De gevoeligheid van de antenne, de zogenaamde antennewinst wordt uitgedrukt in de term [[decibel]] (dBd). <br /> <br /> De [[actieve antenne]] bezit een ingebouwd versterkertje dat het antennesignaal al versterkt voor het de ontvanger ingaat.<br /> <br /> Omgekeerd kan de antenne ook dienen om een signaal uit te stralen. Daarvoor geldt nog meer dat de antenne-afmetingen goed dienen te zijn afgestemd op het uit te zenden signaal. Bij zenders heeft men namelijk rekening te houden met [[staande golven]].<br /> <br /> Het zal na het bovenstaande vreemd klinken maar het is mogelijk met een ondergrondse antenne ontvangst te hebben en goed signaal uit te zenden. In het begin van de twintigste eeuw worden proeven gedaan met een ondergrondse antenne. Een in die dagen vooraanstaand Engelse radio-amateur (call sign eg 6PG-SK) experimenteert in 1925 met een draad van 20 meter die vijfenzeventig centimeter onder een tuinpad begraven ligt. Hij monteert de draad op glazen isolatoren, dekt de draad af met halfronde dakpannen en vult de uitgegraven sleuf weer met zand. De antenne ligt zo in een luchtkoker onder het tuinpad. De resultaten zijn verrassend. Signalen in de korte golf, onder 1000 meter golflengte worden goed opgevangen, er zijn weinig stoorsignalen en hij merkt op dat het signaal standvastiger is dan dat van een luchtdraadantenne. Naarmate de golflengte toeneemt verzwakt het opgevangen signaal. Boven de 1000 meter golflengte is geen ontvangst meer mogelijk. De signalen die ontvangen worden komen uit heel Europa, Amerika, Azië en Australië. Ook het zenden via deze ondergrondse antenne levert bevredigende signalen op. In zijn beschrijving van de experimenten spreekt de Engelse amateur zijn dank uit aan onder anderen de Nederlandse amateurs die hem in zijn proefnemingen hebben bijgestaan.<br /> <br /> Zie ook: [[Fietswielantenne]], [[Raamantenne]]<br /> <br /> [[Category: Apparaat]], [[Category:Techniek]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Antenne&diff=165747 2016-03-16T16:22:02Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>Zonder antenne geen ontvangst.<br /> De antenne dient om radio- en televisie- en andere communicatiesignalen op te pikken die door zenders zijn uitgestraald. <br /> Vroeger maakte men gebruik van lange draden die het zwakke signaal naar de ontvanger voerden. De voortschrijdende techniek maakt het gebruik van kleinere antennes mogelijk. Er zijn antennes in diverse uitvoeringen. De meest eenvoudige is nog steeds een draad die in de kamer langs het plafond gespannen kan worden. Die worden echter niet meer gezien tegenwoordig. Een andere eenvoudige antenne is de sprietantenne zoals die op de auto en schepen te vinden is. Dan hebben we de raamantenne, de “hark”, met de soortnaam Yagi antenne, dat is een antenne met allemaal dwarsstaafjes, verder hebben we de satellietschotel, een raamantenne, de in de radio ingebouwde ferrietantenne en dan de actieve antenne.<br /> <br /> Om zo gevoelig mogelijk te zijn voor een bepaald signaal is het belangrijk dat de antenne bepaalde afmetingen heeft. Kenners zeggen dat de antenne in [[resonantie]] moet zijn met de frequentie van het signaal. Een draadantenne is goed wanneer de lengte een kwart golflengte, of een veelvoud daarvan is van de draaggolf. Voor een spriet geldt dit ook. Is de mogelijkheid om voldoende lengte te realiseren beperkt of zelfs afwezig dan kan een [[antenne-verlengspoel]] uitkomst bieden. Sommige antennes zijn rondom even gevoelig, zoals de sprietantenne die verticaal staat. Een yagi antenne is daarentegen zeer richtinggevoelig en een draadantenne is net als de ferrietantenne het gevoeligst wanneer hij dwars staat op de richting van waar het signaal vandaan komt. Een raamantenne is een draadantenne die in een spoelvorm is gewikkeld. De gevoeligheid van de antenne, de zogenaamde antennewinst wordt uitgedrukt in de term [[decibel]] (dBd). <br /> <br /> De [[actieve antenne]] bezit een ingebouwd versterkertje dat het antennesignaal al versterkt voor het de ontvanger ingaat.<br /> <br /> Omgekeerd kan de antenne ook dienen om een signaal uit te stralen. Daarvoor geldt nog meer dat de antenne-afmetingen goed dienen te zijn afgestemd op het uit te zenden signaal. Bij zenders heeft men namelijk rekening te houden met [[staande golven]].<br /> <br /> Het zal na het bovenstaande vreemd klinken maar het is mogelijk met een ondergrondse antenne ontvangst te hebben en goed signaal uit te zenden. In het begin van de twintigste eeuw worden proeven gedaan met een ondergrondse antenne. Een in die dagen vooraanstaand Engelse radio-amateur (call sign eg 6PG-SK) experimenteert in 1925 met een draad van 20 meter die vijfenzeventig centimeter onder een tuinpad begraven ligt. Hij monteert de draad op glazen isolatoren, dekt de draad af met halfronde dakpannen en vult de uitgegraven sleuf weer met zand. De antenne ligt zo in een luchtkoker onder het tuinpad. De resultaten zijn verrassend. Signalen in de korte golf, onder 1000 meter golflengte worden goed opgevangen, er zijn weinig stoorsignalen en hij merkt op dat het signaal standvastiger is dan dat van een luchtdraadantenne. Naarmate de golflengte toeneemt verzwakt het opgevangen signaal. Boven de 1000 meter golflengte is geen ontvangst meer mogelijk. De signalen die ontvangen worden komen uit heel Europa, Amerika, Azië en Australië. Ook het zenden via deze ondergrondse antenne levert bevredigende signalen op. In zijn beschrijving van de experimenten spreekt de Engelse amateur zijn dank uit aan onder anderen de Nederlandse amateurs die hem in zijn proefnemingen hebben bijgestaan.<br /> <br /> Zie ook: [[Fietswielantenne]], [[Raamantenne]]<br /> <br /> [[Category: Apparaat]], [Category:Techniek]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Antenne&diff=165746 2016-03-16T16:18:56Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>Zonder antenne geen ontvangst.<br /> De antenne dient om radio- en televisie- en andere communicatiesignalen op te pikken die door zenders zijn uitgestraald. <br /> Vroeger maakte men gebruik van lange draden die het zwakke signaal naar de ontvanger voerden. De voortschrijdende techniek maakt het gebruik van kleinere antennes mogelijk. Er zijn antennes in diverse uitvoeringen. De meest eenvoudige is nog steeds een draad die in de kamer langs het plafond gespannen kan worden. Die worden echter niet meer gezien tegenwoordig. Een andere eenvoudige antenne is de sprietantenne zoals die op de auto en schepen te vinden is. Dan hebben we de raamantenne, de “hark”, met de soortnaam Yagi antenne, dat is een antenne met allemaal dwarsstaafjes, verder hebben we de satellietschotel, een raamantenne, de in de radio ingebouwde ferrietantenne en dan de actieve antenne.<br /> <br /> Om zo gevoelig mogelijk te zijn voor een bepaald signaal is het belangrijk dat de antenne bepaalde afmetingen heeft. Kenners zeggen dat de antenne in [[resonantie]] moet zijn met de frequentie van het signaal. Een draadantenne is goed wanneer de lengte een kwart golflengte, of een veelvoud daarvan is van de draaggolf. Voor een spriet geldt dit ook. Is de mogelijkheid om voldoende lengte te realiseren beperkt of zelfs afwezig dan kan een [[antenne-verlengspoel]] uitkomst bieden. Sommige antennes zijn rondom even gevoelig, zoals de sprietantenne die verticaal staat. Een yagi antenne is daarentegen zeer richtinggevoelig en een draadantenne is net als de ferrietantenne het gevoeligst wanneer hij dwars staat op de richting van waar het signaal vandaan komt. Een raamantenne is een draadantenne die in een spoelvorm is gewikkeld. De gevoeligheid van de antenne, de zogenaamde antennewinst wordt uitgedrukt in de term [[decibel]] (dBd). <br /> <br /> De [[actieve antenne]] bezit een ingebouwd versterkertje dat het antennesignaal al versterkt voor het de ontvanger ingaat.<br /> <br /> Omgekeerd kan de antenne ook dienen om een signaal uit te stralen. Daarvoor geldt nog meer dat de antenne-afmetingen goed dienen te zijn afgestemd op het uit te zenden signaal. Bij zenders heeft men namelijk rekening te houden met [[staande golven]].<br /> <br /> Het zal na het bovenstaande vreemd klinken maar het is mogelijk met een ondergrondse antenne ontvangst te hebben en goed signaal uit te zenden. In het begin van de twintigste eeuw worden proeven gedaan met een ondergrondse antenne. Een in die dagen vooraanstaand Engelse radio-amateur (call sign eg 6PG-SK) experimenteert in 1925 met een draad van 20 meter die vijfenzeventig centimeter onder een tuinpad begraven ligt. Hij monteert de draad op glazen isolatoren, dekt de draad af met halfronde dakpannen en vult de uitgegraven sleuf weer met zand. De antenne ligt zo in een luchtkoker onder het tuinpad. De resultaten zijn verrassend. Signalen in de korte golf, onder 1000 meter golflengte worden goed opgevangen, er zijn weinig stoorsignalen en hij merkt op dat het signaal standvastiger is dan dat van een luchtdraadantenne. Naarmate de golflengte toeneemt verzwakt het opgevangen signaal. Boven de 1000 meter golflengte is geen ontvangst meer mogelijk. De signalen die ontvangen worden komen uit heel Europa, Amerika, Azië en Australië. Ook het zenden via deze ondergrondse antenne levert bevredigende signalen op. In zijn beschrijving van de experimenten spreekt de Engelse amateur zijn dank uit aan onder anderen de Nederlandse amateurs die hem in zijn proefnemingen hebben bijgestaan.<br /> <br /> Zie ook: [[Fietswielantenne]], [[Raamantenne]]<br /> <br /> [[Category: Apparaat]], [[Category:Techniek]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Antenne&diff=165745 2016-03-16T16:18:03Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>Zonder antenne geen ontvangst.<br /> De antenne dient om radio- en televisie- en andere communicatiesignalen op te pikken die door zenders zijn uitgestraald. <br /> Vroeger maakte men gebruik van lange draden die het zwakke signaal naar de ontvanger voerden. De voortschrijdende techniek maakt het gebruik van kleinere antennes mogelijk. Er zijn antennes in diverse uitvoeringen. De meest eenvoudige is nog steeds een draad die in de kamer langs het plafond gespannen kan worden. Die worden echter niet meer gezien tegenwoordig. Een andere eenvoudige antenne is de sprietantenne zoals die op de auto en schepen te vinden is. Dan hebben we de raamantenne, de “hark”, met de soortnaam Yagi antenne, dat is een antenne met allemaal dwarsstaafjes, verder hebben we de satellietschotel, een raamantenne, de in de radio ingebouwde ferrietantenne en dan de actieve antenne.<br /> <br /> Om zo gevoelig mogelijk te zijn voor een bepaald signaal is het belangrijk dat de antenne bepaalde afmetingen heeft. Kenners zeggen dat de antenne in [[resonantie]] moet zijn met de frequentie van het signaal. Een draadantenne is goed wanneer de lengte een kwart golflengte, of een veelvoud daarvan is van de draaggolf. Voor een spriet geldt dit ook. Is de mogelijkheid om voldoende lengte te realiseren beperkt of zelfs afwezig dan kan een [[antenne-verlengspoel]] uitkomst bieden. Sommige antennes zijn rondom even gevoelig, zoals de sprietantenne die verticaal staat. Een yagi antenne is daarentegen zeer richtinggevoelig en een draadantenne is net als de ferrietantenne het gevoeligst wanneer hij dwars staat op de richting van waar het signaal vandaan komt. Een raamantenne is een draadantenne die in een spoelvorm is gewikkeld. De gevoeligheid van de antenne, de zogenaamde antennewinst wordt uitgedrukt in de term [[decibel]] (dBd). <br /> <br /> De [[actieve antenne]] bezit een ingebouwd versterkertje dat het antennesignaal al versterkt voor het de ontvanger ingaat.<br /> <br /> Omgekeerd kan de antenne ook dienen om een signaal uit te stralen. Daarvoor geldt nog meer dat de antenne-afmetingen goed dienen te zijn afgestemd op het uit te zenden signaal. Bij zenders heeft men namelijk rekening te houden met [[staande golven]].<br /> <br /> Het zal na het bovenstaande vreemd klinken maar het is mogelijk met een ondergrondse antenne ontvangst te hebben en goed signaal uit te zenden. In het begin van de twintigste eeuw worden proeven gedaan met een ondergrondse antenne. Een in die dagen vooraanstaand Engelse radio-amateur (call sign eg 6PG-SK) experimenteert in 1925 met een draad van 20 meter die vijfenzeventig centimeter onder een tuinpad begraven ligt. Hij monteert de draad op glazen isolatoren, dekt de draad af met halfronde dakpannen en vult de uitgegraven sleuf weer met zand. De antenne ligt zo in een luchtkoker onder het tuinpad. De resultaten zijn verrassend. Signalen in de korte golf, onder 1000 meter golflengte worden goed opgevangen, er zijn weinig stoorsignalen en hij merkt op dat het signaal standvastiger is dan dat van een luchtdraadantenne. Naarmate de golflengte toeneemt verzwakt het opgevangen signaal. Boven de 1000 meter golflengte is geen ontvangst meer mogelijk. De signalen die ontvangen worden komen uit heel Europa, Amerika, Azië en Australië. Ook het zenden via deze ondergrondse antenne levert bevredigende signalen op. In zijn beschrijving van de experimenten spreekt de Engelse amateur zijn dank uit aan onder anderen de Nederlandse amateurs die hem in zijn proefnemingen hebben bijgestaan.<br /> <br /> [[Category: Apparaat]], [[Category:Techniek]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Microfoon&diff=165744 2016-03-16T16:16:04Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>{| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |- valign=&quot;top&quot;<br /> | width=&quot;50&quot; | [[Afbeelding:KoolmicrofoonBG0132068.jpg|thumb|210px|Koolmicrofoon (bron: Fotoarchief Beeld en Geluid)]]<br /> <br /> | width=&quot;50&quot; | [[Afbeelding:KristalmicrofoonBG0132151.jpg|thumb|210px|Kristalmicrofoon (bron: Fotoarchief Beeld en Geluid)]]<br /> <br /> | width=&quot;50&quot; | [[Afbeelding:BandmicrofoonBG0133221.jpg|thumb|210px|Bandmicrofoon (bron: Fotoarchief Beeld en Geluid)]]<br /> |}<br /> <br /> Een microfoon zet een akoestisch signaal om naar een elektrisch signaal. Het akoestische signaal wordt opgenomen door een membraan dat meetrilt met de geluidsgolf. De trilling van het membraan wordt vervolgens omgezet in elektrische spanningsvariaties die met de trilling van het membraan overeenkomen.<br /> <br /> Zie ook: [[Condensatormicrofoon]], [[Dynamische microfoon]], [[Koolmicrofoon]]<br /> <br /> [[Category:Apparaat]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Fietswielantenne&diff=165743 2016-03-16T16:14:11Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>{| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |- valign=&quot;top&quot;<br /> | width=&quot;100&quot; | [[Bestand:Idzerda_raamantenne_fietswiel_BG0121434_r_con.jpg|thumb|x300px| Raamantenne fietswiel (bron: Fotocollectie Beeld en Geluid)]]<br /> | width=&quot;100&quot; | [[Bestand:Raamantenne_vierkant_BG0121614_r_con.jpg|thumb|x290px|Raamantenne vierkant (bron: Fotocollectie Beeld en Geluid)]]<br /> |}<br /> <br /> == Profiel ==<br /> Naam = Fietswielantenne<br /> <br /> Vervaardigd door = zelfbouw Hans Idzerda<br /> <br /> Functie = draadloze ontvangst<br /> <br /> In gebruik vanaf = jaren dertig 20e eeuw<br /> <br /> Vervangen door = [[Ferrietantenne]]<br /> <br /> Beeld en Geluid archiefnummer = BG0121434 (fietswiel), BG0121614 (vierkant)<br /> <br /> == Ronde vorm ==<br /> De fietswielantenne is een [[raamantenne]]. De meeste raamantennes zijn hoekig of vierkant, deze is rond. <br /> In de jaren dertig van de twintigste eeuw bouwt een Franse radio-amateur een antenne door een houten fietswiel te omwikkelen met draad. In Nederland gaat radiopionier [[Hans Henricus Schotanus à Steringa Idzerda]] met dit idee aan de slag. Hij koopt enkele houten fietswielen en maakt zijn eigen fietswielantenne. Aan de buitenkant van de hoepel bevestigt hij pennetjes op een afstand van ongeveer vijf centimeter. Daaromheen spant hij om en om, vijftig wikkelingen. In totaal vijfenenegentig meter draad, een lengte die past bij de [[lange golf]].<br /> Door de antenne op een draaibare voet te plaatsen kan hij met de rand in de richting van de zender worden gedraaid voor een optimale ontvangst. Deze antenne is een voorloper van de ferrietantenne, die later in veel radio’s is toegepast. <br /> <br /> == Kruispeiling ==<br /> De fietswielantenne is ook gebruikt om de locatie van zenders te peilen. Door vanaf twee verschillende posities de richting te meten en op een kaart een lijn te trekken mag worden aangenomen dat de zender zich op het punt bevindt waar de lijnen elkaar kruisen. Dit heet een kruispeiling.<br /> <br /> Zie ook: [[Antenne]]<br /> <br /> [[Category:Apparaat]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Fietswielantenne&diff=165742 2016-03-16T16:10:43Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>{| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |- valign=&quot;top&quot;<br /> | width=&quot;100&quot; | [[Bestand:Idzerda_raamantenne_fietswiel_BG0121434_r_con.jpg|thumb|x300px| Raamantenne fietswiel (bron: Fotocollectie Beeld en Geluid)]]<br /> | width=&quot;100&quot; | [[Bestand:Raamantenne_vierkant_BG0121614_r_con.jpg|thumb|x290px|Raamantenne vierkant (bron: Fotocollectie Beeld en Geluid)]]<br /> |}<br /> <br /> == Profiel ==<br /> Naam = Fietswielantenne<br /> <br /> Vervaardigd door = zelfbouw Hans Idzerda<br /> <br /> Functie = draadloze ontvangst<br /> <br /> In gebruik vanaf = jaren dertig 20e eeuw<br /> <br /> In gebruik tot = <br /> <br /> Beeld en Geluid archiefnummer = BG0121434 (fietswiel), BG0121614 (vierkant)<br /> <br /> == Ronde vorm ==<br /> De fietswielantenne is een [[raamantenne]]. De meeste raamantennes zijn hoekig of vierkant, deze is rond. <br /> In de jaren dertig van de twintigste eeuw bouwt een Franse radio-amateur een antenne door een houten fietswiel te omwikkelen met draad. In Nederland gaat radiopionier [[Hans Henricus Schotanus à Steringa Idzerda]] met dit idee aan de slag. Hij koopt enkele houten fietswielen en maakt zijn eigen fietswielantenne. Aan de buitenkant van de hoepel bevestigt hij pennetjes op een afstand van ongeveer vijf centimeter. Daaromheen spant hij om en om, vijftig wikkelingen. In totaal vijfenenegentig meter draad, een lengte die past bij de [[lange golf]].<br /> Door de antenne op een draaibare voet te plaatsen kan hij met de rand in de richting van de zender worden gedraaid voor een optimale ontvangst. Deze antenne is een voorloper van de [[ferrietantenne]], die later in veel radio’s is toegepast. <br /> <br /> == Kruispeiling ==<br /> De fietswielantenne is ook gebruikt om de locatie van zenders te peilen. Door vanaf twee verschillende posities de richting te meten en op een kaart een lijn te trekken mag worden aangenomen dat de zender zich op het punt bevindt waar de lijnen elkaar kruisen. Dit heet een kruispeiling.<br /> <br /> Zie ook: <br /> <br /> [[Category:Apparaat]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Fietswielantenne&diff=165741 2016-03-16T16:06:31Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>{| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |- valign=&quot;top&quot;<br /> | width=&quot;100&quot; | [[Bestand:Idzerda_raamantenne_fietswiel_BG0121434_r_con.jpg|thumb|x300px| Raamantenne fietswiel (bron: Fotocollectie Beeld en Geluid)]]<br /> | width=&quot;100&quot; | [[Bestand:Raamantenne_vierkant_BG0121614_r_con.jpg|thumb|x290px|Raamantenne vierkant (bron: Fotocollectie Beeld en Geluid)]]<br /> |}<br /> <br /> == Profiel ==<br /> Naam = Fietswielantenne<br /> <br /> Vervaardigd door = zelfbouw Hans Idzerda<br /> <br /> Functie = draadloze ontvangst<br /> <br /> In gebruik vanaf = jaren dertig 20e eeuw<br /> <br /> In gebruik tot = <br /> <br /> Beeld en Geluid archiefnummer = BG0121434 (fietswiel), BG0121614 (vierkant)<br /> <br /> == Ronde vorm ==<br /> De fietswielantenne is een [[raamantenne]]. De meeste raamantennes zijn hoekig of vierkant, deze is rond. <br /> In de jaren dertig van de twintigste eeuw bouwt een Franse radio-amateur een antenne door een houten fietswiel te omwikkelen met draad. In Nederland gaat radiopionier [[Hans Henricus Schotanus à Steringa Idzerda]] met dit idee aan de slag. Hij koopt enkele houten fietswielen en maakt zijn eigen fietswielantenne. Aan de buitenkant van de hoepel bevestigt hij pennetjes op een afstand van ongeveer vijf centimeter. Daaromheen spant hij om en om, vijftig wikkelingen. In totaal vijfenenegentig meter draad, een lengte die past bij de [[lange golf]].<br /> Door de antenne op een draaibare voet te plaatsen kan hij met de rand in de richting van de zender worden gedraaid voor een optimale ontvangst. Deze antenne is een voorloper van de [[ferrietantenne]], die later in veel radio’s is toegepast. <br /> <br /> == Kruispeiling ==<br /> De fietswielantenne is ook gebruikt om de locatie van zenders te peilen. Door vanaf twee verschillende posities de richting te meten en op een kaart een lijn te trekken mag worden aangenomen dat de zender zich op het punt bevindt waar de lijnen elkaar kruisen. Dit heet een kruispeiling.<br /> <br /> [[Category:Apparaat]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Fietswielantenne&diff=165740 2016-03-16T16:06:06Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>{| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |- valign=&quot;top&quot;<br /> | width=&quot;100&quot; | [[Bestand:Idzerda_raamantenne_fietswiel_BG0121434_r_con.jpg|thumb|x300px| Raamantenne fietswiel (bron: Fotocollectie Beeld en Geluid)]]<br /> | width=&quot;100&quot; | [[Bestand:Raamantenne_vierkant_BG0121614_r_con.jpg|thumb|x290px|Raamantenne vierkant (bron: Fotocollectie Beeld en Geluid)]]<br /> |}<br /> <br /> == Profiel ==<br /> Naam = Fietswielantenne<br /> <br /> Vervaardigd door = zelfbouw Hans Idzerda<br /> <br /> Functie = draadloze ontvangst<br /> <br /> In gebruik vanaf = jaren dertig 20e eeuw<br /> <br /> In gebruik tot = <br /> <br /> Beeld en Geluid archiefnummer = BG0121434 (fietswiel), BG0121614 (vierkant)<br /> <br /> <br /> == Ronde vorm ==<br /> De fietswielantenne is een [[raamantenne]]. De meeste raamantennes zijn hoekig of vierkant, deze is rond. <br /> In de jaren dertig van de twintigste eeuw bouwt een Franse radio-amateur een antenne door een houten fietswiel te omwikkelen met draad. In Nederland gaat radiopionier [[Hans Henricus Schotanus à Steringa Idzerda]] met dit idee aan de slag. Hij koopt enkele houten fietswielen en maakt zijn eigen fietswielantenne. Aan de buitenkant van de hoepel bevestigt hij pennetjes op een afstand van ongeveer vijf centimeter. Daaromheen spant hij om en om, vijftig wikkelingen. In totaal vijfenenegentig meter draad, een lengte die past bij de [[lange golf]].<br /> Door de antenne op een draaibare voet te plaatsen kan hij met de rand in de richting van de zender worden gedraaid voor een optimale ontvangst. Deze antenne is een voorloper van de [[ferrietantenne]], die later in veel radio’s is toegepast. <br /> <br /> == Kruispeiling ==<br /> De fietswielantenne is ook gebruikt om de locatie van zenders te peilen. Door vanaf twee verschillende posities de richting te meten en op een kaart een lijn te trekken mag worden aangenomen dat de zender zich op het punt bevindt waar de lijnen elkaar kruisen. Dit heet een kruispeiling.<br /> <br /> [[Category:Apparaat]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Bestand:Idzerda_raamantenne_fietswiel_BG0121434_r_con.jpg&diff=165739 2016-03-16T16:04:03Z

<p>Tony: Tony heeft een nieuwe versie van &amp;quot;Bestand:Idzerda raamantenne fietswiel BG0121434 r con.jpg&amp;quot; toegevoegd</p> <hr /> <div></div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Fietswielantenne&diff=165738 2016-03-16T16:03:45Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>{| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |- valign=&quot;top&quot;<br /> | width=&quot;100&quot; | [[Bestand:Idzerda_raamantenne_fietswiel_BG0121434_r_con.jpg|thumb|320px| Raamantenne fietswiel (bron: Fotocollectie Beeld en Geluid)]]<br /> | width=&quot;100&quot; | [[Bestand:Raamantenne_vierkant_BG0121614_r_con.jpg|thumb|320px|Raamantenne vierkant (bron: Fotocollectie Beeld en Geluid)]]<br /> |}<br /> <br /> == Profiel ==<br /> Naam = Fietswielantenne<br /> <br /> Vervaardigd door = zelfbouw Hans Idzerda<br /> <br /> Functie = draadloze ontvangst<br /> <br /> In gebruik vanaf = jaren dertig 20e eeuw<br /> <br /> In gebruik tot = <br /> <br /> Beeld en Geluid archiefnummer = BG0121434 (fietswiel), BG0121614 (vierkant)<br /> <br /> <br /> == Ronde raamantenne ==<br /> De fietswielantenne is een [[raamantenne]]. De meeste raamantennes zijn hoekig of vierkant, deze is rond. <br /> In de jaren dertig van de twintigste eeuw bouwt een Franse radio-amateur een antenne door een houten fietswiel te omwikkelen met draad. In Nederland gaat radiopionier [[Hans Henricus Schotanus à Steringa Idzerda]] met dit idee aan de slag. Hij koopt enkele houten fietswielen en maakt zijn eigen fietswielantenne. Aan de buitenkant van de hoepel bevestigt hij pennetjes op een afstand van ongeveer vijf centimeter. Daaromheen spant hij om en om, vijftig wikkelingen. In totaal vijfenenegentig meter draad, een lengte die past bij de [[lange golf]].<br /> Door de antenne op een draaibare voet te plaatsen kan hij met de rand in de richting van de zender worden gedraaid voor een optimale ontvangst. Deze antenne is een voorloper van de [[ferrietantenne]], die later in veel radio’s is toegepast. <br /> <br /> == Kruispeiling ==<br /> De fietswielantenne is ook gebruikt om de locatie van zenders te peilen. Door vanaf twee verschillende posities de richting te meten en op een kaart een lijn te trekken mag worden aangenomen dat de zender zich op het punt bevindt waar de lijnen elkaar kruisen. Dit heet een kruispeiling.<br /> <br /> [[Category:Apparaat]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Bestand:Raamantenne_vierkant_BG0121614_r_con.jpg&diff=165737 2016-03-16T16:02:54Z

<p>Tony: Tony heeft een nieuwe versie van &amp;quot;Bestand:Raamantenne vierkant BG0121614 r con.jpg&amp;quot; toegevoegd</p> <hr /> <div></div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Fietswielantenne&diff=165736 2016-03-16T16:02:35Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>{| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |- valign=&quot;top&quot;<br /> | width=&quot;100&quot; | [[Bestand:Idzerda_raamantenne_fietswiel_BG0121434_r_con.jpg|thumb|x250px| Raamantenne fietswiel (bron: Fotocollectie Beeld en Geluid)]]<br /> | width=&quot;100&quot; | [[Bestand:Raamantenne_vierkant_BG0121614_r_con.jpg|thumb|x280px|Raamantenne vierkant (bron: Fotocollectie Beeld en Geluid)]]<br /> |}<br /> <br /> == Profiel ==<br /> Naam = Fietswielantenne<br /> <br /> Vervaardigd door = zelfbouw Hans Idzerda<br /> <br /> Functie = draadloze ontvangst<br /> <br /> In gebruik vanaf = jaren dertig 20e eeuw<br /> <br /> In gebruik tot = <br /> <br /> Beeld en Geluid archiefnummer = BG0121434 (fietswiel), BG0121614 (vierkant)<br /> <br /> <br /> == Ronde raamantenne ==<br /> De fietswielantenne is een [[raamantenne]]. De meeste raamantennes zijn hoekig of vierkant, deze is rond. <br /> In de jaren dertig van de twintigste eeuw bouwt een Franse radio-amateur een antenne door een houten fietswiel te omwikkelen met draad. In Nederland gaat radiopionier [[Hans Henricus Schotanus à Steringa Idzerda]] met dit idee aan de slag. Hij koopt enkele houten fietswielen en maakt zijn eigen fietswielantenne. Aan de buitenkant van de hoepel bevestigt hij pennetjes op een afstand van ongeveer vijf centimeter. Daaromheen spant hij om en om, vijftig wikkelingen. In totaal vijfenenegentig meter draad, een lengte die past bij de [[lange golf]].<br /> Door de antenne op een draaibare voet te plaatsen kan hij met de rand in de richting van de zender worden gedraaid voor een optimale ontvangst. Deze antenne is een voorloper van de [[ferrietantenne]], die later in veel radio’s is toegepast. <br /> <br /> == Kruispeiling ==<br /> De fietswielantenne is ook gebruikt om de locatie van zenders te peilen. Door vanaf twee verschillende posities de richting te meten en op een kaart een lijn te trekken mag worden aangenomen dat de zender zich op het punt bevindt waar de lijnen elkaar kruisen. Dit heet een kruispeiling.<br /> <br /> [[Category:Apparaat]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Bestand:Raamantenne_vierkant_BG0121614_r_con.jpg&diff=165735 2016-03-16T15:47:52Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div></div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Fietswielantenne&diff=165734 2016-03-16T15:47:37Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>[[Bestand:Idzerda_raamantenne_fietswiel_BG0121434_r_con.jpg|thumb|320px| Raamantenne fietswiel (bron: Fotocollectie Beeld en Geluid)]]<br /> <br /> == Profiel ==<br /> Naam = Fietswielantenne<br /> <br /> Vervaardigd door = zelfbouw Hans Idzerda<br /> <br /> Functie = draadloze ontvangst<br /> <br /> In gebruik vanaf = jaren dertig 20e eeuw<br /> <br /> In gebruik tot = <br /> <br /> Beeld en Geluid archiefnummer = BG0121434<br /> <br /> <br /> == Ronde raamantenne ==<br /> De fietswielantenne is een [[raamantenne]]. De meeste raamantennes zijn hoekig of vierkant, deze is rond. <br /> In de jaren dertig van de twintigste eeuw bouwt een Franse radio-amateur een antenne door een houten fietswiel te omwikkelen met draad. In Nederland gaat radiopionier [[Hans Henricus Schotanus à Steringa Idzerda]] met dit idee aan de slag. Hij koopt enkele houten fietswielen en maakt zijn eigen fietswielantenne. Aan de buitenkant van de hoepel bevestigt hij pennetjes op een afstand van ongeveer vijf centimeter. Daaromheen spant hij om en om, vijftig wikkelingen. In totaal vijfenenegentig meter draad, een lengte die past bij de [[lange golf]].<br /> Door de antenne op een draaibare voet te plaatsen kan hij met de rand in de richting van de zender worden gedraaid voor een optimale ontvangst. Deze antenne is een voorloper van de [[ferrietantenne]], die later in veel radio’s is toegepast. <br /> <br /> == Kruispeiling ==<br /> De fietswielantenne is ook gebruikt om de locatie van zenders te peilen. Door vanaf twee verschillende posities de richting te meten en op een kaart een lijn te trekken mag worden aangenomen dat de zender zich op het punt bevindt waar de lijnen elkaar kruisen. Dit heet een kruispeiling.<br /> <br /> [[Category:Apparaat]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Fietswielantenne&diff=165733 2016-03-16T15:16:55Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>[[Bestand:Idzerda_raamantenne_fietswiel_BG0121434_r_con.jpg|thumb|320px| Raamantenne fietswiel (bron: Fotocollectie Beeld en Geluid)]]== Profiel ==<br /> Naam = Fietswielantenne fietswiel<br /> <br /> Vervaardigd door = zelfbouw Hans Idzerda<br /> <br /> Functie = ontvangst radiozender<br /> <br /> In gebruik vanaf = jaren dertig 20e eeuw<br /> <br /> In gebruik tot = <br /> <br /> Beeld en Geluid archiefnummer = BG0121434<br /> <br /> In de jaren dertig van de twintigste eeuw komt een Franse radio-amateur met een nieuw idee. Hij bouwt een antenne door een houten fietswiel te omwikkelen met draad. <br /> In Nederland gaat radiopionier [[Hans Henricus Schotanus à Steringa Idzerda]] met dit idee aan de slag. Hij koopt enkele houten fietswielen en maakt zijn eigen fietswielantenne. Aan de buitenkant van de hoepel bevestigt hij pennetjes op een afstand van ongeveer vijf centimeter. Daaromheen spant hij om en om, vijftig wikkelingen. De draad is vijfenenegentig meter lang. Een lengte die past bij de [[lange golf]].<br /> <br /> Het is een variatie op de vierkante [[raamantenne]]. Door de antenne op een draaibare voet te plaatsen kan hij met de rand in de richting van de zender worden gedraaid voor een optimale ontvangst. Gezegd kan worden dat deze antenne een voorloper is van de [[ferrietantenne]] die later in veel radio’s wordt toegepast. Antennes in deze vorm zijn ook wel gebruikt om de lokatie van zenders te peilen. Door vanaf twee verschillende posities de richting te meten en op een kaart een lijn te trekken mag worden aangenomen dat de zender zich op het punt bevindt waar de lijnen elkaar kruisen. Dit heet een kruispeiling.<br /> <br /> [[Category:Apparaat]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Fietswielantenne&diff=165732 2016-03-16T15:07:30Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>[[Bestand:Idzerda_raamantenne_fietswiel_BG0121434_r_con.jpg|thumb|320px| Raamantenne fietswiel (bron: Fotocollectie Beeld en Geluid)]]<br /> <br /> == Profiel ==<br /> Naam = Fietswielantenne fietswiel<br /> <br /> Vervaardigd door = zelfbouw Hans Idzerda<br /> <br /> Functie = ontvangst radiozender<br /> <br /> In gebruik vanaf = <br /> <br /> In gebruik tot = <br /> <br /> Beeld en Geluid archiefnummer = BG0121434<br /> <br /> In de jaren dertig van de twintigste eeuw komt een Franse radio-amateur met een nieuw idee. Hij bouwt een antenne door een houten fietswiel te omwikkelen met draad. In Nederland gaat radiopionier [[Hans Idzerda]] met dit idee te werk. Hij koopt in Frankrijk enkele houten fietswielen en maakt zijn eigen fietswielantenne. Aan de buitenkant van de hoepel bevestigt hij pennetjes op een afstand van ongeveer vijf centimeter. Daaromheen spant hij om en om, vijftig wikkelingen. De draad is vijfenenegentig meter lang. Een lengte die past bij de [[lange golf]].<br /> <br /> Het is een variatie op de vierkante [[raamantenne]]. Door de antenne op een draaibare voet te plaatsen kan hij met de rand in de richting van de zender worden gedraaid voor een optimale ontvangst. Gezegd kan worden dat deze antenne een voorloper is van de [[ferrietantenne]] die later in veel radio’s wordt toegepast. Antennes in deze vorm zijn ook wel gebruikt om de lokatie van zenders te peilen. Door vanaf twee verschillende posities de richting te meten en op een kaart een lijn te trekken mag worden aangenomen dat de zender zich op het punt bevindt waar de lijnen elkaar kruisen. Dit heet een kruispeiling.<br /> <br /> [[Category:Apparaat]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Fietswielantenne&diff=165731 2016-03-16T14:53:41Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>[[Bestand:Idzerda_raamantenne_fietswiel_BG0121434_r_con.jpg|thumb|320px| Raamantenne fietswiel (bron: Fotocollectie Beeld en Geluid)]]<br /> <br /> == Profiel ==<br /> Naam = Fietswielantenne fietswiel<br /> <br /> Vervaardigd door = zelfbouw Hans Idzerda<br /> <br /> Functie = ontvangst radiozender<br /> <br /> In gebruik vanaf = <br /> <br /> In gebruik tot = <br /> <br /> Beeld en Geluid archiefnummer = BG0121434<br /> <br /> In de jaren dertig van de twintigste eeuw komt een Franse radio-amateur met een nieuw idee. Hij bouwt een antenne door een houten fietswiel te omwikkelen met draad. In Nederland gaat radiopionier Hans Idzerda met dit idee te werk. Hij koopt in Frankrijk enkele houten fietswielen en maakt zijn eigen fietswielantenne. Aan de buitenkant van de hoepel bevestigt hij pennetjes op een afstand van ongeveer vijf centimeter. Daaromheen spant hij om en om, vijftig wikkelingen. De draad is vijfenenegentig meter lang. Een lengte die past bij de [[lange golf]].<br /> <br /> Het is een variatie op de vierkante [[raamantenne]]. Door de antenne op een draaibare voet te plaatsen kan hij met de rand in de richting van de zender worden gedraaid voor een optimale ontvangst. Gezegd kan worden dat deze antenne een voorloper is van de [[ferrietantenne]] die later in veel radio’s wordt toegepast. Antennes in deze vorm zijn ook wel gebruikt om de lokatie van zenders te peilen. Door vanaf twee verschillende posities de richting te meten en op een kaart een lijn te trekken mag worden aangenomen dat de zender zich op het punt bevindt waar de lijnen elkaar kruisen. Dit heet een kruispeiling.<br /> <br /> [[Category:Apparaat]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Fietswielantenne&diff=165730 2016-03-16T14:45:58Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>[[Bestand:Idzerda_raamantenne_fietswiel_BG0121434_r_con.jpg|thumb|300px| Raamantenne fietswiel (bron: Fotocollectie Beeld en Geluid)]]<br /> <br /> == Profiel ==<br /> Naam = Raamantenne fietswiel<br /> <br /> Vervaardigd door = zelfbouw Hans Idzerda<br /> <br /> Functie = <br /> <br /> In gebruik vanaf = <br /> <br /> In gebruik tot = <br /> <br /> Beeld en Geluid archiefnummer = BG0121434<br /> <br /> In de jaren dertig van de twintigste eeuw komt een Franse radio-amateur met een nieuw idee. Hij bouwt een antenne door een houten fietswiel te omwikkelen met draad. In Nederland gaat Idzerda met dit idee te werk. Hij koopt in Frankrijk enkele houten fietswielen en maakt zijn eigen fietswielantenne. Aan de buitenkant van de hoepel bevestigt hij pennetjes op een afstand van ongeveer vijf centimeter. Daaromheen spant hij om en om, vijftig wikkelingen. De draad is vijfenenegentig meter lang. Een lengte die past bij de [[lange golf]].<br /> <br /> Het is een variatie op de vierkante [[raamantenne]]. Door de antenne op een draaibare voet te plaatsen kan hij met de rand in de richting van de zender worden gedraaid voor een optimale ontvangst. Gezegd kan worden dat deze antenne een voorloper is van de [[ferrietantenne]] die later in veel radio’s wordt toegepast. Antennes in deze vorm zijn ook wel gebruikt om de lokatie van zenders te peilen. Door vanaf twee verschillende posities de richting te meten en op een kaart een lijn te trekken mag worden aangenomen dat de zender zich op het punt bevindt waar de lijnen elkaar kruisen. Dit heet een kruispeiling.<br /> <br /> [[Category:Apparaat]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Bestand:Idzerda_raamantenne_fietswiel_BG0121434_r_con.jpg&diff=165729 2016-03-16T14:40:43Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div></div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Bestand:Idzerda_Hans_Henricus_Schotanus_%C3%A0_Steringa.png&diff=165728 2016-03-15T16:51:49Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div></div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Hans_Henricus_Schotanus_%C3%A0_Steringa_Idzerda&diff=165727 2016-03-15T15:31:50Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>{{ Infobox Persoon<br /> | illustratie = Hans Henricus Schotanus à Steringa Idzerda.png<br /> | naam = Hans Henricus Schotanus à Steringa Idzerda<br /> | geboorte_datum = 26 september 1885<br /> | geboorte_plaats = Weidum<br /> | overlijden_datum = 28 september 1944<br /> | overlijden_plaats = Wassenaar<br /> | functies = [[:Category:Radiopionier | radiopionier]]<br /> | bekend_van = ''[[PCGG]]'', ''[[Radio Soirée Musicale]]''<br /> | periode_actief = 1913-1935<br /> | werkt_samen_met = <br /> | trivia = verzorgt op 6 november 1919 het eerste radioprogramma voor een breed publiek, een wereldprimeur<br /> | externe_info = [http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn1/idzerda Biografisch woordenboek]<br /> | onderschrift = Hans Henricus Schotanus à Steringa Idzerda<br /> | media = &lt;imagemap&gt;<br /> Image:Audio.png|<br /> rect 0 4 26 25 [http://www.beeldengeluidwiki.nl/index.php/Audio:_Hans_Henricus_Schotanus_à_Steringa_Idzerda Audio fragmenten]<br /> desc none<br /> &lt;/imagemap&gt;<br /> }}<br /> == Pionier ==<br /> Hans Henricus Schotanus à Steringa Idzerda behaalt in Bingen zijn ingenieursdiploma elektrotechniek en vestigt zich in 1913 als adviseur in Scheveningen. Hij fabriceert seinapparatuur in zijn eigen technisch bureau ''Wireless'' (1914). In 1918 verandert de naam in ''Nederlandsche Radio Industrie''. <br /> <br /> Aan het leger levert hij radio zend- en ontvangstapparatuur. Philips ontwikkelt een triodelamp die door Idzerda in de handel wordt gebracht. Hij draagt bij aan de ontwikkeling van zendtrioden van groot vermogen. Tijdens de Jaarbeurs van 1919 verzorgt hij met Philips voor het eerst in Nederland radiotelefonische uitzendingen. Op het Vredenburg in Utrecht wordt een zendinstallatie opgesteld. Op het Lukas Bolwerk staat een ontvanginstallatie. Velen luisteren vol bewondering naar de signalen die over een afstand van 1200 meter worden opgevangen.<br /> <br /> == Wereldprimeur ==<br /> Op 6 november 1919 verzorgt hij via de door hem gebouwde zender [[PCGG]] het eerste radioprogramma dat door amateurs met buizenontvangers wordt beluisterd, een wereldprimeur. De [[buizenontvanger]] biedt de mogelijkheid grote groepen luisteraars te bereiken, dit in tegenstelling tot de [[kristalontvanger]]. In deze manier van het bereiken van luisteraars ligt de oorsprong van de Nederlandse omroep.<br /> Deze tevens eerste Nederlandse omroepuitzending, een ''[[Radio Soirée Musicale]]'', kondigt hij tevoren in de NRC aan. [[Bestand:Idzerda_Soiree_Musicale_FTA001076438_002_con.jpg|thumb|250px|Aankondiging van de eerste publieke radio-uitzending van Idzerda]] Tot 1924 brengt hij dergelijke programma’s een paar maal per week. Hij ontvangt financiële ondersteuning van luisteraars. <br /> <br /> In Engeland worden de ‘Dutch concerts’ zeer bekend. Nu en dan neemt de Nederlandsche Vereeniging voor Radiotelegrafie de verzorging der programma’s van hem over. Mede doordat Philips zich op de Nederlandsche Seintoestellenfabriek in Hilversum oriënteert, kan Idzerda niet voorkomen dat hij in 1924 failliet gaat. <br /> <br /> In 1926 krijgt hij opnieuw een zendmachtiging, echter alleen voor technische proeven, niet voor omroepprogramma’s. Toch verzorgt hij in 1930 na het sluiten van de Hilversumse zender om middernacht een eigen programma, de felicitatiedienst. Na 1930 wordt zijn zendmachtiging niet meer verlengd.<br /> <br /> In 1935 beëindigt hij teleurgesteld al zijn radioactiviteiten. Hij verdient zijn brood met het houden van een pension. In november 1944 snuffelt hij bij herhaling in het Sperrgebiet rond in de buurt van de lanceerplaats van het geheime wapen van de Duitsers, de V1, ten noorden van Den Haag. Idzerda wordt ter plaatse als ‘spion’ gefusilleerd.<br /> <br /> Algemeen wordt Idzerda nu beschouwd als de belangrijkste pionier van de radio-omroep.<br /> <br /> [[Category:personen|Idzerda, Hans]] [[Category:Radiopionier |Idzerda, Hans]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Hans_Henricus_Schotanus_%C3%A0_Steringa_Idzerda&diff=165726 2016-03-15T15:26:40Z

<p>Tony: </p> <hr /> <div>{{ Infobox Persoon<br /> | illustratie = Hans Henricus Schotanus à Steringa Idzerda.png<br /> | naam = Hans Henricus Schotanus à Steringa Idzerda<br /> | geboorte_datum = 26 september 1885<br /> | geboorte_plaats = Weidum<br /> | overlijden_datum = 28 september 1944<br /> | overlijden_plaats = Wassenaar<br /> | functies = [[:Category:Radiopionier | radiopionier]]<br /> | bekend_van = ''[[PCGG]]'', ''[[Radio Soirée Musicale]]''<br /> | periode_actief = 1913-1935<br /> | werkt_samen_met = <br /> | trivia = Verzorgt op 6 november 1919 het eerste radioprogramma, een wereldprimeur<br /> | externe_info = [http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn1/idzerda Biografisch woordenboek]<br /> | onderschrift = Hans Henricus Schotanus à Steringa Idzerda<br /> | media = &lt;imagemap&gt;<br /> Image:Audio.png|<br /> rect 0 4 26 25 [http://www.beeldengeluidwiki.nl/index.php/Audio:_Hans_Henricus_Schotanus_à_Steringa_Idzerda Audio fragmenten]<br /> desc none<br /> &lt;/imagemap&gt;<br /> }}<br /> == Pionier ==<br /> Hans Henricus Schotanus à Steringa Idzerda behaalt in Bingen zijn ingenieursdiploma elektrotechniek en vestigt zich in 1913 als adviseur in Scheveningen. Hij fabriceert seinapparatuur in zijn eigen technisch bureau ''Wireless'' (1914). In 1918 verandert de naam in ''Nederlandsche Radio Industrie''. <br /> <br /> Aan het leger levert hij radio zend- en ontvangstapparatuur. Philips ontwikkelt een triodelamp die door Idzerda in de handel wordt gebracht. Hij draagt bij aan de ontwikkeling van zendtrioden van groot vermogen. Tijdens de Jaarbeurs van 1919 verzorgt hij met Philips voor het eerst in Nederland radiotelefonische uitzendingen. Op het Vredenburg in Utrecht wordt een zendinstallatie opgesteld. Op het Lukas Bolwerk staat een ontvanginstallatie. Velen luisteren vol bewondering naar de signalen die over een afstand van 1200 meter worden opgevangen.<br /> <br /> == Wereldprimeur ==<br /> Op 6 november 1919 verzorgt hij via de door hem gebouwde zender [[PCGG]] het eerste radioprogramma dat door amateurs met buizenontvangers wordt beluisterd, een wereldprimeur. De [[buizenontvanger]] biedt de mogelijkheid grote groepen luisteraars te bereiken, dit in tegenstelling tot de [[kristalontvanger]]. In deze manier van het bereiken van luisteraars ligt de oorsprong van de Nederlandse omroep.<br /> Deze tevens eerste Nederlandse omroepuitzending, een ''[[Radio Soirée Musicale]]'', kondigt hij tevoren in de NRC aan. [[Bestand:Idzerda_Soireé-Musicale.jpg|thumb|right|150px|Aankondiging van de eerste uitzending van PCGG]] Tot 1924 brengt hij dergelijke programma’s een paar maal per week. Hij ontvangt financiële ondersteuning van luisteraars. <br /> [[Bestand:Idzerda_Soiree_Musicale_FTA001076438_002_con.jpg|300px]]<br /> In Engeland worden de ‘Dutch concerts’ zeer bekend. Nu en dan neemt de Nederlandsche Vereeniging voor Radiotelegrafie de verzorging der programma’s van hem over. Mede doordat Philips zich op de Nederlandsche Seintoestellenfabriek in Hilversum oriënteert, kan Idzerda niet voorkomen dat hij in 1924 failliet gaat. <br /> <br /> In 1926 krijgt hij opnieuw een zendmachtiging, echter alleen voor technische proeven, niet voor omroepprogramma’s. Toch verzorgt hij in 1930 na het sluiten van de Hilversumse zender om middernacht een eigen programma, de felicitatiedienst. Na 1930 wordt zijn zendmachtiging niet meer verlengd.<br /> <br /> In 1935 beëindigt hij teleurgesteld al zijn radioactiviteiten. Hij verdient zijn brood met het houden van een pension. In november 1944 snuffelt hij bij herhaling in het Sperrgebiet rond in de buurt van de lanceerplaats van het geheime wapen van de Duitsers, de V1, ten noorden van Den Haag. Idzerda wordt ter plaatse als ‘spion’ gefusilleerd.<br /> <br /> Algemeen wordt Idzerda nu beschouwd als de belangrijkste pionier van de radio-omroep.<br /> <br /> [[Category:personen|Idzerda, Hans]] [[Category:Radiopionier |Idzerda, Hans]]</div>

Tony https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php?title=Bestand:Idzerda_Soiree_Musicale_FTA001076438_002_con.jpg&diff=165725 2016-03-15T15:25:36Z

<p>Tony: Tony heeft een nieuwe versie van &amp;quot;Bestand:Idzerda Soiree Musicale FTA001076438 002 con.jpg&amp;quot; toegevoegd</p> <hr /> <div></div>

Tony