PCGG

Uit Beeld en Geluid Wiki
Ga naar: navigatie, zoeken
PCGG-zender (bron: Fotoarchief Beeld en Geluid, catalogusnummer BG0115158, foto 1)
Detail PCGG, voltmeter (bron: Fotoarchief Beeld en Geluid, catalogusnummer FTA001076437, foto 12)
Detail PCGG, Philips zendtriode (bron: Fotoarchief Beeld en Geluid, catalogusnummer FTA001076437, foto 5)

De Haagse ingenieur Hans Idzerda verzorgt in 1919 met zijn zelfgebouwde zender, in de PTT-zendvergunning aangeduid als PCGG, de eerste radio-uitzendingen voor een breed publiek. De PCGG geldt als de oudste omroepzender ter wereld. De zender is niet meer in de originele staat, er is door de jaren heen door Idzerda aan gesleuteld en verbouwd.

Profiel

Naam = PCGG

Vervaardigd door = zelfbouw Hans Idzerda, volledige naam Hans Henricus Schotanus à Steringa Idzerda

Functie = radiozendinstallatie

In gebruik vanaf = 1919

In gebruik tot = 1931

Gallery = Gallery

Het begin

In Den Haag werkt een kleine groep amateurs aan de ontwikkeling van radio zenders en ontvangers. Alles staat nog in de kinderschoenen. Wanneer Idzerda in 1919 begint met het uitzenden van een omroepprogramma maakt hij gebruik van een door hem zelf ontworpen en gebouwde zender, de PCGG.

Diverse proefnemingen leiden er toe dat hij, met zijn bedrijf de Nederlandse Radio Industrie, ter gelegenheid van de Jaarbeurs in Utrecht, in samenwerking met Philips een demonstratie geeft van de nieuwe communicatietechniek. Op het Vredenburg wordt een zender geplaatst en op het Lucas Bolwerk, op ongeveer 1200 meter afstand, staat een ontvanger. De ontvangst op het Lucas Bolwerk is goed en zelfs vanuit IJsselstein wordt een ontvangst gemeld.

PCGG-zender (bron: Fotoarchief Beeld en Geluid, catalogusnummer BG0115158, uitsnede foto 1)

Roepletters

Ieder zendstation krijgt in de door de PTT toegekende zendvergunning een eigen naam, oftewel 'roepletters'. Ídzerda's zender krijgt de letters PCGG mee. Het is een willekeurige naam voor administratieve doeleinden. Zelf vertaalt Idzerda het als 'Prachtige Concerten Gratis Gegeven'.

FM

De modulatie van Idzerda’s zender gebeurt door middel van een koolmicrofoon. Geluid wordt omgezet in frequentieverandering. Het is een vroege vorm van FM, Frequentie Modulatie.
Koolmicrofoon
Omdat de bouw van de zender vereist dat de microfoon direct aan de zendlamp wordt geschakeld is het niet mogelijk microfoon en zender ver van elkaar op te stellen. Na de ontwikkeling van een modulatorlamp kan dit wel. Het uit te zenden signaal kan dan van diverse bronnen via een lijnverbinding aan de zender worden toegevoerd. Op deze manier wordt het mogelijk dat in 1923 de Kurhausconcerten worden uitgezonden.

In opdracht van het KNMI in De Bilt bouwt Idzerda een zender die gebruikt zal worden om weerberichten uit te zenden. Helaas gaat deze zender kort na in gebruikneming bij een brand verloren. Inmiddels worden vanuit Hilversum ook radioprogramma’s uitgezonden vanuit de NSF. Idzerda stopt in 1924 met zijn uitzendingen maar in 1931 gaat hij verder. Wanneer de uitzending uit Hilversum aan het einde van de dag wordt beëindigd komt Idzerda met een felicitatieprogramma voor de zogenaamde “Nachtuilen”.

Klein vermogen, groot bereik

De luisteraars van PCGG wonen overal in het land. Met een vermogen van 10 Watt krijgt hij reacties van luisteraars uit Amsterdam, Nijmegen en Ginniken. Proeven om met zo weinig mogelijk vermogen grote afstanden te overbruggen tonen aan dat met een vermogen van 1 Watt afstanden kunnen worden overbrugd van 675 kilometer. Nu heeft men in die dagen natuurlijk nog weinig last van allerlei omroepzenders. De 'aether' is nog vrij leeg.

Dutch Concerts

Ook in Engeland wordt geluisterd naar de zender PCGG. De zogenaamde 'Dutch Concerts' zijn populair. Wanneer in 1921 de uitzendingen door financiële zorgen in problemen dreigen te komen trekt W.W. Burnham, managing director van de radiobouwer Burnham & Co, aan de bel en in het blad Wireless World van september 1921 wordt een oproep om steun gedaan. Dit resulteert in voldoende fondsen, ook de Daily Mail sponsort mee, om de op Engeland gerichte programma’s van de zender PCGG te redden.