Bewogen landschap

In 2020 promoveert Peter Veer aan de Universiteit van Amsterdam op een studie naar de Landbouwvoorlichtingfilms onder de titel "Bewogen landschap". Het is een cultuurhistorische studie naar het gebruik van film door het Nederlandse ministerie van Landbouw in de periode 1945-1985. De intensieve voorlichtingscampagnes van het Ministerie worden in de wetenschap ‘social engineering’ genoemd. Bewogen landschap onderzoekt de rol die de films speelden in het moderniseringsproces van de Nederlandse landbouw.

Nederland komt kapotgeschoten, hongerig en vol verwarring uit de Tweede Wereldoorlog. Met het landbouwstructuurbeleid wil het Ministerie van Landbouw de maatschappelijke achterstelling op het platteland opheffen en de voedselprijzen voor de mensen in de stad laag houden. In het onderzoek staan twee thema’s centraal: de verbeelding van het agrarisch cultuurlandschap en de wijze waarop de films de strategie van social engineering voor maatschappelijke verandering laten zien. Het proefschrift is digitaal beschikbaar aan de UvA.

catalogi

Het onderzoek "Bewogen landschap" focust op vier catalogi, uitgegeven in 1948,1960, 1971 en 1984. Lees ook de uitvoerige beschrijving van de catalogi.

Overzicht van de films

De beschrijving van de films verandert in de loop der jaren, mede omdat de collectie groeit. Zo is er voor de vindbaarheid een systeem van een volgnummer en lettercode vanaf 1960. De lettercode geeft de herkomst van de film aan. De code M is voor films gemaakt in opdracht van het Ministerie, code A voor producties afkomstig van andere instellingen, code B zijn films geïmporteerd uit het buitenland. Code E zijn films gemaakt met de Marshallhulp, het Amerikaanse ondersteuningsplan uit de periode1948 tot 1952. Voor het onderzoek is een globaal overzicht van de 533 films gemaakt.

De kern van de verzameling vormen de 198 films met lettercode M, geproduceerd in opdracht van het Ministerie van Landbouw.

Onderzoek naar films

Het promotieonderzoek gaat dieper in op een selectie van elf films. Zes films gaan over het thema "het veranderend landschap", oftewel het onderwerp ‘ruilverkaveling’.

Vijf films behoren in het thema "voorlichting en social engineering".

Ook worden in het onderzoek ‘Bewogen landschap’ verhalen opgetekend van betrokkenen. In dit Oral History-project Landbouwfilms en verhalen kijken zij aan de hand van een historische landbouwfilm terug op de bewogen geschiedenis van het Nederlandse platteland. Het is een groeiende verzameling films in dit project over de periode 1945-1985.

Ruilverkaveling

De zes onderstaande films over ruilverkavelingen zijn karakteristiek voor de ontwikkelingen in het landbouwstructuurbeleid door de jaren heen. In het promotieonderzoek zijn de film geanalyseerd op het gebruik van van audiovisuele technieken. Doel van de analyses is om de cultuurhistorische achtergronden van het abstracte beleid te ontsluieren.

Voor de zes films is eerst een audiovisuele inventarisatie gemaakt. De korte video’s laten de zien op welke manier de social engineering in de in de films werkt, van de problematiek, de voorlichting en de aanpak tot het gewenste resultaat.

Eiland van vertrouwen

Eiland van Vertrouwen (1950) catalogusnummer A073

Inventarisatie Eiland van vertrouwen thema landschap.

Inventarisatie Eiland van vertrouwen thema Social Engineering.

Vijf films over ‘voorlichting en social engineering’

Hoe kun je het boerenbedrijf efficiënter laten werken? Het onderzoek ‘Bewogen landschap’ toont hoe de films van het Ministerie van Landbouw voorlichting geven om dit doel te bereiken. De titels als ‘Minder moeite, meer resultaat’ verraden het doel vaak al, De onderstaande vijf films zijn goede voorbeelden van de voorlichting.

Goed fruit vindt zijn weg (1954)

Het voorbeelddorp als voorlichtingsmiddel (1955)

Verstandig werken, meer verdienen (1956)

Minder moeite, meer resultaat (1956)

Goede kleding (1956)

video-essays

De zes films over ruilverkavelingen en het veranderend agrarisch cultuurlandschap zijn karakteristiek voor de ontwikkelingen in het landbouwstructuurbeleid door de jaren heen. In het onderzoek ‘bewogen landschap’ zijn de films geanalyseerd op het gebruik van audiovisuele retoriek. Hoe worden de boeren aangesproken en met welke tactiek aangezet om in actie te komen? In twee analytische video-essays wordt dit retorische proces inzichtelijk.

Bewogen landschap, Video essay 1 Representatie Landschap (2018)

Bewogen landschap, video essay 2 Representatie Social Engineering (2018)

Landbouwfilms en verhalen

Onder andere voor het onderzoek ‘Bewogen landschap’ verzamelt Stichting Multimediale Cultuur (SMC) Amsterdam verhalen van mensen die betrokken waren bij het moderniseringsproject (1945-1985) van het Nederlandse platteland.

SMC werkt hiervoor samen met onder andere de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). Het Land van Maas en Waal is één van de naoorlogse wederopbouwlandschappen die de RCE over het voetlicht brengt. Er zijn verhalen ‘van bovenaf en onderop’ uit het Land van Maas en Waal

Van ‘onderop’ zijn het de mensen die er woonden en werkten. Zij kijken naar de film 'Van oud naar nieuw' (1957)

Het echtpaar Cor Elsen (1928) en Mien Elsen - Van Hulst (1928)

Lambert van Leeuwen (1920-2017)

Het echtpaar Willemien van Wijk - Arts (1930) en Frans van Wijk (1931)

'van bovenaf' zijn de betrokken medewerkers van het Ministerie van Landbouw:

Jan van den Ban (1926-2019) kijkt ook naar de film 'Van oud naar nieuw' (1957)

Schilleman Herweijer (1918-2008) en de film 'Komgrondenverbetering'(1953)

Voor andere gebieden of thema’s zijn het verschillende betrokkenen, zoals filmmaker Joop van Essen (1922-2020), of landbouwminister Gerrit Braks (1933-2017) De naam van de persoon is de link naar het gesprek, de titel verwijst naar de oorspronkelijke voorlichtingsfilm.

Joop van Essen (1922-2020) en de film 'Luctor et emergo'(1956)

Frouk Draaisma (1924-2015) en de film 'Beter wonen'(1960)

Gerrit Braks (1933-2017) en de film 'Alles wisselt' (1982)

Johan Dapper (1926-2016) en de film 'Minder moeite, meer resultaat' (1959)

Wim Schermerhorn (1938) en de film 'De eilandspolder' (1974)

Anonieme gebruiker

Zoeken

Bewogen landschap

Naamruimten

Meer

Pagina-handelingen

Inhoud