Hans Henricus Schotanus à Steringa Idzerda

Uit B&G Wiki
Versie door Kdvries (overleg | bijdragen) op 26 mrt 2016 om 15:52
ir. Hans Henricus Schotanus à Steringa Idzerda (bron: Fotoarchief Beeld en Geluid)

NaamHans Idzerda
GeborenWeidum, 26 september 1885
GestorvenWassenaar, 28 september 1944
Functiesradiopionier, grondlegger Nederlandse (radio-)omroep
Bekend vanverzorgt op 6 november 1919 wereldwijd het eerste radioprogramma voor een breed publiek, zelfbouwzender PCGG, radioprogramma 'Soirée Musicale'
Periode actief1913-1935
Media
Audio fragmentenAudio.png
Externe infoBiografie Idzerda


Radio- en omroeppionier van het eerste uur Hans Idzerda is initiatiefnemer en grondlegger van de Nederlandse radio-industrie en het Nederlandse omroepbestel


Gedreven pionier

Elektrotechnisch ingenieur Hans Idzerda behaalt in Bingen zijn ingenieursdiploma elektrotechniek en vestigt zich in 1913 als adviseur in Scheveningen. Hij fabriceert seinapparatuur in zijn eigen technisch bureau Wireless (1914). In 1918 verandert de naam in Nederlandsche Radio Industrie. Philips ontwikkelt een triodelamp die door Idzerda in de handel wordt gebracht. Hij draagt bij aan de ontwikkeling van zendtrioden van groot vermogen. Na de Eerste Wereldoorlog bestiert hij in Den Haag zijn eigen radiotoestellenfabriek annex laboratorium, eerst Wireless geheten en later omgedoopt tot Nederlandsche Radio Industrie. Bij de NRI in de Beukstraat vervaardigt hij, samen met een team van ‘instrumentmakers’, radiozend- en ontvangstapparatuur voor het Nederlandse leger. Daarnaast experimenteert hij met de techniek van de radiotelefonie, het overbrengen van spraak en muziek via de ether.

Wonder

Tijdens de Jaarbeurs van 1919 verzorgt hij met Philips voor het eerst in Nederland radiotelefonische uitzendingen.

Muziekdoosje

Op het Vredenburg in Utrecht wordt een zendinstallatie opgesteld. Op het Lukas Bolwerk staat een ontvanginstallatie. Velen luisteren vol bewondering naar de signalen die over een afstand van 1200 meter worden opgevangen.

Wereldprimeur

Idzerda is wereldwijd de eerste die een vooraf aangekondigde draadloze radio-uitzending verzorgt, een muzikaal programma met marsmuziek en zang. Om meer bekendheid te geven aan zijn ‘Soirée Musicale’ plaatst hij daags tevoren een advertentie in avondblad Nieuwe Rotterdamsche Courant. Op donderdagavond 6 november 1919 is het dan zover. Met de door hem zelf ontworpen en gebouwde radiotelefoniezender, de PCGG, gaat vanuit een geïmproviseerde studio bij hem thuis in de Haagse Beukstraat tussen acht en elf uur het eerste radioprogramma de lucht in.

Advertentie NRC met programma-aankondiging (bron: Fotoarchief Beeld en Geluid)
Speellijst eerste radio-uitzending (bron: Fotoarchief Beeld en Geluid)
PCGG-zender (bron: Fotoarchief Beeld en Geluid)

Het luisterend publiek bestaat uit een kleine groep radio-amateurs met zelfgebouwde ontvangsttoestellen, sommigen met de nieuwe buizenontvanger en anderen nog met een oudere kristalontvanger. Te horen zijn liedjes als 'Turf in je ransel' en 'Een meisje dat men nooit vergeet'. Tot november 1924 zendt Idzerda vanuit zijn woning regelmatig radio-uitzendingen uit. De uitzendingen zijn een groot succes.

De gedigitaliseerde krantenpagina uit het NRC van 5-11-1919 staat hier (bron: Delpher).

Geboorte radio-omroep

De historische avond van de 19e november 1919 gaat de boeken in als ‘de geboorte van de radio-omroep’. Zonder dat Idzerda zich dat toen realiseerde heeft hij met zijn eerste radio-uitzending de basis gelegd voor het ontstaan van de Nederlandse omroepverenigingen, zoals die anno nu nog altijd bestaan. Zijn uitzending voldoet namelijk aan de voorwaarden die aan een omroepvereniging gesteld worden: het programma wordt vooraf aangekondigd zodat het publiek er kennis van kan nemen; het programma is op een vast tijdstip en met regelmaat te beluisteren; het programma richt zich op een breed publiek.

Engeland

Hij ontvangt financiële ondersteuning van luisteraars. In Engeland worden de ‘Dutch concerts’ zeer bekend. Nu en dan neemt de Nederlandsche Vereeniging voor Radiotelegrafie de verzorging der programma’s van hem over. Mede doordat Philips zich op de Nederlandsche Seintoestellenfabriek in Hilversum oriënteert, kan Idzerda niet voorkomen dat hij in 1924 failliet gaat. In 1926 krijgt hij opnieuw een zendmachtiging, echter alleen voor technische proeven, niet voor omroepprogramma’s. Toch verzorgt hij in 1930 na het sluiten van de Hilversumse zender om middernacht een eigen programma, de felicitatiedienst. Na 1930 wordt zijn zendmachtiging niet meer verlengd. In 1935 beëindigt hij teleurgesteld al zijn radioactiviteiten. Hij verdient zijn brood met het houden van een pension. In november 1944 snuffelt hij bij herhaling in het Sperrgebiet rond in de buurt van de lanceerplaats van het geheime wapen van de Duitsers, de V1, ten noorden van Den Haag. Idzerda wordt ter plaatse als ‘spion’ gefusilleerd.