NOS Journaal-televisievormgeving

Uit B&G Wiki

1956-1958

Beschikbaar in archiefBeeld en Geluid
Externe infohet eerste NTS journaal op YouTube


De eerste leader van het NTS Journaal is een montage van filmbeelden met daaroverheen een animatie van zendstralen. Het fragment met de balletdanseres moet op aandringen van de NCRV worden verwijderd. Wie de montage en animatie heeft gemaakt is niet duidelijk. Ook de componist van de speciaal voor deze leader gecomponeerde muziek is niet bekend. De openingstune eindigd met een gong en dit geluid zal in de jaren erna een van de meest constante elementen zijn van de NOS journaal-vormgeving.
De nieuwslezer leest zijn teksten live voor terwijl de filmreportages in beeld zijn en hij komt in de regel niet in beeld. Er is dus zodoende geen decor. Het weerbericht wordt vooraf gegaan door een opname van een weerhuisje met muziekje. De weerman tekent de kaarten live in beeld in met lippenstift omdat dat, in tegenstelling tot krijt, geen geluid maakt en goed zichtbaar is voor de kijker thuis. De kaarten zitten in een driehoekige raamwerk op een standdaard die de weerman kan draaien. Ook de weerman is niet in beeld, kijkers zien alleen zijn arm.

Leader (1x gebruikt)
1956
Leader (1x gebruikt)
1956
Logo
1956
Weerhuisje voor het weerbericht
1956
Het weerbericht
1956
Einde (still)
1956

1958-1969

Beschikbaar in archief[Beeld en Geluid]


Begin 1958 vervangt men de lange filmleader door een korte titelkaart met de programmatitel in een cursief serif lettertype in een donkergrijze cirkel. Het weekoverzicht, dat op 7 mei 1959 voor het eerst te zien is, heeft een eigen leader, ook met een cirkel en dezelfde typografie. Men gebruikt ook een andere titelkaart die min of meer gelijk is aan de eindetitel uit 1956 met het NTS-logo en de 'geschilderde' letters. Er is nog een derde titelkaart bekend met een grafisch ontwerp van Ton Holst en mogelijklijk zijn er nog meer variaties geweest tussen 1958 en 1969. Bij de titelkaarten is geen muziek meet te horen, alleen de gong.

In de loop van de jaren zestig stapt men gelijdelijk af van het idee dat de nieuwslezer buiten beeld moet blijven. Van actuele gebeurtenissen zijn niet altijd film-reportages beschikbaar. Het filmen zelf, transport van de banden, het ontwikkelen en monteren van film kost nu eenmaal tijd. Daarom is de nieuwslezer vaker in beeld. Hij of zij zit dan aan een tafel met op de achtergrond een gestileerde wereldbol. In 1966 komt er achter de presentatoren via 'doorzicht projectiescherm' waarop stilstaande beelden via een glasdia-projector en/of bewegend beeld via een eidophor getoond kunnen worden.

De presentatie van de nieuwslezers wordt daarnaast afgewisseld met foto's en grafische beelden, zoals landkaarten, tabellen en live-animaties. De grafici van de Afdeling Grafisch Ontwerp van de NTS draaien in tourbeurt 'journaal-diensten' en maken, soms op het laatste moment, de benodigde grafiek.

Leader (Kort)
jaren50/60
Einde (still)
jaren 60
Titelkaart, ontwerp van Ton Holst
ca 1958 of later
Eugenie Herlaar in decor met gestileerde wereldbol, ca 1965
Eugenie Herlaar in het decor met background-projection, oktober 1966
Nico van Vliet
oktober 1966
Grafiek uit het journaal
1-10-1966

1969 - 1973

Beschikbaar in archief[ Beeld en Geluid]


Nadat de NTS en de NRU in 1969 fuseren tot de NOS, verandert ook de vormgeving van het journaal. Het NOS journaal opent met de gong, het nieuwe NOS-logo van Johan Volkerijk en een schreefloze letter. Het journaal gaat in kleur uitzenden en dat betekent dat er gebruik gemaakt kan worden van chroma-key. De nieuwslezer zit voor een blauw scherm waar de regisseur een foto, grafiek of bewegend beeld in kan monteren.


Logo
1969
Jan Gerritsen voor de chroma-key-wand
1-4-1970

1975 - 1979

Beschikbaar in archief[ Beeld en Geluid]


In 1975 opent dhet journaal nog steeds met een gongslag, het NOS-logo, het "journaal' is in een iets moderner lettertype gezet en er is wat meer kleur toegevoegd. De eindleader heeft een vrolijke tune, deze is gecomponeerd door Jerry van Rooyen.

In 1975 wordt het blauwe scherm vervangen door een beige wand met een ruimtelijk patroon van vierkante blokjes, de ontwerper hiervan is vermoedelijk Herman Coenen. Links van de nieuwslezers is een blauwe titelkaart opgehangen voor het chroma-key van beeld. Ongeveer een jaar later vervangt men het geblokte wandje door een effen beige wand met chroma-key blauwe uitsparing.

Leader
1975
Leader
1975
Eindleader
1975
Fred Emmer
3-2-1976
Joop van Zijl
2-11-1976

1980 - 1985

Beschikbaar in archief[ Beeld en Geluid]


In 1980 krijgt het NOS journaal een nieuwe leader, eindleader en een nieuw decor. De openings- en eindeleader zijn ontworpen door Will Bakker. De korte openingsleader bestaat uit een wereldkaart, opgebouwd uit dikke en dunne horizontale lijnen, het NOS-logo en gele letters. In de eindeleader 'klapt' de landkaart en de titels on een verticale as weg. Voor dit animatie-effect moet Bakker naar post-productiebedrijf Molinaire in Londen die beschikken over de video-appatuur waarmee dit effect gemaakt kan worden.

Bij de openingstitels klinkt de gong, voor de eindleader

Het decor bestaat uit een effen wand met een ronding en een gestroomdlijnde inkeping waar met chroma-key titelkaarten van het journaal zelf, landkaarten of foto's horend bij de nieuwsitems.

Leader
1980 - 1985
Fred Emmer
1980-1985
Eindleader
1980 - 1985
Storing
1980 - 1985
Logo
1980-1985
Harmen Siezen
13-5-1980
Rien Huizing
13-5-1980
Joop van Zijl
13-5-1980

1985 - 1987

Beschikbaar in archief[Beeld en Geluid]
TriviaTrivia
GalleryGallery



In februari 1985 krijgt het NOS Journaal een complete nieuwe moderne vormgeving. Hiermee wordt na een jarenlange traditie afstand gedaan van een simpele wand als decor. Dit nieuwe ontwerp is aan de hand van Will Bakker. In de nieuwe leader zijn schuivende wereldbollen te zien die in en uit elkaar draaien. Het kent 2 eindleaders met de tekst 'EINDE', die later wordt vervangen zonder tekst.

Logo
1985-1987
Decor (Chroma-key)
Joop van Zijl
Dubbelpresentatie 1985
Fred Emmer en Elleke van Doorn
Storing
1985
Eindleader jaarwisseling
1985-1986
Eindleader (1)
1985
Eindleader (2)
1985 - 1987

1987 - 1988

Beschikbaar in archief[Beeld en Geluid]
TriviaTrivia



Deze vormgeving is anderhalf jaar in gebruik en ontwikkeld door NOB Design, onder leiding van art-director Carlo Delbosq, ontwerpers Theo Dijkslag en Hans van Woudenberg en paintbox operator Dirk-Jan de Bree. De leaders zijn gemaakt op de cubicomp bij The Frame, een Amsterdams computer grafisch bedrijf. In de leader is een wereldbol te zien die telkens doorzichtiger wordt en verandert in een cijfer. Dit getal geeft aan om welke uitzending het gaat.

De muziek is gecomponeerd door Stephen Emmer. Het NOS Journaal begint in 1987 ook met een weekjournaal. Hierin wordt teruggeblikt met het nieuws van de afgelopen week.

Logo
1987 - 1988
Leader (Half elf)
1987 - 1988
Decor (Harmen Siezen)
1987
Titels
1987 - 1988
Leader
1988
Logo
1988
Logo (acht uur)
1987 - 1988

1988 - 1994

Beschikbaar in archief[ Beeld en Geluid]
TriviaTrivia



Deze leader bestaat uit balken die over het scherm heen vliegen gevuld met beelden. Op 30 september 1991 introduceert het NOS journaal nieuwe leaders voor de uitzendingen om 4 uur, 6 uur en 10 uur. De restyling is wederom onder leiding van art-director Carlo Delbosq Hans van Woudenberg (ontwerper) Ronald Vierbergen (ontwerper) en bevat de muziek van Stephen Emmer.

Leader (Ochtendbulletin)
1988 - 1994
Leader (4 uur)
1988 - 1991
Leader (Half 6)
1988 - 1991
Leader (6 uur)
1991 - 1994
Leader (7 Uur)
1988 - 1991
Leader (8 Uur)
1988 - 1994
Leader (10 Uur)
1991 - 1994
Leader (Half 11)
1988 - 1991
Leader (Laat/Extra)
1988 - 1994
Storing
1988 - 1994

In voorjaar 1991 krijg het NOS journaal een nieuw decor. Tijdens de verbouwing is er een tijdelijk decor met de regiekamer op de achtergrond. De lange bulletins (van 7 en 8 uur) worden uitgezonden vanuit Studio 8. Dit decor kenmerk zich door de schuin oplopende lijnen die zijn aangebracht. De korte uitzendingen komen vanaf de redactie.

Tijdelijk Decor
1991
Decor
1988 - 1991
Decor (8 Uur)
1991 - 1994
Decor (Korte uitzendingen)
1991 - 1994

1995 - 2001

Beschikbaar in archief[ Beeld en Geluid]
TriviaTrivia



De vormgeving van dit leaderpakket is van de hand van Dick van Stralen in samenwerking met Geert van Ooijen. De leader voegt drie losse elementen samen: headlines, de stem en de gong. De verbeelding van de gong uit de leader wordt ook verwerkt in het decor. Dirk Debou en Andre Postma zijn hiervoor verantwoordelijk.

In de openingstune laat componist Stephen Emmer de gong ook terugkomen. Voor de tune haalt Emmer inspiratie uit "A day in the life" van The Beatles en The Nine O'Clock News tune. Hij laat de compositie uitvoeren in de fameuze Abbey Road-studio's, door de London Philharmonic. De London Philharmonic werkt drie uur aan 36 tunes van nog geen tien seconden.

Leader (Korte uitzendingen)
1995 - 2001
Leader (Zes uur)
1995 - 2001
Leader(Tien uur)
1995 - 2001
Weer leader
1995 - 2001
Storing
1995 - 2001
Decor (Korte uitzendingen)
1995 - 2001
Decor (Acht uur)
1995 - 2001

2001 - 2005

Beschikbaar in archief[ Beeld en Geluid]
TriviaTrivia



Deze leader is ontworpen door Lydia Pees van C-Iris (nu Dutchview) en de bijhorende muziek is gecomponeerd door het duo JaVa, bestaande uit Robbert van Ark en Sven Jansen.

Decor
2001
Logo
2001
storing
2001 - 2005
Decor (8 uur)
2001
Decor (8 uur)
2001 - 2005
Weer leader
2001 - 2005

2005 - 2012

Beschikbaar in archief[Beeld en Geluid]
TriviaTrivia



Dit ontwerp maakt deel uit van de NOS huisstijl die tot 2012 in gebruik is. Het is een ontwerp van Martin Lambie-Nairn. De muziek/tune is gecomponeerd door Stephen Emmer en het decor is van Ed Elting. Het is het eerste decor waarin LED-verlichting is gebruikt.


Decor (Korte uitzendingen)
2005 - 2012
Leader
2005 - 2012
Decor (Acht uur)
2005 - 2012
storing
2005 - 2012

2012 - heden

Beschikbaar in archief[Beeld en Geluid]
TriviaTrivia



Deze huisstijl is een ontwerp van Danny Smit / Cape Rock. Het decor is ontworpen door Fisheye en de tune is van Cablejuice.


NOS Journaallogo
2012 - heden
NOS Journaal opening
2012 - heden
NOS Journaal totaalshot
2012 - heden