Hans Henricus Schotanus à Steringa Idzerda

Uit B&G Wiki
Versie door Kdvries (overleg | bijdragen) op 26 mrt 2016 om 14:30
ir. Hans Henricus Schotanus à Steringa Idzerda (bron: Fotoarchief Beeld en Geluid)

NaamHans Idzerda
GeborenWeidum, 26 september 1885
GestorvenWassenaar, 28 september 1944
Functiesradiopionier, grondlegger Nederlandse radio-omroep
Bekend vanverzorgt op 6 november 1919 het eerste radioprogramma voor een breed publiek, een wereldprimeur, PCGG, Radio Soirée Musicale
Periode actief1913-1935
Media
Audio fragmentenAudio.png
Externe infoBiografie Idzerda


Radio- en omroeppionier van het eerste uur Hans Idzerda is initiatiefnemer en grondlegger van de Nederlandse radio-industrie en het Nederlandse omroepbestel

Elektrotechnisch ingenieur Hans Idzerda behaalt in Bingen zijn ingenieursdiploma elektrotechniek en vestigt zich in 1913 als adviseur in Scheveningen. Hij fabriceert seinapparatuur in zijn eigen technisch bureau Wireless (1914). In 1918 verandert de naam in Nederlandsche Radio Industrie. Aan het leger levert hij radio zend- en ontvangstapparatuur. Philips ontwikkelt een triodelamp die door Idzerda in de handel wordt gebracht. Hij draagt bij aan de ontwikkeling van zendtrioden van groot vermogen.


Wonder

Tijdens de Jaarbeurs van 1919 verzorgt hij met Philips voor het eerst in Nederland radiotelefonische uitzendingen.

Muziekdoosje

Op het Vredenburg in Utrecht wordt een zendinstallatie opgesteld. Op het Lukas Bolwerk staat een ontvanginstallatie. Velen luisteren vol bewondering naar de signalen die over een afstand van 1200 meter worden opgevangen.

Wereldprimeur

Idzerda is wereldwijd de eerste die een vooraf aangekondigde draadloze radio-uitzending verzorgt, een muzikaal programma met marsmuziek en zang. Om meer bekendheid te geven aan zijn ‘Soiree Musicale’ plaatst hij daags tevoren een advertentie in avondblad NRC.

Op 6 november 1919 verzorgt hij via de door hem gebouwde zender PCGG het eerste radioprogramma dat door amateurs met buizenontvangers wordt beluisterd, een wereldprimeur. De buizenontvanger biedt de mogelijkheid grote groepen luisteraars te bereiken, dit in tegenstelling tot de kristalontvanger Deze tevens eerste Nederlandse omroepuitzending, een Radio Soirée Musicale, kondigt hij daags tevoren aan in dagblad Nieuwe Rotterdamsche Courant.

Advertentie NRC met programma-aankondiging (bron: Fotoarchief Beeld en Geluid)
Speellijst eerste radio-uitzending (bron: Fotoarchief Beeld en Geluid)
PCGG-zender (bron: Fotoarchief Beeld en Geluid)

Op donderdagavond 6 november 1919 is het zover. Met de door hem zelf ontworpen en gebouwde radiotelefoniezender, de PCGG (door Idzerda zelf uitgelegd als ‘Prachtige Concerten Gratis Gegeven’) gaat vanuit een geïmproviseerde studio bij hem thuis in de Haagse Beukstraat om klokslag acht uur het eerste radioprogramma de lucht in. Het luisterend publiek bestaat uit een kleine groep radio-amateurs met zelfgebouwde ontvangsttoestellen. Te horen zijn liedjes als 'Turf in je ransel' en 'Een meisje dat men nooit vergeet'. De uitzendingen zijn een groot succes.

De gedigitaliseerde krantenpagina uit het NRC van 5-11-1919 staat hier (bron: Delpher).

Tot 1924 brengt hij dergelijke programma’s een paar maal per week. Hij ontvangt financiële ondersteuning van luisteraars. In Engeland worden de ‘Dutch concerts’ zeer bekend. Nu en dan neemt de Nederlandsche Vereeniging voor Radiotelegrafie de verzorging der programma’s van hem over. Mede doordat Philips zich op de Nederlandsche Seintoestellenfabriek in Hilversum oriënteert, kan Idzerda niet voorkomen dat hij in 1924 failliet gaat. In 1926 krijgt hij opnieuw een zendmachtiging, echter alleen voor technische proeven, niet voor omroepprogramma’s. Toch verzorgt hij in 1930 na het sluiten van de Hilversumse zender om middernacht een eigen programma, de felicitatiedienst. Na 1930 wordt zijn zendmachtiging niet meer verlengd. In 1935 beëindigt hij teleurgesteld al zijn radioactiviteiten. Hij verdient zijn brood met het houden van een pension. In november 1944 snuffelt hij bij herhaling in het Sperrgebiet rond in de buurt van de lanceerplaats van het geheime wapen van de Duitsers, de V1, ten noorden van Den Haag. Idzerda wordt ter plaatse als ‘spion’ gefusilleerd.

Zie ook: PCGG